ABD ve İran heyetleri, İslamabad Mutabakatı’nın uygulanmasına ilişkin ilk teknik görüşmeler için İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında bir araya geldi.
Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunda yapılan görüşmelerin ilk günü, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik tehditleri nedeniyle gergin başladı. Buna rağmen İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, görüşmelerin ardından “ilerleme” sağlandığını açıkladı.
Arakçi, görüşmelerin yerel saatle 03.00’ten sonra sona ermesinin ardından yaptığı açıklamada, “Pakistan ve Katar arabuluculuğu, Lübnan’daki savaşı sona erdirmek için önemli ilerleme sağladı” dedi.
Katar ve Pakistan Dışişleri Bakanlıklarının yayımladığı ortak açıklamada, Bürgenstock'taki görüşmelerin ilk gününün olumlu ve yapıcı bir atmosferde geçtiği aktarılan açıklamada, teknik müzakerelerin sürdürülmesi için bir mekanizma oluşturulması dahil çeşitli alanlarda ilerleme kaydedildiğine işaret edildi.
60 günlük yol haritası
Tarafların, imzalanan mutabakat zaptı doğrultusunda arabuluculuk çabalarının siyasi yönlerini denetlemek üzere üst düzey bir komite kurulması konusunda anlaştıklarına dikkat çekilen açıklamada, baş müzakerecilerinin de nükleer konusunun yanı sıra yaptırımlarla ilgili komiteye düzenli raporlar sunacağına işaret edildi.
Tarafların nihai bir anlaşmaya 60 gün içinde ulaşılmasını hedefleyen bir yol haritası üzerinde uzlaştığı belirtilen açıklamada, bu kapsamda yeni bir teknik görüşme turunun derhal başlatılmasının önünün açıldığı kaydedildi.
Açıklamada ayrıca, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişini sağlayacak şekilde herhangi bir olay ve yanlış anlaşılmanın önüne geçmek amacıyla mutabakat zaptının 5. paragrafında belirtilen süre boyunca taraflar arasında bir iletişim kanalı oluşturulduğu bilgisi yer aldı.
Tarafların ayrıca gerilimi düşürmek amacıyla bir çalışma grubunu kurma konusunda anlaştığına işaret edilen açıklamada, mutabakat zaptında da belirtildiği üzere Lübnan'daki askeri operasyonların durdurulmasını sağlamak amacıyla kurulacak çalışma grubunun, iki tarafın yanı sıra Lübnan'ı da kapsayacağı ifade edildi.
İlgili konuların tümünü ele almak üzere Bürgenstock'taki teknik görüşmelerin hafta boyunca devam etmesinin planlandığı vurgulanan açıklamada, müzakerelerin nihai bir anlaşmayla sonuçlanması için arabulucu ülkeler Katar ve Pakistan'ın çabalarını sürdürecekleri belirtildi.
Açıklamada ayrıca, Katar ve Pakistan'ın İran ile ABD'ye diplomatik çözümlere bağlılıkları ve anlaşmazlığın barışçıl yollarla çözülmesine yönelik çabaları nedeniyle teşekkür ettiği, sürece destek veren diğer ülkelere de takdirlerini sunduğu ifade edildi.
İran: Lübnan savaşını sonlandırmak için ilerleme kaydedildi
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, ABD ile yürütülen müzakerelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Lübnan’daki çatışmaları önleme amacıyla kurulacak çalışma grubunun gerçek bir test olacağını söyleyen Erakçi, “Pakistan-Katar arabuluculuğunda Lübnan savaşını sonlandırmak için ilerleme kaydedildi.” ifadelerini kullandı.
Erakçi ayrıca ülkesine uygulanan petrol ihracatına yönelik kısıtlamaların kaldırıldığını ve ablukanın sona erdiğini vurgulayarak, İran’ın dondurulmuş varlıklarının bir kısmının da serbest bırakıldığını söyledi.
İran ile ABD arasında varılan mutabakat
İran ve ABD, Pakistan aracılığında yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran'da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakata vardıklarını duyurmuştu.
İslamabad Mutabakatı adı verilen mutabakat zaptı, 18 Haziran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girmişti.
Mutabakat, Lübnan dahil olmak üzere savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın açılması, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi maddeleri içeriyor.
Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından tarafların, nihai anlaşmaya varılması için İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması gibi konularda kısa süre içinde 60 günlük müzakere sürecine başlaması bekleniyor.
Nükleer program ve yaptırımlar masada
ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance başkanlık etti. Heyette ABD özel temsilcisi Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner da yer aldı. İran tarafını ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi temsil etti.
Vance’in görüşmelere pazartesi günü de katılıp katılmayacağı netleşmedi. ABD Başkan Yardımcısı, müzakerelerin başında yaptığı açıklamada, “Önümüzdeki soru şu: Birlikte daha ne kadarını başarabiliriz? Yeni bir sayfa açabilir miyiz?” dedi.
ABD heyetinin 60 günlük görüşme sürecinde İran’ın nükleer programına ilişkin bir anlaşmaya varmaya çalışacağı belirtiliyor. Mutabakat, İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu en azından seyreltmesini öngörüyor. Ancak Tahran’ın gelecekte uranyum zenginleştirme hakkı dahil birçok başlık hala çözümsüz.
İran devlet medyasına göre Tahran heyeti, nükleer başlıklarda görüşmelere başlanması için mutabakatın diğer bölümlerinin uygulanmasını şart koşuyor. Bunlar arasında İran petrol ihracatına ABD muafiyetleri tanınması ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması da bulunuyor.
Arakçi, sosyal medya paylaşımında İran’ın petrol ve petrokimya ihracatı için muafiyetler, bazı dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve İran için yeniden inşa ve kalkınma planının başlatılması konusunda kazanım sağladığını söyledi.
ABD tarafı bu iddialara ilişkin henüz bir açıklama yapmadı.
Kaynaklar: bianet, T24, Anadolu Ajansı
