Ermenistan'da yaklaşık 2,5 milyon seçmen, parlamentodaki sandalyeler için yarışan 18 parti ve ittifak arasında seçim yapmak için 7 Haziran Pazar günü sandık başına gidecek. Seçime günler kala, Hrant Dink Vakfı tarafından 3 Haziran’da Şişli’deki Anarad Hığutyun Binası’nda, Güney Kafkasya'daki kırılgan dengeler, Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin seyri ve bölgesel güç dinamikleri açısından belirleyici eşiklerin konuşulduğu bir toplantı düzenlendi.
Türkiye-Ermenistan İlişkileri Diyalog Programları Koordinatörü Burcu Karakaş’ın moderatörlüğünü yaptığı toplantıda, Agos yazarı Ari K. Demircioğlu ile Uluslararası Kriz Grubu Türkiye-Kıbrıs Direktörü Nigar Göksel konuşmacı olarak yer aldı. Toplantıya, çok sayıda gazeteci katıldı.
Halk seçim hakkında ne düşünüyor?
Toplantı, Agos yazarlarından Ari K. Demircioğlu’nun Ermenistan’ın güncel durumu ve Türkiye-Ermenistan ile Ermenistan-Azerbaycan ilişkilerindeki gündemlere dair sunumuyla başladı. Demircioğlu, “7 Haziran'da yapılacak seçim, yalnızca bir parlamento seçimi değil. Ülkenin güvenliğini, ekonomisini ve egemenliğini dengelemeye çalıştığı bir risk referandumu hâline gelmiş durumda. Uluslararası Cumhuriyet Enstitüsü'nün (IRI) Anket Araştırmaları Merkezi tarafından ülke genelinde yapılan bir kamuoyu araştırmasında, ankete katılanların yüzde 71'i seçimlerin özgür ve adil olacağına inanıyor. Bunların yüzde 34'ü seçimlerin ‘kesinlikle’ özgür ve adil olacağını, yüzde 37'si ise ‘muhtemelen’ olacağını düşünüyor” şeklinde konuştu.
Toplantıdaki önemli başlıklardan biri de Ermenistan ve ABD arasında imzalanan, Azerbaycan ile Nahcivan arasında kara bağlantısının kurulacağı Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu (TRIPP) anlaşması oldu. Ermenistan halkının projeyi desteklediği ve ayrıştığı noktalar da tartışıldı.
“Paşinyan’ın karşısına eski rejim kalıntıları çıkıyor”
Demircioğlu, “Seçimde Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın avantajı, halkın kendisine duyduğu sevgiden değil, muhalefetin daha fazla riskli görülmesinden kaynaklanıyor. Güçlü bir muhalefet sistemi oluşamadığı için Paşinyan’ın karşısına sürekli eski rejim kalıntıları çıkıyor. Ve Paşinyan, bu durumu lehine kullanıyor” yorumunu yaptı.
Daha sonra Demircioğlu ile gazeteciler, Armenian Election Study’nin (ArmES) araştırma verilerinde, Nikol Paşinyan'ın görev performansının yüzde 49 onaylandığı, yüzde 33,7 de onaylanmadığı yönündeki istatistikleri inceledi. Demircioğlu, “sessiz kitle” olarak adlandırılan kararsız seçmenlerin, seçimin asıl belirleyicileri olabileceğini dile getirdi.
Demircioğlu, kararsız seçmenleri beş gruba ayırarak bir tablo sundu:
- “Sessiz Paşinyancılar: İstikrar kaygısıyla iktidara meyilli ‘doğru yön’ diyenler.
- Üçüncü Yolcular: Barışa inanan ama ekonomik durumdan memnun olmayanlar.
- Kırgın Muhafazakârlar: Kiliseye güvenen, barışa kuşkulu kesim.
- Sisteme Öfkeli Gençler: Hesap verebilirlikte hükümeti eleştiren, boykota yatkın kesim.
- Topyekun Boykotçular: ‘Oyum değiştirmez’ diyen apolitik kesimden oluşuyor.”
Toplantıda, Paşinyan’ın “Sivil Sözleşme” partisinin, rakiplerinden “Güçlü Ermenistan İttifakı’nın” lideri Samvel Karapetyan ev hapsinde olduğu için seçim propagandasına katılamadığı, katılsa da seçilme şansının ittifaktaki üyelerle beraber çeşitli suçlamalarla yargılanmalarının da etkisiyle düşük olduğu değerlendirmesi yapıldı.
Ermenistan seçim kanununda, siyasi partiler için ciddi bir baraj problemi olduğunun belirtildiği toplantıda, “Ermenistan İttifakı” adayı Robert Koçaryan’ın ise daha milliyetçi ve güvenlikçi bir politika ortaya koymak istediği ifade edildi.
Demircioğlu, seçimde tek kadın aday olan Nina Karapetyants’ın “Herkese Karşıyım” partisinin, 100 günlük taahhütlerindeki vaatleri arasında "seçim kanununu değiştirerek barajı yüzde bire indirme' olduğundan bahsetti.
'Dijital medya fenomeni' Paşinyan
Diğer adaylara kıyasla Paşinyan’ın dijital medyayı daha aktif kullandığı ve bir etki yarattığını belirten Demircioğlu, “Bu, her yaştan seçmen kitlesine temas edebilmesi noktasında bir avantaj olarak yorumlanabilir" dedi ve Macron'un ziyareti sırasından Paşinyan'ın davul çaldığı, Macron'un şarkı söylediği videoların viral olması örneğini hatırlattı.
Ermenistan’ın aynı anda dört cephede denge kurmaya çalıştığını aktaran Nigar Göksel de Rusya, Türkiye, Avrupa Birliği (AB) ve Azerbaycan’la olan ilişkilerin seçim davranışını etkileyeceğini ifade etti. Ardından Ermenistan’ın Avrasya Ekonomi Birliği’nden ayrılmasının Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’da önemli ölçüde düşüşe neden olabileceği, AB ile Avrasya Ekonomi Birliği arasında referandum yapıp yapamayacağı soruları ve olası sonuçlar tartışıldı.
Göksel ve Demircioğlu, Ermenistan’ın Rusya ile olan enerji ve ticari alandaki faaliyetleri, Batı’da AB’nin Karabağ’a yaptığı insani yardımlar, yeni ticari ilişkilerin kurulmaya başlanması, Ermenistan'ın Türkiye ve Azerbaycan ile ilişkileri artırma isteği üzerine konuştu.
Öte yandan Türk Hava Yolları’nın Ermenistan’ın başkenti Yerevan’a uçuşlarını başlatmasının da diplomatik ilişkilerin ilerlemesinde olumlu payı olabileceği tespitinde bulunuldu.
Demircioğlu, “Sınırın açılması, teknik bir karar olabilir. Ama güvenin sağlanması, siyasi ve ahlâki bir emek ister” dedi.
Konuşmaların ardından soru-cevap bölümüne geçildi. Suriye’den göç etmek zorunda kalan Halep Ermenilerinin durumu ile Karabağ’da yerinden edilen insanların vatandaşlık alabilmesi, seçime etkileri ve ileride Karabağlıların yeniden evlerine dönüp dönememesi yönünde bir diplomatik sürecin yürütülebilirliği tartışıldı.
Toplantı, “Hafıza siyasetindeki kavram ve söylemlerin de yıllar içerisindeki savaş ve konjonktürel değişimlere bağlı olarak değiştiğini görüyoruz” yorumu ile sona erdi.
