Գոնէ վերջին տուրքը մատուցենք

Երբ մէ­կուն անո­ւան տօ­նը յի­շուէր, Սար­գիս Սե­րով­բեան «Անու­նովդ ապ­րիս» ըսե­լէ ետք, իս­կոյն վրայ կը բե­րէր «Անու­նովդ ալ մեռ­նիս»։ Այս մաղ­թանքը շա­տերուն խո­տոր կը թո­ւէր։ Ի՞նչ պէտք կար մեռ­նե­լու մա­սին յու­շե­լու հա­մար։ Այդ պա­հուն Սե­րով­բեան դի­տել կու տար իր իւ­րա­ցու­ցած անու­նով մեռ­նե­լու չար­ժա­նացած բազ­մա­թիւ օրի­նակ­ներ։

Այս մա­սին մտա­բերե­ցի, երբ լսե­ցի վա­ղեմի բա­րեկա­մի մը մա­հուան բօ­թը։

Ապ­տուրրա­հիմ Զօ­րաս­լան էր անոր օրի­նական կամ պաշ­տօ­նական անու­նը, իսկ ինք կը նա­խընտրէր ներ­կա­յանալ իբ­րեւ Ար­մէն Տե­միր­ճեան։

Այս սիւ­նակնե­րուն վրայ նա­խապէս ալ անդրա­դար­ձած ենք Ամի­տայի Սուրբ Կի­րակոս Եկե­ղեց­ւոյ վե­րակա­ռու­ցումէն ետք ի յայտ եկած հա­յու­թեան մա­սին։ Ընդհա­նուր անո­ւանու­մով մը «ծպտեալ հա­յեր» կո­չուած այդ ժո­ղովուրդը սո­վորա­կան հա­յերէ շատ աւե­լի մեծ եռան­դով փա­րած էր իր ինքնու­թեան։ Ար­մէն Տե­միր­ճեանը այդպի­սինե­րէն էր, որուն հա­մար վե­րակա­ռու­ցո­ւած Սուրբ Կի­րակո­սը դար­ձած էր հա­րազատ օճախ։ Ամ­բողջ էու­թեամբ մաս­նի­կը դար­ձած էր այդ եկե­ղեց­ւոյ, որու հե­տեւան­քով ժա­մանա­կի ըն­թացքին շա­տերու հա­մար դար­ձաւ եօթ խո­րանա­նի տա­ճարի խորհրդան­շա­նը։

Իր կո­րած, ան­հե­տացած ինքնու­թիւնը վե­րակեր­տե­լու լա­ւագոյն մի­ջոցը եղած էր սա­տարել այդ եկե­ղեցիին, իր կա­րողու­թեան բո­լոր սահ­մաննե­րը գե­րազան­ցե­լով։ Ան նո­ւիրա­տու մը, կամ բա­րերար մը չէր, այլ նո­ւիրու­մի կեր­պար մը, բա­րեգոր­ծութեան խորհրդա­նիշ մը։

Այս նո­ւիրեալ բա­րեգոր­ծութիւ­նը խստօ­րէն կը մեր­ժո­ւէր իր հա­րազատ ըն­տա­նիքին կող­մէ իսկ։ Կի­նը մեծ ամօթ կը զգար ամուսնոյն Սուրբ Կի­րակո­սի մէջ տա­րած աշ­խա­տու­թիւննե­րու պատ­ճա­ռաւ։ Բայց Ար­մէ­նը եր­բեք ամօթ չզգաց իր կնոջ մո­լեռանդ իս­լա­մադա­ւան վար­քէն։ Հոն ու­նէր եր­կու պատ­ճառներ՝ նախ ըն­տա­նիքի մը հո­գատա­րու­թեան թե­լադ­րած պար­տադրան­քը եւ ապա զինք կեն­դա­նի պա­հող գեր­դաստա­նի մը հան­դէպ երախ­տա­գիտու­թիւնը։

Ինք պատ­մած էր թէ ծնո­ղազուրկ որ­բութեան պայ­մաննե­րու մէջ իր կնոջ ըն­տա­նիքն է, որ խնա­մեց զինք եւ ամուսնա­ցուց իրենց ցե­ղի աղջկան հետ։ «Եթէ այդ երախ­տա­պար­տութիւ­նը չըլ­լայ իմ ու­սե­րուս, չեմ վա­րանիր, կը տե­ղափո­խուիմ Հա­յաս­տան եւ հոն կ՚աւար­տեմ այս կեան­քը» ըսած էր մեր զրոյցնե­րէ մէ­կու ըն­թացքին։

Երբ 2015-ի Օգոս­տո­սին շուրջ 50 տիգ­րա­նակերտցի հա­յեր կ՚այ­ցե­լէին Հա­յաս­տան, ան իր նեղ նիւ­թա­կան պայ­մաննե­րու բեր­մամբ հա­զիւ բա­րի ճա­նապարհ մաղ­թած էր ճամ­բայ ել­լող հան­րա­շար­ժի ետե­ւէն, թաս մը ջուր թա­փելով։

Եթէ կեան­քը ար­դար չէ, ինչպէ՞ս սպա­սես որ մա­հը ար­դար ըլ­լայ։ Եւ չե­ղաւ ար­դէն։ Պրու­սա­յի հի­ւան­դա­նոցի մը մէջ աւան­դեց իր վեր­ջին շունչը ու մար­մի­նը փո­խադ­րո­ւեցաւ ծննդա­վայր Լի­ճէ, իս­լա­մական աւան­դութիւ­նով յու­ղարկա­ւորո­ւելու ու թա­ղուե­լու հա­մար։

Այս պա­հուն Սուրբ Կի­րակո­սի թա­ղական խոր­հուրդին վի­ճակող կա­րեւո­րագոյն պար­տա­կանու­թիւնն է, իր մա­հուան քա­ռասունքի առ­թիւ կազ­մա­կեր­պել Հո­գեհանգստեան Պա­տարագ իրեն այդքան հա­րազատ Հայ Առա­քելա­կան Եկե­ղեց­ւոյ կա­մար­նե­րուն տակ, որ­պէսզի իր հա­րազատ ժո­ղովուրդը գտնէ հո­գեկան սփո­փանք գտնելով վեր­ջին տուրքը մա­տու­ցե­լու առթիւ։