Եսայեան մշակոյթի եւ գրականութեան միութեան նախաձեռնած «Հանդիպում» փառատօնի հաւանաբար միակ անկատար մնացած ծրագիրն էր դէպի Պրուսայի երբեմնի հայաբնակ Սէօլէօզ գիւղը կատարելի շրջագայութիւնը: Եթէ աննպաստ եղանակի պայմաններու բերմամբ ջնջուած այդ ծրագիրը իրականանար, մեր աշխատակից ճարտարապետ Զաքարիա Միլտանօղլու լրացուցիչ տեղեկութիւններ պիտի փոխանցեր այդ վայրի պատմութեան մասին:
4 Յունիսի երեկոյեան, Եսայեան Միութեան նախաձեռնութեամբ այդ հանդիպումը կայացաւ Պէյօղլուի Ս. Երրորդութիւն եկեղեցւոյ Նարեկեան սրահին մէջ:
Զաքարիա Միլտանօղլու իր զեկոյցին սկսաւ նախ երախտապարտութեան ողջոյնի խօսք արտասանելով «Արաս» հրատարակչատան հիմնադիր Եդուարդ Թովմասեանին եւ «Ակօս» թերթի հայերէն էջերու նախկին աւագ խմբագիր Սարգիս Սերովբեանին:
«Նախապէս տեղեկութիւն չունէի այս հայաբնակ գիւղի մասին: Առաջին անգամ Սարգիս Սերովբեանի հետ այցելեցինք Բութինիոյ այս պատմական գիւղը եւ իրմէ լսեցի բազում գիտելիքներ: Իսկ Եդուարդ Թովմասեան միշտ խրախուսեց երբեմնի հայաբնակ վայրերու ուղղեալ ուսումնասիրութիւնները եւ բացայայտումները: Հետեւաբար տեղին է այս մասին մեր երախտիքը յայտնել իրենց յիշատակին»
Այս հակիրճ ելոյթէն ետք օրուան բանախօսը նկարագրեց երբեմնի Հիւտավենտիկար սանճաքի այս զարգացած գիւղի աշխարհագրական դիրքը:Ապա անդրադարձաւ այդ գիւղի բնակչութեան ակունքներուն, պատմելով թէ Տարօն աշխարհի գաւառներէն գաղթած 7 ընտանիքներ, 32 շունչով եղած են Սէօլէօզի առաջին բնակիչները:
Նախքան 1915 անիծեալ թուականը Սէօլէօզ ունեցաւ մօտաւորապէս 8 հազար բնակչութիւն, որոնց գլխաւոր աշխատանքն էր շերամաբուծութիւնը եւ ձիթաիւղի արտադրութիւնը: Գիւղի դպրոց յաճախող աշակերտութեան թիւը կը հասնէր 6 հարիւրի:
Ատենախօս Միլտանօղլու, ինչպէս իր նախորդ զեկոյցներուն, այս անգամ ալ իբրեւ աղբիւր լայնօրէն օգտուեցաւ հայ մամուլի անցեալի էջերէն: Այսպէս ան երբեմն հայերէն, երբեմն ալ հայատառ թրքերէն պարբերականներու էջերէն քաղած տեղեկութիւններով ճոխացուց իր պատումը, յիշատակելով նաեւ Սէօլէօզցի անուանի դէմքեր՝ գրող Յակոբ Օշականը, գեղանկարիչ Ժանսեմը եւ շարժանկարիչ Սերժ Աւետիքեանը:
Միջոցառումը աւարտին հասաւ հարցում-պատասխանի դրութեամբ:
Եսայեան մշակոյթի եւ գրականութեան մութեան անունով Նարօտ Աւճը եւ Վահագն Քեշիշեան թէ բացման եւ թէ փակման ուղերձներու ընթացքին յատուկ շնորհակալութիւն յայտնեցին թաղական խորհուրդին, սրահը տրամադրելու պատրաստակամութեան համար:
Մենք ալ կը շնորհաւորենք բանախօս Զաքարիա Միլտանօղլուն, այս խիստ ուսուցողական զեկոյցին, իսկ միութեան անդամները իրենց անվհատ աշխատութեան համար:
