Mardin merkezli yayın yapan Gazete Sabro, “Yönetim yerinin İstanbul olması” şartı nedeniyle Basın İlan Kurumu’nun (BİK) azınlık gazetelerine yaptığı yardımlardan faydalanamıyor.
İstanbul Milletvekili Mustafa Yeneroğlu, azınlık gazetelerine yapılan yardımlara dair yaşanan sorunlar ve Süryani toplumunun gazetesi Sabro’nun destek kapsamı dışında bırakılmasını, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’a yönelttiği soru önergesiyle Meclis gündemine taşıdı.
Önergede, Türkiye’deki azınlık gazetelerinin ağırlaşan ekonomik koşullar altında yayın hayatını sürdürmeye çalıştığını belirten Yeneroğlu, azınlık basınının yalnızca haber alma hakkına hizmet eden yayın kuruluşları olmadığını, aynı zamanda azınlık topluluklarının kültürel ve toplumsal hafızasının korunmasında önemli rol üstlendiğini vurguladı.
Yeneroğlu, “Gayrimüslim toplumların giderek azalan nüfusları dikkate alındığında, bu gazetelerin varlığının kültürel çoğulculuğun ve demokratik toplum düzeninin korunması bakımından ayrıca önem taşıyor” ifadelerini kullandı.
“Yardımlar bazı yıllarda hiç yapılmadı”
Basın İlan Kurumu’nun, Lozan Antlaşması kapsamında azınlık statüsünde sayılan topluluklarca yayımlanan gazetelere 2011 yılından bu yana nakdi yardım sağladığını hatırlatan Yeneroğlu, söz konusu yardımların bazı yıllarda hiç yapılmadığına, bazı yıllarda ise önemli ölçüde azaltıldığına dikkat çekti. Yeneroğlu, BİK Genel Kurulu’nun 13 Şubat tarihli toplantısında, 2026 yılı için 471 bin Türk lirası yardım yapılmasına karar verildiğini belirtti.
“Sabro kapsam dışında bırakıldı’
Yönetim Kurulu’nun 27 Şubat tarihli kararıyla, yardımın yalnızca “Ermeni, Rum ve Yahudi topluluklarınca çıkarılan ve yönetim yeri İstanbul olan süreli yayınlar” tarafından kullanılabileceğinin hükme bağlandığını aktaran Yeneroğlu, “Bu şart, İstanbul dışında yayın yapan azınlık basınını doğrudan kapsam dışında bırakıyor” dedi. Yeneroğlu, bu durumdan etkilenen yayın organlarından birinin Mardin merkezli Süryani toplumunun gazetesi Sabro olduğunu, gazetenin bilgi edinme başvurusuna verilen 8 Haziran tarihli yanıtta da İstanbul şartının tekrar edildiğini ancak kararın hukuki bir dayanağının sunulmadığını vurguladı.
5187 sayılı Basın Kanunu’nda azınlık basınına ilişkin özel bir düzenleme veya İstanbul merkezli olmayı zorunlu kılan herhangi bir hüküm bulunmadığını paylaşan Yeneroğlu, “Aynı ülke sınırları içinde, aynı amaçla yayın yapan ve aynı azınlık statüsü kapsamında değerlendirilebilecek gazeteler arasında, yalnızca bulundukları şehir esas alınarak farklı muamele tesis edilmesi eşitlik ilkesine aykırıdır” cümlelerini kullandı.
Yeneroğlunun, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’a yönelttiği önergede şunlar paylaşıldı:
- “2012 yılından bugüne kadar Basın İlan Kurumu tarafından azınlık süreli yayınlarına sağlanan nakdi yardım ve resmi ilan/reklam desteklerinin yıllara göre toplam tutarı nedir? Yapılan nakdi yardımların yıllara göre dağılımı nedir? Verilen resmî ilanların yıllara göre dağılımı nedir?
- 2012 yılından bugüne kadar azınlık süreli yayınlarına yönelik nakdi desteklerden hangi gazeteler ve dergiler yararlanmıştır? Destek kapsamına alınmayan yayın organları hangileridir ve bunların kapsam dışında bırakılma gerekçeleri nelerdir?
- Süryani toplumunun gazetesi olan Sabro, destek kapsamına neden alınmamıştır? Bu gazetenin kapsam dışında bırakılmasının hukuki ve idari gerekçesi nedir?
- Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulunun 27 Şubat 2026 tarihli kararıyla getirilen ‘5187 sayılı Basın Kanunu’na göre yönetim yeri İstanbul olan süreli yayınlar’ şartı hangi somut ihtiyaca dayanılarak belirlenmiştir? Bu şartın belirlenmesi sürecinde, İstanbul dışında faaliyet gösteren azınlık yayın organlarının durumu ayrıca değerlendirilmiş midir?
- Basın İlan Kurumu tarafından son beş yıl içerisinde azınlık gazetelerine yönlendirilen resmi ilan sayısı sayısı ne kadardır? Kurum tarafından azınlık gazetelerine yönlendirilen resmi ilan ve reklamlardan komisyon kesintisi yapılmakta mıdır? Yapılıyor ise tahsil edilen komisyon tutarları ne kadardır?
- Sabro başta olmak üzere kapsam dışında kalan azınlık yayınlarının desteklenmesine yönelik herhangi bir çalışma ya da ayrımcılığı önleyecek ve objektif kriterleri güvence altına alacak bir mevzuat düzenlemesi planlanmakta mıdır?”
Ne olmuştu?
Gazete Sabro’nun BİK’e bulunduğu yardım başvurusuna, Mart ayında “Yönetim yerinin İstanbul olması” şartı gerekçesiyle olumsuz dönüş yapıldı.
Türkiye’deki azınlık gazetelerine yapılan yardımlardan, Mardin merkezli olması nedeniyle yararlandırılmayan Gazete Sabro da Nisan ayında Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğü’ne bir yazı gönderdi.
Sabro’nun gönderdiği yazıda, bu haksız uygulamanın yasalara ve özellikle Lozan Antlaşması’na aykırı olduğu ifade edildi.
Yazının devamında şu ifadeler paylaşıldı:
“İtiraz Gerekçelerimiz:
Anayasal Eşitlik İlkesi:
T.C. Anayasası’nın 10. maddesi uyarınca; herkes dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Kamu kurumları, tüm işlemlerinde "hukuk devleti" ve ‘eşitlik’ ilkelerine uygun hareket etmekle yükümlüdür. Azınlık statüsündeki toplulukların yayınlarını destekleme amacını taşıyan bir yardımın, tamamen coğrafi bir kriterle (İstanbul şartı) kısıtlanması, Mardin ilinde faaliyet gösteren azınlık basınını dezavantajlı duruma düşürmekte ve anayasal eşitlik ilkesini zedelemektedir.
Hizmetin Yerelliği ve Mardin’in Statüsü:
Mardin, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde yer alan, tarih boyunca çok dilli ve çok kültürlü yapısıyla azınlık basın geleneğinin en köklü olduğu illerimizden biridir. Yardım şartlarının sadece İstanbul’daki yayınları kapsayacak şekilde daraltılması, Mardin’deki azınlık mensuplarının haber alma ve kültürlerini yaşatma hakkını kısıtlamaktadır.
Hukuka Aykırılık:
Lozan Barış Antlaşması kapsamında tanınan haklar, Türkiye Cumhuriyeti'nin tüm sathında geçerlidir. Kurum Yönetim Kurulu’nun belirlediği idari kıstaslar, uluslararası antlaşmaların ve Anayasa’nın tanıdığı hakların önüne geçemez. ‘Yönetim yerinin İstanbul olması’ şartı, yardımın amacına (azınlık yayınlarını desteklemek) hizmet etmeyen, objektiflikten uzak bir kısıtlamadır.
Sonuç ve İstem:
Yukarıda açıklanan nedenlerle; Mardin ilinde 13 yıldır yayın hayatına devam eden Türkiye’nin bir çok yerine ulaşan Sabro Gazetesi’nin, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki her yayın organı gibi eşit haklara sahip olduğu gerçeği göz önüne alınarak, haksız ret kararından dönülmesini ve yardım başvurusunun kabulünü saygılarımızla talep ederiz.”
