Otobüsler, kasabanın camisinin önünde durdu; geçmişte aynı yerde Ermeni kilisesi yükseliyordu. Burada Agos yazarı mimar Zakarya Mildanoğlu, Armaş'ın eski sakinleri, manastır okulu ve manastır yaşamı hakkında bilgiler verdi. Mildanoğlu okulda eğitim alarak Ermeni Apostolik Kilisesi'ne üst düzeyde hizmet veren din adamlarının isimlerini sıraladı; özellikle günümüzdeki Üsküdar Surp Haç Tıbrevank’ın kurucusu müteveffa Patrik Karekin Haçaduryan üzerinde durdu. Patrik Haçaduryan ismi patrik adayı olarak gündeme geldiğinde yeni bir manastır okulunun inşasına destek verilmesini şart koşmuş. Bu istek 1953'te gerçeğe dönüştü ve Üsküdar Surp Haç Tıbrevank Okulu faaliyete geçti.
Mildanoğlu’nun anlatımından öğrendik ki, bugün Armaş'ın eski manastır binasından hiçbir iz kalmamış durumda. Ruhani okul tamamen yok oldu, yerine daha sonra bir okul inşa edildi. Bu okul da depremlerin etkisiyle hasar gördü ve yıkıldı. Geçmişten geriye yalnızca manastırın matbaa binası kaldı; uzun yıllar çöple dolu olan bu yapı, yakın zamanda temizlendi ve günümüzde tamamen boş halde. Eski değirmen de harabe halinde varlığını sürdürmekte.
Hac ziyareti, bir kır gezisi niteliği de taşıyordu; zira Surp Haç Tıbrevank Derneği üyeleri, büyük bir titizlikle manastırın eski çiftlik arazisini konforlu bir dinlenme alanına dönüştürmüştü. Buraya belediyenin desteğiyle masalar ve sandalyeler yerleştirilmiş. Ziyaret sırasında bir piknik de gerçekleştirildi.
Geziye Patrik Sahak Maşalyan Üstrahip Harutyun Damatyan ve Patrik Vekili Kıdemli Peder Krikor Damatyan da katıldı. Patrik Maşalyan, yemeğin ardından derneğin çalışmalarını takdirle karşıladı ve katılımcıları “‘Rabb’ın Duası’nı birlikte okumaya davet etti.
Vurgulamak gerekir ki bu hac ziyareti giderek geleneksel bir nitelik kazanmış durumda. Bu son buluşma dünyanın dört bir yanından Tıbrevank mezunlarının bir araya geldiği dördüncü ziyaret oldu.
Amasya ve Gümüşhacıköy gezileri
11 Haziran'daki Armaş ziyareti tek günlük bir etkinlik iken, bir grup da 12-15 Haziran tarihleri arasında Amasya, Merzifon ve Gümüşhacıköy'ü ziyaret etti. Bomonti Mıhitaryan Okulu eski Müdürü ve diyakos Karekin Barsamyan’ın verdiği bilgilere göre bu üç günlük hac ziyareti, Amasya'da şimdilerde "Venk Suyu" olarak bilinen, eski adıyla Işık Pınarı'nın yeniden açılışıyla da örtüştü. Geziye öncülük eden Barsamyan “Bölgenin tarihini bilenler, kayadan fışkıran bu suyun geçmişte vaftiz törenlerinde kullanıldığını hatırlattılar” bilgisini paylaştı. Amasya Belediyesi ve Doğu Karadeniz Bölge Kalkınma İdaresi’nin restorasyon çalışmasıyla pınar eski görünümüne kavuşmuş ve açılış için Rum ve Ermeni Patrikhaneleri’ne özel davetiye gönderilmiş. Nitekim resmi açılış töreni sırasında iki patriğin tebrik mesajları da okundu. Törene Amasya Valisi Önder bakan da katıldı
Bu ziyaretin sonraki adresleri ise, geçmişte Ermeni nüfusuna ev sahipliği yapmış Merzifon ve Gümüşhacıköy oldu. Eski Ermeni mezarlıklarında ebediyete göçenler için ayin-i ruhani okudu.
42 kişilik kafile 15 Haziran Pazar günü İstanbul’a döndü.
