Հարցադրում՝ ժողովրդավարութեան մասին

Շատ ան­գամ դէպ­քե­րը կ՚ըն­կա­լենք արեւմտեան քա­րոզ­չա­մեքե­նայի եր­կա­րատեւ թե­լադ­րանքնե­րէն ազ­դո­ւած կեր­պով։ Օրի­նակի հա­մար ժո­ղովրդա­վարու­թիւն, կամ խօս­քի ազա­տու­թիւն ըն­կա­լումնե­րը ընդհան­րա­պէս կը վե­րագ­րենք արեւմտեան քա­ղաքակրթու­թեան։ Սա­կայն եր­բեմն անսպա­սելի պա­հուն կը յայտնո­ւի տե­սանիւթ մը, կամ լու­սանկար մը, որ կաս­կա­ծի տակ կը դնէ այդ ըն­կալման իրա­ւացիու­թիւնը։

Այդպէս պա­տահե­ցաւ, երբ սոց­ցանցե­րու վրայ հան­դի­պեցանք ՀՀ վար­չա­պետ Նի­կոլ Փա­շինեանի կնոջ մը հետ մատ­նո­ւած սուր բա­նավէ­ճի տե­սանիւ­թին։

Աւե­լի ետք պար­զո­ւեցաւ թէ կի­նը քոյրն էր 44-օրեայ պա­տերազ­մի ըն­թացքին ան­յայտ կո­րած հայ սպա­յի մը։ Ան իր եղ­բօր ճա­կատագ­րէն պա­տաս­խա­նատու կը հա­մարէր վար­չա­պետը եւ մեծ բար­կութեամբ կը գո­ռար անոր երե­սին։

Վար­չա­պետն ալ իր կար­գին նոյն զայ­րոյթով կը փո­խադար­ձէր կնոջ, այդ մեղ­քը վե­րագ­րե­լով Ռո­պերտ Քո­չարեանին եւ այ­լոց։

Զրոյ­ցի բո­վան­դա­կու­թե­նէն ան­կախ, այդ պատ­կե­րը կ՚ապա­ցու­ցէր Հա­յաս­տան երկրի մէջ խօս­քի ազա­տու­թեան սահ­մա­նը։

Սոյն տե­սանիւ­թը դի­տելով յի­շողու­թեանս մէջ վե­րակեն­դա­նացաւ լու­սանկար մը։ Այդ լու­սանկա­րին Խորհրդա­յին Միու­թեան Կոմ­կուսի Ա. Քար­տուղար, այլ իմաս­տով՝ Սո­վետա­կան Միու­թեան Նա­խագա­հը Մի­խայիլ Կոր­պա­չով ինքնա­շար­ժի մը առ­ջեւ դէմ առ դէմ իրա­րու հան­դէպ մատ կը շար­ժէին հայ քա­ղաքա­ցիի մը հետ։ Սպի­տակի երկրա­շար­ժի յա­ջոր­դող օրերն էին եւ Կոր­պա­չով արտեր­կիր կա­տարած պաշ­տօ­նական այ­ցե­լու­թիւնը կի­սատ թո­ղելով փու­թա­ցած էր Հա­յաս­տան երկրա­շար­ժի աղէ­տի պատ­ճա­ռած ար­տա­կարգ վի­ճակը հա­մադ­րե­լու հա­մար։

Նոյն օրե­րուն ար­դէն բռնկած էր Ար­ցա­խի ազա­տագրման շար­ժումը, ար­ցա­խահա­յու­թեան իր ապա­գան ճշդե­լու իրա­ւունքի պա­հան­ջով։

Նկա­րին մէջ ցո­լացողն ալ, այդ նիւ­թի քննար­կումն էր երկրի նա­խագա­հի եւ հա­սարակ քա­ղաքա­ցիի մի­ջեւ։

18 Մա­յիսի քա­րոզար­շա­ւէն ցո­լացող տե­սանիւ­թը ակա­մայ պատ­ճառ դար­ձած էր այս վեր­յի­շու­մին։ Եւ ինքնա­բերա­բար ծա­գած էր հար­ցում մը՝ Ար­դեօք նման պատ­կեր մը իրո­ղու­թիւն կրնար ըլ­լալ, բո­լոր այլ եր­կիրնե­րու հաշ­ւոյն, ուր իշ­խա­նական վեր­նա­խաւը շրջա­պատո­ւած է պա­հակա­զօր­քով եւ նոյ­նիսկ կա­րելի չէ մօ­տենալ մէկ կողմ թո­ղենք նա­խագա­հը, նոյ­նիսկ ոեւէ նա­խարա­րի կամ այլ պե­տական բարձրաս­տի­ճան պաշ­տօ­նեայի։

Ան­շուշտ այ­սօր գո­յու­թիւն չու­նի Խորհրդա­յին Միու­թիւնը եւ յա­տուկ քա­ջու­թիւն կը պա­հան­ջէ, այդ միու­թեան առ­կա­յու­թեան տա­րինե­րուն խօս­քի ազա­տու­թեան կամ ժո­ղովրդա­վարու­թեան մա­սին ոեւէ մեկ­նա­բանու­թիւն։ Մար­դիկ պար­զա­պէս կը ծի­ծաղեն, եթէ նման կար­ծիք յայտնո­ւի։ Բայց ահա մենք մեր աչ­քով տե­սանք այդ նկա­րը, դի­տեցինք այդ տե­սանիւ­թը, որ ապա­ցոյցն էր ժո­ղովրդա­վարու­թիւն կո­չուա­ծին մի­սով, ոս­կո­րով յայտնու­թեան։

Ու­րեմն մենք ալ հրա­ժարինք Սո­վետի կամ առ­հա­սարակ արե­ւելեան աշ­խարհի ժո­ղովրդա­վարու­թիւնը փա­ռաբա­նելէ, բայց գո­նէ իրա­ւունքը ու­նե­նանք նման հար­ցադրումն ալ օրա­կար­գի բե­րելու։ Մա­նաւանդ երբ իբ­րեւ թէ հա­սարա­կու­թեան անվտան­գութեան պատ­րուակով կը ոտ­նա­կոխո­ւին խօս­քի ազա­տու­թիւնը, ար­տա­յայ­տո­ւելու մի­ջոց­նե­րը եւ հսկո­ղու­թեան ծանր քօղ մը կ՚իջ­նէ ամ­բողջ ժո­ղովուրդի մը վրայ։