Uluslararası din özgürlüğünü izleyen Norveç merkezli sivil toplum kuruluşu Forum 18, Tüm Ermeniler Katolikosu II. Karekin ve altı üst düzey piskopos hakkında açılan davaya ilişkin değerlendirmesini yayımladı. Kuruluş, 7 Ağustos'ta Armavir Bölgesi İlk Derece Mahkemesi'nde görülecek ön duruşma öncesinde yaptığı açıklamada, davanın Ermeni Apostolik Kilisesi'nin anayasal güvence altındaki özerkliğini ihlal ettiğini söyledi.
Civilnet'te yayımlanan Siranush Adamyan imzalı habere göre davada Katalikos II. Karekin ile birlikte altı üst düzey din adamı, mahkeme kararına rağmen görevden alınan Piskopos Gevorg Saroyan'ı görevine iade etmemekle suçlanıyor. Yedi sanık hakkında "mahkeme kararını uygulamamak veya uygulanmasını engellemek" suçlaması yöneltilirken, suçlu bulunmaları halinde para cezasından iki yıla kadar hapis cezasına uzanan yaptırımlarla karşı karşıya kalabilecekleri belirtiliyor.
Nasıl başladı?
Soruşturma, Ermeni Apostolik Kilisesi'nin 10 Ocak'ta Piskopos Gevorg Saroyan'ı görevden almasının ardından başladı. Başbakan Nikol Paşinyan'ın Kilise yönetiminde değişim çağrılarını desteklediği belirtilen Saroyan, görevden alma kararına itiraz etti. Armavir'deki bir mahkeme, nihai karar verilene kadar 16 Ocak'ta Saroyan'ın geçici olarak görevine iadesine hükmetti. Kilise ise din adamlarının atanması ve görevden alınmasının kilise hukuku kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, bunun sivil mahkemelerin yetki alanına girmediğini belirterek kararı uygulamadı.
Forum 18, Ermenistan Anayasası ile ilgili mevzuatın dini kuruluşların özerkliğini güvence altına aldığını ve devletin bu kurumların iç işlerine müdahalesini yasakladığını savundu. Kuruluş ayrıca Ermenistan'ın taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmelerinin de dini kurumların özerkliğine saygı gösterilmesini zorunlu kıldığını ifade etti.
Erasmus Avrasya Ortaklık Vakfı'ndan Isabella Sargsyan da Forum 18'e yaptığı değerlendirmede, davanın uluslararası din ve inanç özgürlüğü standartlarıyla bağdaşmadığını belirtti. Sargsyan, devletin dini kurumların hiyerarşisine müdahale edemeyeceğini ve görevden alınan din adamlarına ilişkin uyuşmazlıkların sivil mahkemelerde görülemeyeceğini söyledi.
Yetkililer soruları yanıtsız bıraktı
Forum 18, haberini yayımlamadan önce Ermenistan'daki çeşitli devlet kurumlarından görüş talep ettiğini aktardı. Kuruluşa göre Başsavcılık, Kilise'nin iç kararı olarak değerlendirilen bir konuda neden ceza soruşturması yürütüldüğüne ve davanın siyasi etkilerden bağımsız olduğunun nasıl değerlendirilebileceğine ilişkin sorulara yanıt vermedi.
Kuruluşun görüştüğü soruşturmayı yürüten müfettiş Ara Avakyan'ın ise Kilise liderlerinin neden kilisenin bir iç meselesi nedeniyle yargılandığı sorusuna "Hiçbir şey sormayın. Hoşçakalın." diyerek telefonu kapattığı aktarıldı.
Forum 18 ayrıca daha önce Soruşturma Komitesi'ne yönelttiği benzer sorulara da yanıt alamadığını bildirdi. Komitenin yazılı açıklamasında, ön soruşturmanın gizliliği gerekçe gösterilerek soruların esasına yanıt verilmediği, siyasi saiklere ilişkin değerlendirmelerin ise kurumun yetki alanında olmadığı ifade edildi.
İnsan Hakları Savunucusu Anahit Manasyan'ın Ofisi de devam eden yargı sürecine müdahale edemeyeceğini ve adaletin işleyişini etkileyebilecek açıklamalar yapamayacağını belirterek davanın esası hakkında görüş bildirmedi.
Piskoposlardan ikisini temsil eden avukat Armine Fanyan ise yargılamanın hukuka aykırı olduğunu savunarak yedi sanığın da beraat etmesi gerektiğini söyledi. Forum 18 ayrıca iki piskopos hakkındaki ceza soruşturmasının uzatılmasına karşı yapılan itirazın mahkeme tarafından kabul edildiğini, ancak savcılığın bu kararlara itiraz ettiğini aktardı.
Dava, Ermenistan hükümeti ile Ermeni Apostolik Kilisesi arasında uzun süredir devam eden gerilimin gölgesinde görülüyor. Başbakan Nikol Paşinyan, 2025'ten bu yana Katolikos II. Karekin'i defalarca istifaya çağırırken, Kilise yönetiminde değişiklik yapılmasını savunuyor. Kilise ise hükümeti anayasal güvence altındaki iç işlerine müdahale etmekle suçluyor.
(Kaynak: Civilnet)
