Ermeni Soykırımı Müzesi-Enstitüsü Direktörü Edita Gzoyan'ı, Şubat'ta ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in ziyareti sırasında uygulanan protokoldeki sorunlar nedeniyle istifa ettirilmesinin yankısı yükselerek devam ediyor. Edita Gzoyan, 11 Mart'ta açıklama yapmadan istifasını vermişti, kulislerde ise istifayı Paşinyan'ın talep ettiği konuşuluyordu.
Perşembe günü Paşinyan, yaptığı açıklamada, Gzoyan'ın istifasını istediğini doğruladı ve "Yabancı bir konuğa Artsakh (Dağlık Karabağ) sorunu hakkında bir kitap vermek ne anlama geliyor?" diye sordu ve bu eylemi "provokatif" ve hükümetinin dış politikasıyla "çelişkili" olarak nitelendirdi. Paşinyan, "Bu ülkede kaç kişi dış politika yürütebilir? Ermenistan'da hükümetin izlediği dış politikaya aykırı bir açıklama yapan herhangi bir devlet görevlisi görevinden alınmalıdır. Tartışılacak ne var ki?' ifadelerini kullandı.
Ayrıca Ermenistan'ın bir devlet olduğunu, 'bir tür amatör kulüp' olmadığını belirterek, "Ermeni Soykırımı Müzesi-Enstitüsü müdüründen istifa mektubu vermesini isteyen bendim; bu benim talimatımla yapıldı," dedi. "Vance'e Artsakh hakkında bir kitap verilmesini, hükümet politikasına aykırı, provokatif bir eylem olarak değerlendirdim" dedi.
Gzoyan, Şubat ayında Yerevan'ı ve Ermeni Soykırımı Anıt Kompleksi'ni ziyareti sırasında Vance ile 1980'lerde Dağlık Karabağ çatışmasının başlangıcında Azerbaycan'daki Ermeni katliamlarını anlatmış ve Vance'e bu konuda bir kitap hediye etmişti.
Ermenistan yetkilileri, Azerbaycan ile devam eden normalleşme sürecinde, Dağlık Karabağ ihtilafı hakkındaki resmi söylemlerinde temkinli davranmaya devam ediyor. Paşinyan da Gzoyan'ın Vance'e Karabağ ile ilgili kitaplar sunmasının ve Sumgait, Kirovabad ve Bakü'deki Ermeni karşıtı pogromlara atıfta bulunmasının Ermenistan'ın dış politika çizgisiyle çeliştiğini söyledi.
Gzoyan'ın istifasından sonra müze çalışanları bu kararı protesto etti ve müzenin mütevelli heyeti üyesi tarihçi Raymond Kevorkian da istifa etti.
Akademisyenlerden çağrı
Öte yandan, ABD ve Avrupa'daki üniversitelerden ve araştırma kurumlarından 20'den fazla soykırım uzmanı, Cuma günü ortak bir bildiri yayınlayarak Ermeni hükümetini Edita Gzoyan'ı görevine iade etmeye çağırdı ve görevden alınmasının Ermeni Soykırımı Müzesi-Enstitüsü'nün uluslararası itibarını tehdit ettiğini ve akademik bağımsızlık konusunda endişe yarattığını belirtti.
"Biz, aşağıda imzası bulunanlar, Erivan'daki Ermeni Soykırımı Müzesi Enstitüsü'nde son zamanlarda yaşanan ve endişe verici gelişmelerden dolayı derin kaygı duyuyoruz" diyen akademisyenler, Gzoyan'ın "özgür iradesiyle değil, hükümetin baskısı altında istifa ettiği"ni de sözlerine ekledi.
İmza sahipleri, Gzoyan'ın arşiv genişletme, uluslararası konferanslar ve bilimsel yayınlar yoluyla enstitünün küresel akademik itibarını güçlendirdiğini belirterek, yönetimine yönelik siyasi müdahalenin yurtdışındaki araştırmacılarla işbirliğini engelleyeceği konusunda uyardı.
Açıklama şu kişiler tarafından imzalandı:
Prof. Bedross Der Matossian, Nebraska-Lincoln Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi ve Yahudi Araştırmaları Hymen Rosenberg Kürsüsü profesörü,
Prof. Elyse Semerdjian, Clark Üniversitesi Ermeni Soykırımı Araştırmaları Kürsüsü Başkanı,
Prof. Armen Marsoobian, Southern Connecticut Eyalet Üniversitesi Felsefe Bölümü öğretim üyesi,
Prof. Keith Watenpaugh, California Üniversitesi (Davis) İnsan Hakları Araştırmaları Bölümü öğretim üyesi,
Prof. Melanie Schulze Tanielian, Michigan Üniversitesi Tarih Bölümü doçenti,
Dr. Simon Maghakyan, Oxford Üniversitesi öğretim görevlisi,
Dr. Boris Adjemian, Bibliothèque Nubar (Nubar Kütüphanesi) Direktörü,
Bay Marc Mamigonian, Ulusal Ermeni Araştırmaları Birliği (NAASR) Akademik İşler Direktörü,
Prof. Vahé Tachjian, Beyrut Saint Joseph Üniversitesi Ermeni Araştırmaları Kürsüsü Başkanı,
Prof. Houri Berberian, California Üniversitesi (Irvine) Tarih Bölümü Öğretim Üyesi,
Prof. Henry Theriault, Ulusal Ermeni Araştırmaları Birliği (NAASR) Başkan Yardımcısı,
Prof. Ronald Grigor Suny, Michigan Üniversitesi ve Chicago Üniversitesi emekli profesörü,
Prof. Barlow Der Mugrdechian, California Eyalet Üniversitesi (Fresno) Ermeni Araştırmaları Koordinatörü,
Prof. Lori Khatchadourian, Cornell Üniversitesi doçenti,
Dr. Hilmar Kaiser, Bern Üniversitesi,
Bay Michael Bobelian, Columbia Üniversitesi ve Baruch Koleji misafir öğretim görevlisi,
Prof. A. Dirk Moses, New York Şehir Koleji (CCNY) öğretim üyesi,
Prof. Hervè Georgelin, Atina Ulusal ve Kapodistrian Üniversitesi,
Gregory Aftandilian, Amerikan Üniversitesi kıdemli okutmanı;
Prof. Julien Zarifian, Poitiers Üniversitesi,
Prof. Fatma Müge Göçek, Michigan Üniversitesi,
Prof. David Gaunt, Södertörn Üniversitesi,
Prof. Tessa Hofmann, Berlin Özgür Üniversitesi (Eski öğretim üyesi),
Dr. Talar Chahinian, California Üniversitesi (Irvine),
Prof. Samuel Totten, Arkansas Üniversitesi.
