Amerika Birleşik Devletleri ile Ermenistan Cumhuriyeti arasında Uluslararası Barış ve Refah için Trump Rotası (TRIPP) ile ilgili Stratejik İşbirliği Çerçeve Anlaşması imzalandı.
Ardından yetkililer, Amerika Birleşik Devletleri ile Ermenistan Cumhuriyeti arasında Kapsamlı Stratejik Ortaklık Şartı'nı imzaladılar.
Rubio ve Mirzoyan ayrıca Kritik Mineraller ve Nadir Toprak Elementlerinin Madenciliği ve İşlenmesinde Tedarik Güvenliğini Sağlama Çerçeve Anlaşması'nı da imzaladılar.
“Ermenistan Cumhuriyeti ile Amerika Birleşik Devletleri Arasında Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Yolu (TRIPP) Stratejik İşbirliğine İlişkin Çerçeve Anlaşması”ndan öne çıkan bölümler şöyle::
13 Ocak 2026 tarihinde, Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı ve Ermenistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı, 8 Ağustos 2025'te Beyaz Saray'da verilen taahhütleri ilerletmek, Ermenistan ve Azerbaycan'ın refahını ve güvenliğini güçlendirmek ve ABD ticaretini daha da geliştirmek amacıyla, Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu (TRIPP) Uygulama Çerçevesi ve TRIPP Uygulama Çerçevesi'nin ("TIF") yayımlanmasına ilişkin Ortak Bildiriyi yayınlamışlardır;
Taraflar, Ermenistan'ın egemen toprakları içindeki tüm TRIPP proje alanları üzerinde tam egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve yargı yetkisini koruduğunu kabul eder ve bu Anlaşmanın ve TRIPP'in, barışçıl ve egemen bir Ermenistan'ı hedefleyen öncü mekanizmalar olarak hizmet etmeyi amaçladığını teyit eder;
TRIPP, Ermenistan topraklarında engelsiz, çok modlu transit bağlantısı kurmayı, Ermenistan Cumhuriyeti'nin egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve yargı yetkisine saygı temelinde bölgesel barış, istikrar ve bütünleşmeye katkıda bulunmayı amaçlamaktadır; Azerbaycan'ın ana bölümünü ve Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ni birbirine bağlayarak Trans-Hazar Ticaret Yolu'nda hayati bir bağlantı oluştururken, TRIPP'in Ermenistan Cumhuriyeti için uluslararası ve devlet içi bağlantı açısından karşılıklı faydalar sağlaması beklenmektedir;
Amerika Birleşik Devletleri (“Amerika Birleşik Devletleri”) ve Ermenistan Cumhuriyeti (“Ermenistan”) (her biri “Taraf” ve birlikte “Taraflar”) işbu belgeyle, burada belirtildiği gibi, TRIPP ile ilgili bu Çerçeve Anlaşmasını (“Anlaşma”) imzalamaktadırlar.
Madde 1: Tanımlar
Bu Anlaşmanın amaçları doğrultusunda:
-“Hissedarlar” TDC ABD ve Ermenistan anlamına gelir.
-“Hissedarlar Sözleşmesi”, TDC Hissedarlarının belirli hak ve yükümlülüklerini ve TDC'nin yönetimi ve idaresiyle ilgili konuları düzenleyecek, Amerika Birleşik Devletleri ve New York eyaleti yasalarına tabi ticari bir belge anlamına gelir.
-“Özel Amaçlı Araç” (SPV), belirli bir TRIPP yöntemini uygulamak amacıyla TDC tarafından kurulacak bir yan kuruluş anlamına gelir.
-“TDC”, bir ortak girişim olan TRIPP Geliştirme Şirketi anlamına gelir.
ABD ve Ermenistan arasında, Ermenistan'da anonim şirket olarak kurulacak olan TDC US (Ticaret Geliştirme Merkezi) ile yapılan anlaşma.
“TDC US”, Amerika Birleşik Devletleri Uluslararası Kalkınma Finans Kurumu'nun (DFC) tamamen sahip olduğu bir yan kuruluşu olarak Delaware eyaletinde kurulacak ticari bir kuruluşu ifade eder.
“TDC Tüzüğü”, Ermenistan yasalarına tabi olan ve TDC'yi kuracak ticari bir belgeyi ifade eder.
“TRIPP Uygulama Alanı”, taraflarca karşılıklı olarak kararlaştırılacak ve TDC kurulduktan sonra, fizibilite ve tasarım çalışmaları ve siyasi hususlar da dahil olmak üzere ancak bunlarla sınırlı kalmamak kaydıyla, belirli bir TRIPP Projesi için kullanılacak Ermenistan'daki arazi alanını ifade eder (topluca “TRIPP Uygulama Alanları”).
“TRIPP Projesi”, Tarafların karşılıklı olarak TRIPP çerçevesine girdiğini teyit ettiği, Ermenistan'daki belirli bir projeyi ifade eder; bu projeler arasında demiryolu, karayolu, petrol ve doğalgaz boru hattı, fiber optik ve elektrik projeleri (topluca “TRIPP Projeleri”) yer alır, ancak bunlarla sınırlı değildir.
Madde 2: Anlaşmanın Amaçları
Bu Anlaşmanın amacı ve Tarafların politikası, TRIPP'in uygulanması ve başarısının sağlanması amacıyla, Madde 3(2)'de belirtilen araçlar aracılığıyla Taraflar arasında ekonomik işbirliğini daha da geliştirmektir.
Taraflar, uluslararası, devletlerarası ve devlet içi ulaşım bağlantısını; bölgesel ve küresel ticareti; ve bölgede barış, istikrar ve refahı artırmak amacıyla TRIPP'in uygulanmasını sağlamak için işbirliği yapacaklardır.
Madde 3: Ortak Girişim Kurulmasını Sağlamak
Tarafların politikası, TRIPP'in kurulması yönünde birlikte çalışmak ve her iki Tarafın da TRIPP'in başarısında doğrudan bir menfaate sahip olmasıdır. Taraflar, TDC ABD ve Ermenistan'ın, TDC ABD'nin %74'lük kontrol hissesine ve Ermenistan'ın %26'lık hissesine sahip olacağı TDC olarak bilinen bir ortak girişim kurmasını amaçlamaktadır.
Taraflar ayrıca TDC'nin TRIPP'in uygulanmasını desteklemesini de amaçlamaktadır. TDC'yi oluşturmak için Taraflar, TDC ABD ve Ermenistan'ın iki ayrı belge imzalamasını amaçlamaktadır: (i) TDC Tüzüğü; ve (ii) Hissedarlar Sözleşmesi.
Tarafların amacı, Hissedarların, 6(2) Maddesinde açıklanan hakları, ilk 49 yıllık sürenin sona ermesiyle karşılıklı rıza ile 50 yıl daha uzatma seçeneğine sahip olmalarıdır; bu süre sonunda, Ermenistan'ın TDC'deki hissesi %49'a yükselecek ve sürenin uzatılması, Ermenistan'ın TDC'deki hissesinin bu şekilde artırılması karşılığında talep edeceği tek bedel olacaktır. Ermenistan için hisse artışı, TDC ABD'nin sürenin uzatılması karşılığında talep edeceği tek bedel olacaktır.
Taraflar, hissedarların, TDC Tüzüğü ve Hissedarlar Sözleşmesi'nde, karşılıklı mutabakat gerektiren ve TDC Tüzüğü ve/veya Hissedarlar Sözleşmesi'nde ayrıntılı olarak belirtilecek olan özel karar alma mekanizmaları oluşturmasını öngörmektedir.
Saklı konular, bunlarla sınırlı olmamak üzere, paydaş katılımı (TDC'de kontrol değişikliği, TDC'de hisse devirleri, SPV'lerin kurulması ve sahipliği dahil); bazı önemli sözleşme ve finansal kararlar; imtiyaz haklarının verilmesi ve imtiyaz sözleşmelerinin nihai şartları; ve Ortak Bildiri, ulusal güvenlik ve siyasi hususlarla ilgili konuları içerecektir. SPV düzeyinde benzer nitelikteki konular da, TDC Tüzüğü ve/veya Hissedarlar Sözleşmesi'nde ayrıntılı olarak belirtilecek olan karşılıklı mutabakat gerektiren saklı konular olarak kabul edilecektir.
TDC veya SPV'leri tarafından gerekli işlerin sonuçlandırılmasını kolaylaştırmak amacıyla, Ermenistan, anonim şirketler, tedarik ve kamu-özel ortaklıklarının kurulması ile ilgili olarak Ermenistan mevzuatından sapmalar benimsemeyi kabul eder. Ermenistan, bu sapmaların, uygun şekilde, Hissedarlar Sözleşmesi ve/veya TDC Tüzüğü'nde belirtileceğini kabul eder.
Taraflar, TDC ABD'nin nihai olarak Amerika Birleşik Devletleri'ne ait ve onun kontrolünde kalmasını ve hiçbir üçüncü tarafın TDC ABD'de mülkiyet hakları edinmemesini öngörmektedir.
Madde 4: SPV'ler
Taraflar, SPV'lerin her bir TRIPP yöntemini bir TRIPP Projesi olarak uygulamak üzere TDC'nin iştirakleri olarak faaliyet göstermesini beklemektedir.
Madde 3(4) ve 3(5)'e ek olarak, Taraflar, TDC'nin, her bir SPV'nin oluşturulması ve mülkiyet payı aracılığıyla, TDC tarafından karar verilecek belirli konularda karar alma yetkisini kendi bünyesinde tutmasını öngörmektedir.
Ermenistan, TDC'nin, SPV'ler tarafından kurulan her TRIPP Projesi'ni desteklemek üzere üçüncü tarafları seçme yetkisine sahip olacağını kabul eder; bu üçüncü taraflar arasında söz konusu TRIPP Projesi'nin imtiyaz sahibi, sponsorları, işletmecileri, yüklenicileri ve EPC (mühendislik, tedarik ve inşaat) sağlayıcıları da yer alabilir.
Her bir SPV'nin kurulmasının ardından, TDC'den bildirim üzerine Ermenistan, imtiyaz veya diğer sözleşmelere girecektir.
Madde 5: TRIPP Koordinasyonu ve TDC'nin Çalışmalarının Kolaylaştırılması
Ermenistan, bu Anlaşmanın, TDC Tüzüğünün ve Hissedarlar Anlaşmasının yürütülmesi ve uygulanmasında Ermenistan Hükümeti'nin katılımına liderlik edecek ve Ermenistan hükümet kurumları arasında etkin koordinasyonu sağlayacak üst düzey bir irtibat kişisi atayacaktır.
Bu Anlaşmanın amaçlarını yerine getirmek için Ermenistan Hükümeti şunları kolaylaştıracaktır:
(a) ilgili mevzuatın kabulü, değiştirilmesi, sürdürülmesi ve uygulanması; ve
(b) TDC ve SPV'leri için zamanında lisans, izin, onay ve düzenleyici süreçlerin verilmesi.
Amerika Birleşik Devletleri, TRIPP ile ilgili herhangi bir politika konusunu görüşmek üzere üst düzey bir irtibat kişisi atayacağını kabul eder.
Amerika Birleşik Devletleri, Kongre'yi bilgilendirmek ve DFC Yönetim Kurulu'ndan gerekli onayı almak da dahil olmak üzere, Ermenistan ile birlikte TDC'yi kurmak için yetki almak üzere adımlar atmayı amaçlamaktadır.
Ermenistan, Anayasasına uygun olarak, bu Anlaşmanın Ermenistan yasalarıyla herhangi bir çelişki durumunda geçerli olacağını teyit eder.
Amerika Birleşik Devletleri, fonların mevcudiyetine bağlı olarak ve geçerli gerekliliklere uygun olarak veya kamu ve özel yatırımcılardan ticari şartlarla TRIPP Projeleri için finansman sağlamayı ve/veya temin etmeye yardımcı olmayı amaçlamaktadır.
Madde 6: Arazi/Geliştirme Hakları/İmtiyazlar
Ermenistan, Ermenistan yasalarına uygun olarak ve tüm gerekliliklerle şunları sağlamak için tüm adımları atacaktır: (i) TRIPP Uygulama Alanları boyunca bulunan arazinin Ermenistan'ın mülkiyetinde olmasını veya olabileceğini; ve (ii) bu arazinin herhangi bir yükümlülükten veya üçüncü taraf haklarından arındırılmış olmasını sağlamak ve bu süreçlerle ilgili tüm maliyetleri karşılamak.
TDC'nin kurulmasının ardından ve her bir TRIPP Uygulama Alanı belirlendikten sonra, Ermenistan, TDC'ye, 49 yıllık bir başlangıç süresi için, Ermenistan Hükümeti ve TDC tarafından karşılıklı olarak kararlaştırılacak olan, ilgili TRIPP Projesinin etkin bir şekilde geliştirilmesi, işletilmesi ve/veya sürdürülmesi için gerekli olan münhasır arazi kullanım hakları, geliştirme hakları, ilgili izinler ve diğer tüm hakları verecektir; bu haklar SPV'lere tamamen devredilebilir olacaktır.
Ermenistan, TDC'nin, Madde 4(3)'te açıklandığı gibi imtiyaz sahibinin seçimine rehberlik edecek ayrıntılı imtiyaz şartlarını geliştirmesine izin verileceğini kabul eder.
Ermenistan şunları kabul eder:
(a) herhangi bir imtiyazın tek vericisi olarak kalır ve bu nedenle, TDC'nin yükümlülüklerini kısmen veya tamamen üstlendiğini düşünmeyecektir;
(b) TDC'yi bir imtiyaz sahibi olarak veya herhangi bir imtiyaz kapsamında SPV'lerin veya imtiyaz sahiplerinin yükümlülüklerini üstlenmiş olarak düşünmeyecektir.
Taraflar, geliştirme haklarının süresinin sona ermesi durumunda veya TDC'nin herhangi bir nedenle faaliyetlerini durdurması halinde; veya hissedarların karşılıklı anlaşmasıyla, TDC'nin sahip olduğu kalan hakların Ermenistan tarafından herhangi bir maliyet veya bedel ödenmeksizin Ermenistan'a devredilmesini beklemektedir.
Bu Anlaşmadaki hiçbir husus, Ermenistan'ın egemen topraklarında herhangi bir kişi tarafından TRIPP Projeleri olmayan herhangi bir altyapının inşa edilmesini ve işletilmesini engellemez.
Madde 7: Acil Durum Müdahalesi ve Altyapı Güvenliği
Taraflar, Ermenistan'ın egemen topraklarında tam yetkiye sahip olduğunu ve TRIPP Uygulama Alanlarındaki tüm acil durumlarda Ermeni makamlarının önceliğe sahip olduğunu teyit eder.
Taraflar, Ermenistan'ın TRIPP Uygulama Alanları için altyapı güvenlik planlarını onaylama hakkına sahip olmasını amaçlamaktadır. Bu planlar özel güvenlik personelinin işe alınmasını içeriyorsa, bu personel Ermenistan lisansına tabi olacaktır.
Madde 8: Gümrük/Sınır
Taraflar, Ermenistan'ın sınırları ve gümrük işlemleri üzerinde tam egemenliğe ve yargı yetkisine sahip olduğunu, etkin sınır yönetimine bağlı olduğunu ve tüm sınır kontrol tesislerinde fiziksel varlığını sürdürme hakkına sahip olduğunu kabul eder. Ermenistan, iç hukuku ve uluslararası anlaşmaları doğrultusunda, aşağıdaki konulardan sorumlu olmaya ve uygun altyapıyı sağlamaya devam edecektir:
(a) güvenlik ve kolluk kuvvetleri;
(b) sınır kontrolü ve sınır güvenliği;
(c) gümrük ve göç kontrolü;
(d) devlet bütçesine vergi ve harçların aktarılması;
(e) devlet veri sistemleri; ve
(f) devlet idari fonksiyonları ve denetimi.
Ermenistan, egemenliğini ve yargı yetkisini korurken, TDC veya SPV'lerinin etkin çalışmasını ve TRIPP'in bölgesel transit ağlarıyla birlikte çalışabilirliğini kolaylaştırmak için dijital araçlar kullanarak, modern sınır güvenliği ve gümrük kontrol prosedürlerini benimsemek, sürdürmek ve optimize etmek için azami çabayı gösterecektir. Bu, TIF ve Ortak Bildiri ilkeleriyle uyumlu olarak, TRIPP Projeleri için gümrük ve göçmenlik işlemlerinde “ön büro/arka büro” yöntemini uygulamak için gerekli adımları atmayı içerebilir.
Ermenistan, TRIPP Uygulama Alanları içindeki ilgili sınır geçiş noktalarında müşteriyle doğrudan temas halinde olan hizmetleri sağlamak üzere, Ermenistan ve TDC'nin karşılıklı rızasına bağlı olarak, özel operatörleri ("ön büro") kullanmayı kabul eder.
Amerika Birleşik Devletleri, 8 Ağustos 2025'te Washington'da imzalanan Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti ile Ermenistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Barışın Kavşağı Kapasite Geliştirme Ortaklığına İlişkin Mutabakat Zaptı'nda belirtildiği gibi, Ermenistan'ın sınır güvenliğinin iyileştirilmesi konusunda işbirliği yapmayı amaçlamaktadır.
Taraflar, TRIPP Uygulama Alanları içindeki tüm sınır güvenliği süreçlerinin ve prosedürlerinin, Ermenistan yasalarına uygun olarak, TRIPP'in başarısını artıracak şekilde uygulanmasını sağlamak için birlikte çalışmayı amaçlamaktadır.
Madde 9: Vergilendirme
Ermenistan, TDC'nin (Ermenistan'da ikamet eden) TDC US'ye (Amerika Birleşik Devletleri'nde ikamet eden) dağıttığı temettülerin, TDC US'nin tamamen Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti'ne ait olması koşuluyla, Ermenistan'da vergiden muaf olacağını kabul eder.
Ermenistan, TDC'nin, SPV'ler tarafından TDC'ye Ermenistan'da dağıtılan temettüler üzerinden vergi ödemeyeceğini kabul eder.
Ermenistan, TDC'nin, TDC veya SPV hisselerinin Ermenistan'da elden çıkarılmasından elde edilen sermaye kazancı üzerinden vergi ödemeyeceğini kabul eder.
Madde 10: Uyuşmazlık Çözümü
Taraflar, bu Anlaşmanın yorumlanması ve uygulanması konusunda anlaşmaya varmak için çaba gösterecek ve işleyişini etkileyebilecek herhangi bir konuda karşılıklı olarak tatmin edici bir çözüme ulaşmak için işbirliği ve istişareler yoluyla her türlü çabayı gösterecektir.
Bu Anlaşmanın yorumlanması veya uygulanmasıyla ilgili olarak bir ihtilaf ortaya çıkarsa, bu ihtilaf karşılıklı istişare yoluyla çözülecektir.
Madde 11: Teknik Hükümler
Bu Anlaşma, Taraflar arasında her bir Tarafın yürürlüğe girmesi için gerekli tüm iç prosedürleri tamamladığını gösteren not alışverişinde daha sonra verilen notun tarihinden itibaren yürürlüğe girer.
Bu Anlaşma, Tarafların karşılıklı yazılı anlaşmasıyla değiştirilebilir.
Bu Anlaşma, Taraflardan herhangi biri tarafından diğer Tarafa yazılı bildirimde bulunularak feshedilebilir. Bu Anlaşmanın feshi, söz konusu yazılı bildirimin tarihinden itibaren 1 yıl sonra yürürlüğe girer.
Mineraller Anlaşması
Ermenistan Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, ileri teknolojiler ve endüstriyel kalkınma için hayati önem taşıyan stratejik kaynaklar için dayanıklı ve çeşitlendirilmiş tedarik zincirleri geliştirme konusunda işbirliğini güçlendirmeyi amaçlayan Kritik Mineraller ve Nadir Toprak Elementlerinin Madenciliği ve İşlenmesinde Tedarik Güvenliğini Sağlama Çerçeve Anlaşması üzerinde de mutabakata vardılar. Bu çerçeve anlaşması, yatırımları genişletme, madencilik ve işleme projelerini destekleme, jeolojik işbirliğini geliştirme, teknoloji transferini kolaylaştırma ve Ermenistan'ın kritik mineraller sektöründeki kapasitesini güçlendirme planlarını özetlerken, her iki ülkenin uzun vadeli ekonomik ve güvenlik çıkarlarını da ilerletmeyi hedefliyor.
(Ermenistan Kamu Radyosu)
