Ermeni toplumunda yoksulluk

Ücretsiz cenaze törenlerinin sayısı artıyor

Ermeni toplumunun bir bölümünün yaşadığı ekonomik darboğaz gündemdeki yerini koruyor. Patriklik Sosyal Yardım Komisyonu (PSYK), kilise fakirler kolları, Mer Hayer (Bizim Ermeniler) Derneği, süreç içerisinde toplumda yoksullukla mücadele konusunda çeşitli adımları hayata geçiriyor. Yoksulluk denilince ilk akla gelen gıda yardımı olurken, toplum üyelerinin sağlık, barınma, fatura giderleri veya cenaze gibi ihtiyaçları ise akla ve dolayısıyla gündeme hiç gelmiyor. Halihazırda Ermeni toplumunda normal bir cenaze törenin minimum 100 bin TL’ye mal olduğu düşünülünce, bunun her aile tarafından karşılanamayacağı da aşikar. Tam da bu yoksulluk ve ekonomik darboğaz, bir süredir Ermeni toplumunun cenaze törenlerinde de kendini gösteriyor. Kimi aileler kilise ve diğer cenaze masraflarını karşılamakta zorlandıkları için kabristan şapelinde gerçekleşen cenaze törenlerine başvurmak zorunda kalıyor. Bu yol tercih edildiğinde cenaze töreni ücretlerinde önemli bir düşüş meydana geliyor. Ancak tahminen yüzde 50 civarındaki bu düşüş de yastaki yoksul aileler için yüksek bir miktar oluşturuyor ve zor duruma sokuyor.

İşhan Erdinç

Ücretsiz cenaze törenlerinin sayısı artıyor — Fotoğraf: İşhan Erdinç

Tamamen ücretsiz cenaze töreni düzenlenmesi için ise semtin fakirler koluna kayıtlı olmak gerekiyor. Bu durumda cenaze kiliseden kaldırılsa bile cenaze sahibi herhangi bir ödeme yapmıyor. 2024’te ücretsiz cenaze töreni 68 iken, 2025’te 78 aile bu yola başvurdu. Bir yılda yaşanan bu artış, ekonomik krizin toplum üyelerini ne denli etkilediğini gösteriyor.

Öte yandan Türkiye Ermeni Patrikliği, 2025’in son günlerinde düğün, vaftiz ve cenaze tören fiyatlarında enflasyonist ortam nedeniyle yüzde 50 oranında zam yaptığını sosyal medya hesabından duyurmuştu.

Açıklamada vaftizlerde bir din görevlisi ve kilise süslemesi yapılmaması, düğünlerin 2 din görevlisiyle yapılması ve süslemelerin yapılmaması ve cenazelerin 1 din görevlisi ile mezarlık şapellerinde yapılması halinde Patrikhane payının alınmayacağı, Ruhani Kurul tarafından kararlaştırıldığı belirtilmişti. Daha önce her durumda Patrikhane payı alan Patrikhane’nin bu yıl ilk kez bu paydan vazgeçmesiyle ve cenaze töreninin kilise yerine şapelde yapılmasıyla, cenaze ücreti önemli ölçüde düşüyor.

Ücretsiz cenaze töreni nasıl yapılıyor?

Bu tabloya dikkate alarak maddi zorluk yaşayan ailelerin, yakınlarını kaybettikten sonra hangi yolu izleyebileceğini araştırdık. Buna göre bir ihtiyaç sahibi, ailesinden bir yakınını kaybettikten sonra, oturduğu semtteki ya da o semte yakın kiliseye gidiyor. Eğer kilisenin fakirler kolları listesinde yer alıyorsa, kilise vakfı o kişinin cenaze masraflarını üstleniyor.

Kilise fakirler kolları listesinde kayıtlı olmayan ihtiyaç sahibi bir toplum üyesi yine aynı yolu izleyebilir. Bulunduğu semtteki kiliseye gidip başvuru yapabilir. Cenaze töreni için başvuruda bulunulan kilise vakfı, listede kayıtlı olmayan kişi için Patriklik makamına bir yazı gönderiyor. Ondan sonra vakıf yönetimi ve organizatörler gereken kolaylıkları sağlamaya çalışıyor. Fakat bu durum cenaze törenlerinin “tamamen ücretsiz” olacağı anlamına gelmiyor. Cenaze töreni ücretsiz yapıldıysa, ayin-i ruhani töreni de ücretsiz yapılıyor.

Mevcut durumda cenaze törenleri için bu yollara başvurulmadağında en mütevazı cenaze töreni bile en az 100 bin TL’yi bulabiliyor, en yüksek fiyatlı cenaze törenleri ise 200 bin TL’yi aşıyor.