28 Mayıs 1897 Cuma günü, Yeniköy’ün Panayia Mahallesi’nde yaşayan Nikolaos ve Sevasti Mumcis, kızları Carolina’yı Paşabahçeli bakkal Antonios Angelidis ile evlendirmek üzere papaz ve muhtar huzurunda beyanda bulundu. Evlilik için düzenlenen çeyiz sözleşmesinde 70 Osmanlı lirasının yanı sıra 12 havlu, 12 keten masa örtüsü, üç yünlü elbise, bir kürk, bir ayna ve bir sandık yer aldı.
Aradan 129 yıl geçtikten sonra aynı belge, bu kez tiyatro sahnesinde yeniden okunacak. Elif Özge Maltepe’nin, Orhan Türker’in arşiv çalışmasından hareketle kaleme aldığı “Bir Çeyiz Sözleşmesi”, bir düğün törenini canlandırmak yerine, geçmişten kalan bir belgenin izini sürüyor. Oyun, çeyiz sözleşmesini mülkiyet, emek, korku ve ses üzerinden ele alıyor.
Seyirci tanık, belge sahnede
Oyunda tarihsel tören yeniden canlandırılmıyor; bunun yerine, 1897 tarihli senet yüksek sesle okunuyor. Seyirci ise bu okumaya tanıklık ediyor. Oyunun sahnesi olan Yeniköy Panayia Rum Ortodoks Kilisesi’nin taş duvarları ve mimarisi, anlatının bir parçasına dönüşüyor. İnsan sesinin altında tutulan ison, yapının yankısıyla birleşerek oyunun işitsel dünyasını oluşturuyor.
II. Mahmud’un fermanıyla kurulmuş kilisede sahnelenecek oyun, belgenin ortaya çıktığı mahallede, geçmişin kayıtlarını bugünün seyircisiyle buluşturuyor. Böylece bir evliliğin maddi koşullarını kayda geçiren sözleşme, düzenlendiği yerle yeniden ilişki kuruyor. Gregoryen takvimine göre cuma günü düzenlenen belgenin, cemaatin kullandığı Jülyen takviminde çarşambaya denk gelmesi de sözleşmenin tarihsel ayrıntıları arasında yer alıyor.
Oyunda Afife ödüllü Pınar Yıldırım, Metin Akdülger, Gizem Güçlü, Selin Tali ve Tan Temel rol alıyor. Oyunun yazarlığını ve yapımcılığını Elif Özge Maltepe üstlenirken yönetmen koltuğunda Murat Daltaban oturuyor. Hareket tasarımı Tan Temel’e, sahne ve kostüm tasarımı Deniz Göl’e, ses tasarımı Okan Temizarabacı’ya, ışık tasarımı ise Cem Yılmazer’e ait. Oyunun yardımcı yönetmeni ise Özlem Daltaban.
Prömiyeri festivalde
"Bir Çeyiz Sözleşmesi" 30. İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında 30 Ekim Cuma günü saat 18.00 ve 20.30’da, 31 Ekim Cumartesi günü ise saat 18.00’de Yeniköy Panayia Rum Ortodoks Kilisesi’nde sahnelenecek. Oyunun sezon boyunca devam etmesi planlanıyor; ilerleyen gösterim tarihleri ise daha sonra duyurulacak.
