Աբխազիան տեսնել գեղարուեստի ոսպնեակէն
Նախ ձեզ ճանչնանք։
Ծնած եմ Թուրքիա չերքեզական գիւղ մը։ Մինչեւ եօթը տարեկան այդ գիւղը կը բնակէի։ Ապա ամբողջ դպրոցական տարիներս անցան Պանտըրմա։ Երկրորդական ուսումս Իսթանպուլն էր, ուրկէ մեկնեցայ Կովկաս համալսարանական ուսման համար։ Հայրս Կովկասէն էր եւ այդ տարածքը խիստ հարազատ էր ինծի։ Նկարչութեան եւ գրականութեան հանդէպ հետաքրքրութիւնս այդ շրջանին է որ զարգացաւ։ Գրական պարբերականներու մէջ յօդուածներս լոյս տեսան։ Թուրքիա վերադառնալէ ետք լուսանկարչութիւնը եւ վիտէօ արտադրութիւնները իմ գլխաւոր զբաղումները դարձան։ Գովազդային ֆիլմեր նկարեցի, որոնք թեթեւցուցին իմ ապրուստի հոգերը։ Մինչեւ օրս ալ կը շարունակեմ այդ արտադրութիւնները։
Ինքնութիւնը, պատկանելութիւնը եւ սփիւռքը իմ հետաքրքրութեան կիզակէտը կազմող նիւթեր են։ Այս առումով Կովկասեան տարածքը դժուար հասկնալի խառն տարածք մըն է։ Հետեւաբար որպէս սփիւռքի կովկասցի մը կ՚աշխատիմ այս նիւթերու շուրջ։
Ձեր պատկանելութիւնը երկբեւեռ է։ Կովկասները ինչպէ՞ս ազդեց ձեր ինքնութեան վրայ։
Փակ սփիւռքի պայմաններուն մէջ մանկութենէս ի վեր կը լսեմ երազային հայրենիքի մը մասին։ Ինչպէս դուք ալ լսեցիք, երկբեւեռ ինքնութիւն մըն է այս։ Լուսանկարչական ծրագիրներով, այդ զգացումը կը վերածեն երկկողմանի հաղորդակցութեան։ Իմ առաջին աշխատանքները արխիւային բնոյթ ունէին։ Թուրքիոյ չերքեզական գիւղերը լուսանկարելով սկսայ։ Յետոյ Աբխազիան ալ գերազանցելով իմ երթը շարունակեցի ամբողջ Կովկասի տարածքին։ Արագօրէն կ՚անհետանայ գիւղական կեանքը։ Կը զգայի թէ այդ կեանքը ցոլացնող իւրաքանչիւր լուսանկար յաջորդ սերունդներու համար փաստագրական եւ վաւերագրական նշանակութիւն կ՚ունենայ։
Ձեր արմատները եւ մէջը ծնած մշակոյթը ներշնչման աղբիւր մը՞ն է։
Բոլոր ներշնչումս հոնկէ կը ստանամ։ Ամէն ինչ այդ հիմքի վրայ կը խորհիմ։ Այսինքն ոեւէ արուեստագէտէ կամ ստեղծագործութենէ չեմ ազդուած, ընդ հակառակը Կովկասեան դասականացած մշակոյթը, աւանդականացած զարդանախշերը ալ աւելի կը յուզեն զիս։
Ռուսիայ-Աբխազիա-Վրաստան յարաբերութիւնները ինչպէ՞ս կը մեկնաբանէք։
Յաճախ կը խօսուի Աբխազիոյ տարածքին ռուսական գրաւումի տակ ըլլալու մասին։ Սխալ է այս համոզումը։ Աբխազիան գրաւեալ տարածք մը չէ։ Կը խօսուի նաեւ Վրաստանին ռուսական գրաւումի տակ եղած հողերը ետ առնելուն մասին։ Այստեղ կը մոռնան թէ այդ հողերը ոչ թէ Վրաստանին այլ Աբխազիոյ կը պատկանին։ Վրաստան նոյն պնդումը 1992-ին ալ բարձրաձայնեց, փորձեց տարածքը գրաւել, բայց անյաջող եղաւ։ Աբխազիան երկու սահմաններու միջեւ սեղմուած երկիր մըն է եւ կը փորձէ իր սեփական միջոցներով ոտքի կանգնիլ։ Գիտեմ որ պատերազմը կեղտոտ բան է։ Ես չեմ ուզեր կոյրզկուրայն կողմ ըլլալ։ Բայց իրողութիւններու շեղումին եւ ապատեղեկատւութեան դէմ ալ քանի մը նախադասութիւն կազմել կ՚ուզեմ։ Այլեւս հանդուրժողութիւն չունիմ հզօր պետութիւններու, աւելի փոքր երկիրներու մասին մեծ խօսիկութեան ճառերը լսելու։
