Ahmet Kayasız 26 yıl
Bir dağın yıkılışına tanıklık

26 yıl geçti. Bir insanın kendi ülkesinde yaşayabilme, kendi dilinde şarkı söyleme, kendi hayatına ait olabilme hakkının elinden alınmasının, ülkesinden koparılmasının, bitmeyen bir cezaya dönüşebilmesinin üzerinden.
Bir ülkenin sınırlarını geçmek, insanın içinde taşıdığı ülkeyi geride bırakması anlamına gelmiyor. Sokaklarıyla, sesleriyle, ölüleriyle, çocukluğuyla, konuşamadığı diliyle, o ülke birlikte geliyor gittiği yere… Ve bazen insan, artık varamadığı bir yere dönmeye çalışırken ölüyor.
Çok eski dosttuk biz. Gün batımı akşamlarının ya da erken şafaklarının bağrında, duldasında durduk Ahmet’in. Bir İzmir imbatı şahittir buna. Ölenler, idam alanlar, kalanlar, sürgünler oldu...
Ahmet, sürgüne geldiğinde Paris'e, ben ondan 15 yıl iki ay 21 gün evvel düşmüştüm o sürgün cehennemine. Ahmet'in Paris dönemi, benim yeniden sürgünüm oldu.
Son geceden bir gün önce sağlık kontrolleri için, günü klinikte geçirdik. Son gece de sabaha karşı 3'e doğru Gülten’le birlikte evime bıraktı beni. Sabah yeniden kliniğe dönecektik…
Sonrası, aşkın ve direnişin evi olan bu mezarın başı oldu…
Buradaki parçalarımızla, dünyanın dört bir yanından her yıl bıkmadan Ahmet'in evinde toplanan, kocaman bir aileyle birlikte.
Bu senenin en yeni ailesi ise, İstanbul Geri Dönüşüm İşçileri Derneği' oldu. Ahmet'e gönderdikleri bir afiş ve çok içten bir mesajla İstanbul’da yaşayan atık/geri dönüşüm toplayıcılığı yapan emekçi kardeşlerimizin sesi de Père-Lachaise' e ve büyük ailemize eklendi.
İstanbul'u Paris'e getirecekti
Son gecesiydi, biz henüz bilmiyorduk. Yokluğunun elle tutulur hâle gelişine, bir dağın çöküşüne henüz dokunmamıştık. Ölümün gölgesi her yerdeyken; klinikte kapıya bakışında, reçetedeki virgülleri kontrol edişinde, büyük ev hayalinde, kıyaya bağladığı ve bir gece ansızın ülkeye döneceği kayıkta, yağmurun altında taşıdığı kırmızı güllerde, telefonu her daim açık tutmamızı isteyişinde…
Ve bugün, 26 yıl sonra hâlâ o dağın yıkıldığı yerde duruyoruz. Ahmet’in kendi varoluşundan sürülüp yaşamaya, sevmeye, şakalaşmaya, her ne olursa olsun yine de İstanbul’da kuracağı geleceği düşlediği yerde.
İstanbul'u Paris'e getirecekti. Kuşunu, köpeğini, simitçisini, dostlarını, Ardahan’dan Edirne’ye yurdunu, bütün mahallesini… Kocaman bir ev bulacaktık. İçine, geride bıraktığı hayatı sığdırabileceğini düşlediği bir ev. Hepimiz oraya sığacaktık.
Dünyanın dört bir yanında hala böyle düşler taşıyan insanlar var. İçine geride bıraktıkları düşleri sığdırmayı düşleyen insanlar. Bazıları bir daha ülkelerine dönemeyeceklerini biliyor. Bazıları hâlâ dönecekleri günü bekliyor. Bazıları ise dönseler bile artık bıraktıkları hiçbir şeyin aynı olmadığını seziyor. İnsanları susturan, dışlayan, korkutan, gitmeye zorlayan siyasi kararlar, bir dili tehdit, bir şarkıyı suç, bir düşünceyi tehlike sayan düzenler var.
İkinci deri
Sürgün ülkeden uzaklaştırmakla kalmıyor, bazen ülkeyi de insanın içinden söküp alıyor.
Uzak ülkelerde ölen bu insanların, ölüm belgelerinde kalp krizi, organ yetmezliği, beyin kanaması yazdığına bakmayın siz. O belgelerde bir daha dönülemeyen sokaklar yok. Yarım kalmış şarkılar, söylenememiş Karwan, ana dilinde denilememiş son sözler, uykuya dalarken koklanamamış evlat, yağmur altında iliklerine kadar ıslanmış kederler, “Ben vatansız olduğum için üşüyorum” diyen kalpler, “tabanlarımın altında ecel dolaşıyor” diyen yalnızlığın ayazı yok.
Coğrafya insanın ikinci derisidir. Toprak bedenin dış yüzeyi, dil onun sesi, ritüeller belleği, ev ise koruyucu kabuğudur. İnsan toprağından koparıldığında yalnızca yaşadığı yer değişmez. Kendi içindeki bütünlük de parçalanır demez hiçbir otopsi raporu.

06.50 telefonu
Saat 06.50'de çalan telefonda asılı kalan “hawar!!!” sesiyle, saat 07.04'te yetiştiğimde artık çok geç olan o zaman birimi arasında, 26 yıldır sıkışıp kalan o 14 dakikanın içinden, yalnızca geçmişe bakmıyorum şu an. Bugünün Türkiyesine, dünyasına bakıyorum: Gelmeyen barışa, aynı trajedinin başka insanlarda, dillerde, başka sınırların ardında yeniden yeniden yaşandığına. Adlar, ülkeler, diller, yollar değişiyor belki. Ama insanı kendi hayatından koparmayı mümkün kılan bilinçli kötülük, biçim değiştirerek yaşamaya devam ediyor. Belki de bu yüzden, Ahmet'in ölümü yalnızca bir dağın devrilmesi değil. Hâlâ bitmemiş bir hesaplaşmaya dönüyor hep. Dünyanın gözleri önünde, sessizce kaybolan her dilin, her halkın, her kültürün, her sesin geride kalanlara bıraktığı, o sessiz çığlığı anlatma derdi oluyor. “Ah, şu dili bir bilseydim… O doktora neler söyleyeceğimi çok iyi bilirdim” diyen Ahmet’in, kendi ana dilinde şarkı söylemek istediği için hedef alınması ve başka bir ülkede kendisini anlatacak dili bulamaması oluyor…
Dilin kaybı
Ahmed Arif'ten Attilâ İlhan'a, Hasan Hüseyin Korkmazgil'den Enver Gökçe’ye, Nevzat Çelik'ten, Orhan Kotan’a ve diğerlerine uzanan bir şiir dünyasını, besteleriyle milyonlarca insana ulaştırmış bir sanatçının ironisi olmalı bu da: Başkalarının susturulmuş sözlerine ses olurken, kendi sesini duyuramadığı bir ülkeden uzakta ölmek.
Evet. Sürgün bir ölüm şekli. Keskin, sessiz ve kimsenin görmediği… İster demir parmaklıklı hücrelere sürelim ister kendi ikliminde ama kendi içine.
İnsanın üşümesi bedeninden değil, varlığın üşümesinden gelir. Bazen bir dilin kaybı, yalnızca kelimelerin eksilmesi değil; insanın kendini taşıdığı iç sesin parçalanmasından olur. Bir yerin kaybı, haritanın değil, hayatın ritminin yok olmasındandır. Çünkü coğrafya, insanın ikinci derisidir.
Efsaneye göre, Seyyid Nesîmî’nin derisi yüzülürken bir damla kan düşer yere. Bir âlim “Bu da ne?” diye sorar. Nesîmî, “Bu da benim sırrımdır” der.
Tarihe iz düşüp belirleyenlerin halk gözünde hakikat eri olarak görüldüğünü gösterir efsane.
Nesîmî’nin son sözü ise bedenin ötesinde bir hakikate inandığı duruşunu, o tarihe sabitler: “Deriye sığmayan ben, bu deriye nasıl sığayım?”
İnandığı bu hakikat 1417’den beri, 609 yıldır taşıdı bize Seyyid Nesîmî’yi.
Evet. 26 yıl geçti, Ahmet’in bir coğrafyası artık yok. Geriye, her gün çoğalan ve bedenin ötesine de sığmayan bir hakikat kaldı: “Bu da benim sırrımdır” diyen.



