İsrail gazetesi Haaretz, İsrail hükümetinin geçtiğimiz günlerde Ermeni Soykırımı'nı tanıyan yasa tasarısını askıya alma kararının, Azerbaycan'ın baskısıyla olduğunu yazdı.
Soykırımı tanıyan yasa tasarısı, İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar tarafından başlatılan bir girişimin ardından Haziran ayı sonlarında İsrail hükümeti tarafından oy birliğiyle kabul edilmişti. Tanıma tasarısının resmi olarak yasalaşması için İsrail parlamentosu Knesset'te de onaylanması gerekiyordu.
Ermeni Soykırımı'nı tanımaya yönelik hamle, birçokları tarafından, İsrail'in 2023'ten bu yana Gazze'deki eylemlerini soykırım olarak nitelendiren Türkiye'ye yönelik diplomatik bir misilleme olarak yorumlanmıştı.
İsrailli bir kaynağa göre tasarı, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in dış politika danışmanı Hikmet Hacıyev'in İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile iletişime geçmesinin ardından Knesset'in gündeminden çıkarıldı. Haaretz'e göre, Başbakan Netahyahu'nun bizzat müdahale etmesi süreci sekteye uğrattı.
Tasarı, İsrail'deki genel seçimler öncesinde Knesset'in geçen Cuma günü girdiği tatil döneminden kısa bir süre önce geri çekildi.
Hem İsrail'in hem de Türkiye'nin yakın bir ortağı olan ve Ermeni Soykırımı'nın tanınmasına öteden beri karşı çıkan Bakü, İsrail kabinesinin soykırımı tanımak için yaptığı ilk oylamada rahatsızlığını dile getirmişti. İsrail ile Türkiye arasındaki ilişkiler son yıllarda bozulmuş olsa da Azerbaycan, İsrail ile iyi ilişkilerini sürdürdü.
İsrail Dışişleri Bakanı Sa’ar, Haaretz'in haberinde yer alan iddiaları reddederek gazeteye yaptığı açıklamada, "Soykırımı tanımaya yönelik bir hükümet kararı var ve bu oy birliğiyle kabul edildi... Değiştirilmeyecek, önemli ve tarihi gerçek budur" dedi.
Haaretz'in haberi, İsrail'in tanıma başvurusunu geri çekme kararında Azerbaycan'ın rolüne ilişkin ortalıkta dolaşan söylentileri doğrular nitelikte. Azerbaycan devlet basın ajansı APA, Yunanistan basınında yer alan bu tür söylentileri haberleştirmiş, ancak Bakü'nün müdahalesinin ayrıntılarına girmekten kaçınmıştı.
İsrail petrolünün büyük bir kısmı Azerbaycan kaynaklı ve Akdeniz üzerinden sevk edilmeden önce Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye boru hattından geçiyor. Aynı şekilde Azerbaycan, 2020 Dağlık Karabağ savaşında büyük etki yaratan İsrail askeri teknolojisini ithal ediyor. Ayrıca CNN, Haziran ayında İsrail güçlerinin Şubat ayında başlayan ABD-İsrail-İran çatışması sırasında Azerbaycan toprakları içinden faaliyet gösterdiğini haberleştirmişti.
Hem Türkiye hem de Azerbaycan, İsrail'in soykırımı tanıma hamlesine kamuoyu önünde karşı çıkmış olsa da Azerbaycan'ın konuyla ilgili açıklaması belirgin şekilde daha diplomatik bir tona sahipti.
Açıklamada, "1915 olaylarına ilişkin tarihi gerçeklerin çarpıtılması ve karmaşık bir tarihi konunun sağlam bir hukuki veya bilimsel temeli olmaksızın siyasi bir karara indirgenmesi kabul edilemez" ifadelerine yer verildi ve "İsrail hükümetini bu kararı yeniden gözden geçirmeye çağırıyoruz" denilmişti.
