Ermenistan-Türkiye arasındaki Alican/Margara kara sınırının açılması ve dostane ilişkiler kurulması konularında görüşmeler uzun bir süredir devam ederken, önümüzdeki günlerde Ermenistan’dan iki heyet neredeyse eş zamanlı olarak Türkiye’ye geliyor.
İki farklı Ermenistanlı heyet, bugün başlayan ve 19 Nisan'da bitecek İstanbul’daki 152. Parlamentolararası Birlik Konferansı'na ve 17-19 Nisan arasındaki Antalya Diplomatik Forumu'na katılacak ve farklı devletlerin üst düzey temsilcileriyle temaslarda bulunacak.
Ermenistan Meclis Başkanı Alen Simonyan başkanlığındaki bir heyet, 15 Nisan'da İstanbul’da başlayan 152. Parlamentolararası Birlik Konferansı için İstanbul'a geldi. Simonyan İstanbul'a gelmeden önce şöyle demişti: “Birkaç gün içinde İstanbul’a gidiyorum, birçok parlamento lideri orada olacak. Azerbaycanlı ve Gürcü mevkidaşlarımla görüşeceğim.”
Ana teması “Umut Ekme, Barışı Sağlama ve Gelecek Nesiller İçin Adaleti Güvence Altına Alma” olan 152. Parlamentolararası Birlik Konferansı’nda barış ve güvenlik, çatışma sonrası yönetim mekanizmalarının oluşturulması ve adil ve kalıcı barışın yeniden sağlanmasına konuları ele alanacak.
Gündemde ayrıca insan hakları, bölgesel çatışmalar, örgütün yeni genel sekreterinin seçimi ve örgütün 2027-2032 dönemi için yeni stratejisinin kabulü de yer alıyor.
Neden Paşinyan gelmiyor?
İki heyetin eş zamanlı olarak Türkiye'deki toplantılara katılması, Başbakan Paşinyan'ın neden Türkiye'deki toplantılara katılmadığı konusunu da gündeme taşıdı. Paşinyan'ın her iki toplantıya katılması zaten beklenmiyordu ancak konuyla ilgili tartışmalar yine de yükseldi. Muhalefet milletvekili Garnik Danielyan, gazetecilerin sorularını yanıtlarken, Paşinyan'ın Türkiye’ye gitmeme kararının Haziran'daki seçimlerle ilgili olduğunu düşünüyor: “Şu anda, Erdoğan ile Paşinyan arasındaki sıcak ilişki, bu seçim sürecinde olumsuz bir etkiye neden olabilir, bu nedenle şu anda görüşmeden kaçınmış olabilir."
2024 ve 2025’ten farklı olarak, Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan da Antalya Forumu'na katılmıyor. Onun yerine Dışişleri Bakan Yardımcısı Vahan Kostanyan diplomatik forumda Ermenistan'ı temsil edecek.
Ermenistan-Türkiye müzakerelerinde Ermenistan’ı temsil eden Meclis Başkan Yardımcısı Ruben Rubinyan da Antalya diplomatik forumuna katılmayacak. Türkiye’ye gitmemesinin kesin nedenini belirtmiyor, ancak katılım düzeyinin bir şekilde Türk tarafının varılan anlaşmaları henüz uygulamaması olduğu yorumlarını da reddediyor.
Rubinyan, "Anlaşmalara gelince, Ermenistan, üçüncü ülke vatandaşları ve diplomatik pasaport sahipleri için Ermenistan ile Türkiye arasındaki sınırların açılması konusunda her şeyi yaptı. Basitçe söylemek gerekirse, Türkiye ile sınırların açılması konusunda 'top' Ermenistan’ın sahasında değil" yorumunu yapıyor.
Süreçler ilerliyor
Rubinyan’a göre, şimdiye kadar yapılanlar önemli. "Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin normalleştirilmesi sürecinde bir dizi adım atıldı. En başta, birkaç yıldır askıya alınmış olan Yerevan-İstanbul uçuşları yeniden başlatıldı. Ayrıca, doğrudan hava kargo taşımacılığını mümkün kılan anlaşmaya varıldığını ve bunun gerçekleştirildiğini hatırlayacaksınız. Ani’deki tarihi köprünün restore edilmesi konusunda da bir anlaşma var. Belgeleme süreci devam ediyor. En büyük anlaşma ise üçüncü ülke vatandaşlarına ve diplomatik pasaport sahiplerine sınırın açılmasıdır ki, biz de bu konuda üzerimize düşeni yaptık. Yani sınır kapısının restorasyonunu kastediyorum. İyi haber şu ki, Türk tarafı nihayet bu yıl sınır kapısının restorasyonuna başladı ve biz de anlaşmanın uygulanmasını bekliyoruz. Bu konuda top bizim sahamızda değil. Barış sağlandı, ancak süreçlerin kendi seyrinde ilerlemesi gerekiyor.”
Ermenistan temsilcisi, ilişkilerin kurulmasına yönelik müzakerelerde Türkiye’nin herhangi bir ön koşulu olmadığını söylüyor. Rubinyan, Türk tarafının da Ermeni Soykırımı Kurbanlarını Anma Günü ile ilgili herhangi bir sorun görmediğini vurguluyor ve ekliyor: "Bir şeyi uluslararası politikanın bir parçası olarak en büyük önceliğiniz haline getirmek başka bir şey, anma gününüz olması başka bir şey."
