Բողոք՝ ապագան իր ձեռքով խորտակողներուն

Այս շա­բաթ կող­քի սիւ­նակնե­րուն վրայ ար­ձա­գան­գե­ցինք հա­մայնքա­յին վար­ժա­րան­նե­րէ շրջա­նաւարտ երի­տասարդնե­րու ար­ձա­նագ­րած յա­ջողու­թիւննե­րը։ Այս լու­րը խմբագ­րած պա­հուն ան­գամ մը եւս տա­րուե­ցանք մտա­ծելու, մեր կրթօ­ճախ­նե­րու առա­քելու­թեան խնդրի շուրջ։

Սիւ­նա­կի հե­տեւող­նե­րը գի­տեն, ան­ցեալին ալ բա­զում ան­գամներ անդրա­դար­ձած ենք հայ ինքնու­թեան մէջ դպրո­ցի դե­րակա­տարու­թեան։

Հա­յոց զար­թօնքի կա­րեւո­րագոյն օղա­կը եղած է դպրո­ցը։ Սկսե­լով ԺԹ. դա­րու երկրորդ կէ­սէն, դպրո­ցաշի­նու­թիւնը հայ մտա­ւորա­կանու­թեան գլխա­ւոր մղձա­ւան­ջը դար­ձած է եւ ոչ միայն մտա­ւորա­կանու­թեան, հայ ֆե­մինիստ շար­ժումն ալ մեծ ճիգ կը վատ­նէր իգա­կան սե­ռի դաս­տիարա­կու­թեան նիւ­թով։ Բա­ցի բո­լոր գա­ւառ­նե­րու մէջ իրա­րայա­ջորդ կեր­պով կեան­քի կո­չուած հա­մայնքա­յին դպրոց­նե­րէն, հա­սարա­կու­թեան զար­գացման կը նպաս­տէին նաեւ որոշ ման­կա­վարժնե­րու ան­հա­տական նա­խաձեռ­նութիւննե­րը եւ ալ աւե­լի կա­րեւո­րը՝ օտար մի­սիոնար­նե­րու հիմ­նած բարձրա­գոյն ուսման հաս­տա­տու­թիւննե­րը։

Վրայ հա­սաւ ահ­ռե­լի աղէ­տը՝ որ կո­չեցինք ջարդ,եղեռն կամ ցե­ղաս­պա­նու­թիւն բա­ռերով, դպրո­ցաշի­նու­թեան ար­շա­ւը փո­խադ­րեց դէ­պի նոր գաղ­թօ­ճախ­ներ։

Այսպէս սփիւռքի տա­րած­քին ու­նե­ցանք բազ­մա­թիւ վար­ժա­րան­ներ, որոնք կ՚ըն­կա­լէինք մայ­րե­նիի պաշտպան­ման ամ­րո­ցը ըլ­լա­լով։

Ապա հա­սանք մեր օրե­րուն։ Պո­լիսը հայ­րե­նիքէն դուրս ամե­նաշատ հայ­կա­կան վար­ժա­րան­ներ ու­նե­ցող քա­ղաքն է։ Սա­կայն այս հպար­տութեան պատ­կե­րի ետին կայ այլ իրո­ղու­թիւն։ Պոլ­սոյ կրթա­կան հաս­տա­տու­թիւննե­րը ափ­սոս որ մեծ արիւ­նա­հոսու­թիւն կ՚ապ­րին շնոր­հիւ նոյ­նինքն պոլ­սա­հայոց այ­լա­սերած մտայ­նութեան։ Կ՚ան­տե­սենք մեր դպրոց­նե­րու ար­ձա­նագ­րած ուսման բարձր մա­կար­դա­կը եւ մեծ ջանք կը վատ­նենք հայ աշա­կեր­տը, հայ դպրո­ցէն հե­ռու պա­հելու հա­մար։

Եկէք խոս­տո­վանինք։ Այստեղ կա­տարո­ւածը աշա­կեր­տը դպրո­ցէն հե­ռու պա­հելէն աւե­լի, ազ­գա­յին պատ­կա­նելու­թե­նէն զրկե­լու մար­մաջն է։ Մնա­ցեալը սուտ ու փուճ կեղ­ծիկ մըն է միայն։ Շատ եր­կար տա­րիներ օտար վար­ժա­րան­նե­րը քա­ջալե­րեցին պատ­ճա­ռաբա­նելով օտար լե­զուի ու­սուցման մա­կար­դա­կը։

Այ­սօր փաս­տա­ցիօրէն կա­րելի է պնդել թէ հայ վար­ժա­րանի օտար լե­զուի ու­սուցման մա­կար­դա­կը կը գե­րազան­ցէ բազ­մա­թիւ յա­տուկ դպրոց­ներ, որոնց գլխա­ւոր առանձնա­յատ­կութիւ­նը կը մնայ ցու­ցա­փեղ­կին վրայ կցո­ւած «քա­լէճ» բա­ռը։

Վստահ կրնանք ըլ­լալ թէ այս խաբ­կանքի հա­շուե­յար­դա­րը վերջ ի վեր­ջոյ կը կա­տարո­ւի, բայց հայ վար­ժա­րանէ զրկո­ւած աշա­կեր­տի կո­րուստը դի­մագ­րա­ւել կամ փո­խարի­նել գրե­թէ ան­կա­րելի է։

Այս պա­հուն եթէ պի­տի խօ­սին թե­րացու­մի մա­սին, այդ մէ­կը ոչ թէ օտար լե­զուի ու­սուցման թե­րացումն է, այլ նոյն ինքն մայ­րե­նիի։

Հպարտ ենք մեր աշա­կերտնե­րու հա­մալ­սա­րանի մտից քննու­թեան ըն­թացքին ապա­հոված յա­ջողու­թիւնով։ Երա­նի հպար­տութեան բա­ժին մըն ալ ու­նե­նանք, այդ նոյն աշա­կերտնե­րու մայ­րե­նիի տի­րապե­տելու խնդրին մէջ ալ։