«Պոլիս Լուսատու»ի խառն ցուցահանդէսը

Հասա­րակու­թիւն մը ու­ժեղ է իր ան­դամնե­րու կազ­մա­կեր­պո­ւածու­թեան հա­մեմա­տու­թիւնով։

Բա­ւակա­նին իմաս­տա­լից է «հա­սարա­կական կազ­մա­կեր­պութիւն» բա­ցատ­րութիւ­նը, որ իր կար­գին կը խորհրդան­շէ ան­կախ միաւո­րում։ Ան կը տար­բե­րի պե­տական կազ­մա­կեր­պութիւննե­րէ, տրուած ըլ­լա­լով որ նիւ­թա­կան նե­ցուկ մը չի ստա­նար եւ կը գոր­ծէ իր կա­րողու­թիւննե­րու սահ­մաննե­րով։ Յա­ջող է որ­քան ատեն, որ կ՚ընդլայ­նէ այդ սահ­մաններ եւ ան յա­ջող, երբ կը պար­զէ ինքնամ­փոփ պատ­կեր մը։

Պոլ­սա­հայ հա­սարա­կու­թիւնը երկրի պայ­մաննե­րու բեր­մամբ բա­ւակա­նին ուշ սկսաւ հա­սարա­կական կազ­մա­կեր­պութիւննե­րու տի­րանա­լու։ Այդ առու­մով առա­ջին փոր­ձե­րը եղաւ հա­մայնքի վար­ժա­րան­նե­րէ շրջա­նաւարտնե­րու հիմ­նած սա­նուց միու­թիւննե­րը։ Անոնց եր­դի­քին տակ շա­րու­նա­կուե­ցաւ գրա­կան, գե­ղարո­ւես­տա­կան, մշա­կու­թա­յին բազ­մա­թիւ նա­խաձեռ­նութիւններ։

Շատ աւե­լի ուշ կեան­քի կո­չուե­ցան հայ­րե­նակ­ցա­կան միու­թիւննե­րը։ Անոնք եւս հա­մաքա­ղաքա­ցինե­րը միաւո­րելու, հա­սարա­կական կար­ծիք ձե­ւաւո­րելու, վեր­ջա­պէս կազ­մա­կեր­պո­ւած ուժ մը ներ­կա­յաց­նե­լու մի­ջոց­ներ էին։ Այս ծի­րէն ներս ու­նե­ցանք նաեւ որոշ մաս­նա­գիտու­թիւննե­րու միաւո­րումներ։ «Հայ­Ճար»ը այդ տե­սակի նա­խաձեռ­նութիւն մըն է, որ ի մի կը բե­րէ հայ ճար­տա­րապետ եւ ճար­տա­րագէտ­նե­րը եւ այդ միացեալ ու­ժով ներդրումներ կ՚ու­նե­նայ հա­մայնքա­պատ­կան, պատ­մամշա­կու­թա­յին ար­ժէք ներ­կա­յաց­նող կա­ռոյցնե­րու յա­րատե­ւու­թեան։

Ափ­սոս որ այդ շար­քին մէջ չենք դա­սէր Ու­սուցչաց Հիմ­նարկը եւ Ու­սուցչաց Միու­թիւնը, քա­նի որ անոր կազ­մէն կը բա­ցակա­յին գոր­ծող ու­սուցիչ­նե­րը։ Այդ բա­ցակա­յու­թիւնը կը բա­ցատ­րո­ւի օրի­նական կարգ մը ար­գելքնե­րով, որոնք իրա­կանու­թեան մէջ ան­հիմն պատ­ճա­ռաբա­նու­թե­նէ ան­դին չեն անցնիր։

Այ­սօր մենք կ՚ու­զենք անդրա­դառ­նալ «Պո­լիս Լու­սա­տու» լու­սանկար­չա­կան հար­թա­կի գոր­ծունէու­թեան, որ իր կար­գին դար­ձեալ եզա­կի նա­խաձեռ­նութիւն մըն է, որ կը հա­մախմբէ հա­մայնքի ար­հեստա­վարժ կամ սի­րողա­կան մա­կար­դա­կի լու­սանկա­րիչ­նե­րը։

19 Յու­նիս ուրբաթ երե­կոյ Կեդ­րո­նական Սա­նուց Միու­թեան մէջ տե­ղի ու­նե­ցաւ «Պո­լիս Լու­սա­տու»ի ան­դամնե­րու գոր­ծե­րուն խառն ցու­ցադրու­թիւնը։ Իւ­րա­քան­չիւրը լու­սանկար­չա­կան տար­բեր մեր­ձե­ցում եւ ոճ ներ­կա­յաց­նող այդ գոր­ծե­րը կը վկա­յէին նաեւ հե­ղինակ­նե­րու արո­ւես­տա­կան հա­կումնե­րը։ Ոմանք կը սի­րէին նա­թիւրմորկտներ նկա­րել, ոմանք զգա­ցական պա­հեր եւ ոմանք ալ բազ­մութիւններ։ «Զիս ոչ­խարնե­րուս հետ նկա­րէ» ըսած էր գեղ­ջուկ կին մը եւ ֆրան­սա­հայոց ծերանոց մը ապաս­տա­նած հա­յու­հին նա­խընտրած էր իր հա­յեաց­քով խօ­սիլ, որուն խօս­քե­րուն թարգման հան­դի­սացաւ Նուրհան Աք­քա­յայի ոսպնեակը։ Ան­դին միասե­ռական­նե­րու պա­տուոյ եր­թի աղա­ղակը կու­գար լեց­նե­լու Կեդ­րո­նական Սա­նուց Միու­թեան պա­տերը Պերք Արա­պեանի տե­սախ­ցի­կէն դուրս ել­լե­լով։

Ար­ման Իս­փի­րօղ­լո­ւի նկա­րած մրգա­մանը եւ գու­նա­ւոր փե­տուրնե­րը կը վկա­յէին լու­սանկար­չի եւ գե­ղան­կա­րիչի ան­խօս դրսե­ւորումնե­րը։

Մենք հա­զիւ քա­նի մը օրի­նակ­նե­րով անդրա­դար­ձանք իրենց եր­կո­ւական գոր­ծե­րով ներ­կա­յացող «Պո­լիս Լու­սա­տու»ի 15 ան­դամնե­րու այդ հա­ւաքա­կան ցու­ցադրու­թեան։ Խոր­հուրդ կու տանք այ­ցե­լել Կեդ­րո­նական Սա­նուց Միու­թիւնը եւ ըմ­բոշխնել այդտեղ ցու­ցադրո­ւած նմոյշնե­րը մին­չեւ 26 Յու­նիս թուականը։