Արազ Գոճայեան

Անոնք չեն կրնար բացատրել, թէ ինչպէս մեր մեծ ծնողներն ու ծնողները գոյատեւած են 1915-ը, 1975-ը կամ թէ ինչպէս մենք կը շարունակենք ամէն առաւօտ արթննալ երկրի մը մէջ, ուր գոյատեւումը արուեստ է։

Պատերազմի ընթացքին մարմիններն ու հոգիները կամայ թէ ակամայ կը փոխակերպուին, իսկ ժամանակի ազդեցութիւնը անոնց վրայ բնականէն աւելի արագ կերպով կը ներթափանցէ։

Ամ­րան տաք յետ­մի­ջօրէի մը, հայրս ինձմէ ապսպրեց «մէկ քի­լօ նուշ» բե­րել մեր թա­ղէն եւ Նոր Մա­րաշ անցնիլ միայն հոն­կէ չգտնե­լուս պա­րագա­յին։ Այդ օր փա­փաքս իրա­կանա­ցաւ եւ առ­ջեւս առիթ բա­ցուե­ցաւ առան­ձինս կտրե­լու 9 տա­րեկան փոքր հա­սակիս հա­մար այլա­պէս ար­գի­լուած պո­ղոտան։ Խան­դա­վառու­թեամբ մտայ առա­ջին խա­նու­թը եւ, նկա­տելով, որ ոչ ոք հա­յերէն կը խօ­սէր վա­ճառոր­դին հետ, պար­զա­պէս ըսի՝ «Պատ­տի քի­լօ նուշ» (արա­բերէն՝ մէկ քի­լօ նուշ կ՚ու­զեմ)՝ առանց գիտ­նա­լու նու­շին արա­բերէն չըլ­լա­լը։

«Ուասաֆիրի»-ի այս թիւը տուեալ նիւթին կու տայ կեդրոնական տեղ։ Թամար Մարի Պոյաճեանի եւ Հրաչ Մարտիրոսեանի «Երկու հայերու երկու հայերէնով զրոյցը» (Two Armenians Conversing in Two Armenians), Մարալ Աքթոքմաքեանի անգլերէն թարգմանութեամբ, ակներեւ էր այս առումով։ Զրոյցին սկիզբի խմբագրական ակնարկը դիտել կու տայ հայերէն լեզուին երկու տարբերակներ ունենալը՝ զիրար հասկնալու չափ մօտ, բայց այլաւորում ստեղծելու չափ հեռու։ Այս զրոյցին ընթացքին, Պոյաճեանն ու Մարտիրոսեանը, իւրաքանչիւրը իր հայերէնով, լեզուին եւ անոր գրականութեան ժառանգութեան հանդէպ իրենց ունեցած սիրոյ ճամբով ընդհանուր գիծեր կը գտնեն։