4 Սեպտեմբերին Լրագրողներուն հետ ունեցած հանդիպումին ընթացքին Մարդու իրաւունքներու եւրոպական դատարանին մէջ հայ գերիներու շահերու պաշտպան, «Միջազգային եւ համեմատական իրաւունքի կեդրոնէ կազմակերպութեան ղեկավար Սիրանուշ Սահակեան, պատասխանելով այն հարցումին, որ արդեօք հայ գերիներուն նկատմամբ կրօնական խտրականութեան դրսեւորումներ կա՞ն՝ Սահակեան ըսաւ, որ Հայաստան-Ատրպէյճան հակամարտութեան պարունակին մէջ կրօնական տարրը յատուկ նշանակութիւն ունի. արդարեւ, Արցախի մէջ եղած ժառանգութիւնը ոչնչացնելու ատեն ուղիղ թիրախ կը դառնայ կրօնական ժառանգութիւնը։ Աւելի՚ն. ան յայտնեց, որ Պաքուի մէջ պահուող հայ գերիներուն մորթին վրայէն այրելով ջնջուած են խաչի դաջուածքները։
Այստեղ անհնար է ըսել, որ կրօնը նշանակութիւն չունի։ Այս պահուն Ատրպէյճան գտնուող բոլոր հայերը քրիստոնեաներ են եւ ապօրինաբար կը պահուին, եւ եթէ հակամարտութիւնը ըլլար այլ երկիր, որտեղ այլ կրօն դաւանէին, արդեօ՞ք անյապաղ ազատ արձակելու մարդասիրական իրաւունքի պահանջը կը յարգուէր, ամենայն հաւանականութեամբ կը յարգուէր, աւելի հեշտութեամբ այդ հարցերը իրենց հանգուցալուծումը կը ստանային։
Յաջորդը, մենք տեսած ենք թիրախաւորուած գործողութիւններ կրօնական խորհրդանիշներու առնչութեամբ։ Միջազգային զեկոյցներուն արձանագրուած փաստ է, որ խաչի տեսքով դաջուածքներու պարագային անոնք այրուած են, այսինքն մաշկի վրայէն խոշտանգման ճանապարհով վերացուած է խաչը։ Թէեւ որոշ սահմանափակ գրքեր տրամադրուած են հայ բանտարկեալներուն, սակայն արգելուած է Աստուածաշնչի փոխանցումը, կամ եղած են դէպքեր, երբ մենք արձանագրած ենք, որ հարկադրել են Ղուրան ընթերցել։ Նման փաստերը արդէն իսկ վկայում են, որ քրիստոնեայ ըլլալը աւելի խոցելի է, եւ մի գուցէ քրիստոնէական մշակոյթ ըլլալը նաեւ կը դժուարեցնէ քաղաքակրթական երկխօսութիւնը Ատրպէյճանի հետ։ Այս տարրը, կարծում եմ, գոյութիւն ունի», ըսաւ ան։
Սահակեանին համաձայն՝ ատրպէյճանական բանտերուն մէջ պահուող հայ գերիները բացարձակապէս մեկուսացուած են։
«Ֆիզիքական շփում արտաքին աշխարհի հետ գոյութիւն չունի. անոնք չեն տեսներ հարազատներուն, չեն տեսներ հիւպատոսական աշխատակիցներուն, չեն տեսներ անկախ բժիշկներուն, փաստաբաններուն, Կարմիր Խաչի միջազգային կոմիտէի ներկայացուցիչներուն, այսինքն՝ կը պահուին արտաքին աշխարհէն բացարձակ մեկուսացուածութեան պայմաններուն։ Արտաքին աշխարհի հետ միակ շփումը հեռախօսային խօսակցութիւններն են։ Զանգերը կը վերահսկուին, կրնան նաեւ հարկադիր ընդհատման ենթարկուին, անոր վառ օրինակը տեսանք Ռուբէն Վարդանեանի դէպքին», յայտնեց ան։
Յիշեցնենք, որ հայ գերիներուն կապը ընտանիքներուն հետ մինչեւ նախորդ Սեպտեմբեր կ՚ապահովուէր Կարմիր Խաչի միջազգային կոմիտէին միջոցով։ Պաքուն նախորդ տարի իր տարածքներուն մէջ փակեց Կարմիր խաչի եւ այլ միջազգային կազմակերպութիւններու գրասենեակները։
Սահակեան նաեւ անդրադարձաւ այն երեւոյթին, որ Ատրպէյճանի մէջ պահուող հայերուն կողմէ դժգոհութիւններ կան, որ բժշկական օգնութիւն չի տրամադրուիր։
«Հիմնականին կարող է ծայրայեղ վիճակին որոշ ախտանշաններ մեղմելու, դեղօրայք տրամադրուիլու, սակայն, գոյութիւն ունեցող հիւանդութիւնը կամ անոր վատթարացումը կանխող միջոցներ չեն ձեռնարկուիր։ Մեր տեղեկութեամբ՝ բուժօգնութիւն եւ բուժսպասարկում պատշաճ կերպով չէ կազմակերպուած հայերու համար։ Անկախ որեւէ գնահատական նրանց իրական առողջական վիճակի վերաբերեալ չունինք»։
Մարդու իրաւունքներու եւրոպական դատարանին մէջ հայ գերիներու շահերու պաշտպանը նաեւ խօսեցաւ Պաքուի մէջ արդէն երեք տարի պահուող Ռուբէն Վարդանեանի մասին, որուն փաստաբանները ստացած են ատրպէյճանական դատարանի վճիռը, որով Արցախի նախկին պետական նախարարը մեղաւոր նկատուած է տասնեակ ծանր յանցագործութիւններու համար ու դատապարտուած 20 տարուան բանտարկութեան։
«Այս դատավճռի ուսումնասիրութիւնը մեզ ցոյց կու տայ, որ տեղի ունեցած է բազմաթիւ, աննախադէպ մարդու իրաւունքներու խախտումներ, ողջ դատավարութիւնը զաւեշտ մըն է, որու արդիւնքը օրինական չէ եւ ի հարկէ, մենք մեր իրաւական փաստարկները ներկայացուցած ենք ԵՄԻԱ-ի», ըսաւ ան։
Ան նաեւ նշեց, որ այս օրերուն ստացած 3300 էջերէ բաղկացած դատավճիռը, ուսումնասիրած ու եզրակացուցած՝ անհատական մեղադրանքը չէ հիմնաւորուած որեւէ փաստով կամ ապացոյցով։
Լրագրողներուն հետ հանդիպման ընթացքին իրաւապաշտպանը ընդգծեց թէ դատավճիռին մէջ չէ նշուած որեւէ յստակ հրաման, զոր Վարդանեան տուած է սպաննելու, խոշտանգելու, տեղահանելու կամ խաղաղ բնակչութեան վրայ յարձակելու վերաբերեալ։ 58-ամեայ Վարդանեանը ընդամէնը չորս ամիս պաշտօն վարած է Արցախի մէջ եւ երբեւէ ռազմական ոլորտին մէջ չէ գործած։
«Չէ հաստատուած անոր մասնակցութիւնը իրեն վերագրուած յանցանքներուն, ընդգծեց Սահակեան՝ աւելցնելով, չկայ գէթ մէկ ապացոյց կամ վկայ ու տուժող, որը նշել է, թէ Վարդանեանը յանցագործութիւն ըրած է, որմէ ալ տուժած է որեւէ ատրպէյճանցի»։
«Մենք գործ ունինք ոչցարհեստավարժ, մասնագիտական առումով որեւէ քննադատութեան չդիմացող փաստաթղթերու հետ, որտեղ ոչ միայն առաջադրուած «մեղադրանքներն» են անհեթեթ, այլեւ բերուած այսպէս կոչուած «ապացոյցները»։ Այնտեղ տեղ գտած փաստերը եւ այսպէս կոչուած «ապացոյցները» եւ անոնց հիման վրայ կատարուած եզրայանգումները ուղղակի չեն տեղաւորւուիր մարդկային առողջ դատողութեան, ողջամտութեան, բանականութեան տիրոյթին», յայտարարեց փաստաբանը։
Արդարեւ, Վարդանեանին վերագրուող տասնեակ յանցանքներու շարքին Պաքուն զայն կը մեղադրէ նաեւ «Աւրորա» մարդասիրական նախաձեռնութեան համար, թէ՝ ահաբեկչութիւն ըրած է. Արցախ այցելած մրցանակակիրը ներկայացուած էր իբրեւ յանցաւոր կազմակերպութեան անդամ, իսկ անոր տրուած մրցանակը նկատուած է քրտական ծագում ունեցող բարեկամներու ֆինանսաւորում։
Ռուբէն Վարդանեան կը մեղադրուի նաեւ 1990-ականներուն տեղի ունեցած իրադարձութիւններուն համար, երբ ան այդ տարիներուն Մոսկուա կը բնակէր։
Յանցագործութիւն նկատուած են նաեւ Վարդանեանի կողմէ Արցախի մէջ կատարուած տարբեր ընկերային-բարեսիրական ծրագիրներու իրականացումը, դպրոցներու ու մանկապարտէզներու վերանորոգութիւնը, նոյնիսկ՝ Արցախեան մեծ հարսանիքի ֆինանսաւորումն ու իբրեւ կնքահայր նորաստեղծ ընտանիքներուն աջակցութիւնը։
Վարդանեանի գործը Սթրազպուրկի դատարանին մէջ արդէն թիւ ունի, ինչ որ կը նշանակէ, թէ միջազգային դատարանը յառաջիկայյին պիտի սկսի ուսումնասիրել բողոքը։
