13 Haziran Cumartesi günü Nişantaşı İş Mekan’da yapılan final etkinliğinde açılış konuşmasını yapan Tarih Vakfı Başkanı Prof. Nurşen Gürboğa, 2014 yılından beri projenin ilerlediğini, aile tarihi temasının ilgi çektiğini ve bu konuda bir talep olduğunu söyledi. Tarih Vakfı’nın yurttaşlık girişimi özelliğine vurgu yapan Gürboğa demokratik, eleştirel bakış açısının gelişimi için çaba sarf ettiklerini ifade etti. Gürboğa, projenin eleştirel tarih okuryazarlığı konusunda öğrencilerin gelişimine katkı sağladığını söyledi.
Tarih Vakfı Tarih Öğretmenleri Komisyonu Üyesi Fırat Güllü de proje hakkında bilgi vererek devlet okullarından öğrencileri de bu projede görmek istediklerini söyledi. Yarışmaya çoğunlukla özel okulların katıldığını söyleyen Güllü, finale kalan 10 öğrencinin belirlenmesinde zorlandıklarını ifade etti. Güllü, makalelerin Toplumsal Tarih dergisinde sırasıyla yayınlanacağını hatırlattı. Güllü öğrencilerin yarışma boyunca sözlü tarih çalışmasının yanı sıra kaynak taramaları yaptıklarını belirtti.
Varlık Vergisi’nde Yahudiler, Müslümanlaşan Ermeniler
Finale kalan öğrenciler arasında Getronagan Lisesi’nden Eylem Heycan Çolak, Garen Kürkçüoğlu ve Aleksan Lisan ile Ulus Musevi Lisesi’nden Eytan Barakas’ın aile hikayeleri de vardı. Üç aile hikayesi de Türkiye'nin yakın tarihinde azınlık toplumlarının yaşadıkları açısından dikkat çekiciydi. Barakas, kendi aile hikayesinden yola çıkarak Varlık Vergisi’nin Türkiye Yahudi toplumundaki olumsuz etkisi hakkında sunum yaptı. Babaannesi ve dedesiyle yaptığı sözlü tarih çalışmalarından bölümler paylaşan Barakas, Lüleburgaz’da varlıklı bir ailenin vergi nedeniyle her şeyini kaybettiğini ve İstanbul Şişhane’ye göç ederek hayata yeniden başladığını aktardı. Getronagan Lisesi’nden Eylem Heycan Çolak ise ailesinin Diyarbakır ve Dersim’deki varlık mücadelesini ele aldı. Ailesinin acı olaylara tanık olduğunu, bazı aile üyelerinin yaşamlarını sürdürebilmek için dinlerini değiştirmek durumunda kaldığını anlatan Çolak, anne ve baba tarafının daha önce Dersim’de komşu olduklarını ve zorunlu göçlerin aile tarihlerine eşlik ettiğini paylaştı. Getronagan Lisesi’nden sunum yapan bir diğer öğrenci Garen Kürkçüoğlu ise büyükannesinin Sivas Gemerek’ten, dedesinin de Konya Ereğli’den İstanbul’a göç etmesini aktardı. Aile büyüklerinin 1915 felaketini gördüğünü anlatan Kürkçüoğlu, büyükannesinin annesinin ilçede yaşayan Ali adlı bir kişi tarafından kaçırıldığını de paylaştı. Kürkçüoğlu, Sivas’taki büyükannesinin Varlık Vergisi nedeniyle çocuklarıyla yalnız başına kaldığını ve İstanbul’a göç ettiklerini söyledi. Konya Ereğli’li olan dedesinin hikayesinden de söz eden Kürkçüoğlu, ailenin varlıklı olduğunu ancak 1915’te tüm varlıklarını kaybettiklerini, ailesine ait olan arazinin üzerinde o dönem Meryem Ana Ermeni Kilisesi bulunduğunu, ancak kilisenin yıkılarak yerine Ziraat Bankası’nın yapıldığını aktardı.
6--7 Eylül’de Heybeliada
Getronagan Lisesi’nden sunum yapan üçüncü öğrenci Aleksan Lisan ise ailesinin Heybeliada’daki yaşamı hakkında bilgi verdi. Sunumunda İtalyan olan büyükannesi ve Rum olan dedesinin anlatılarına yer veren Lisan, aile büyüklerinin Heybeliada’da 6-7 Eylül Olayları’na tanık olduklarını, kiliselerin harap edildiğini ve özellikle Rumların evlerinin hedef alındığını aktardı. Aile tarihinde farklı etnik kimliklerden mensup kişiler olduğunu anlatan Lisan, ailesinin 1915 Tehciri’nde Yozgat’tan Ankara’ya oradan da İstanbul’a geldiğini, zor şartlarda geçen yolculukta akrabalarının çoğunun hayatını kaybettiğini, sağ kalanların ise isim ve soyisimlerini değiştirmek durumunda kaldıklarını paylaştı.
Ödüller dağıtıldı
Sunumların ardından yarışma jürisi, değerlendirme için toplandı ve sonuçları açıkladı. Getronagan Lisesi’nden Garen Kürkçüoğlu, sunumu ve makalesiyle birinci olurken TEV İnanç Türkeş Okulları’ndan Ege Karadağ ikinci ve Şişli Terakki Okulları’ndan Nisan Güllü üçüncü oldu. Yarışmada mansiyon ödülleri ise Getronagan’dan Eylem Heycan Çolak ile Alman Lisesi’nden Deniz Öngüt’e verildi. Ödül alan öğrenciler, yarışmanın kendisine katkı sağladığını, aile tarihini anlatmanın gururunu yaşadığını söylediler. Yarışmanın birincisi Garen Kürkçüoğlu, Agos’a duygu ve düşüncelerini paylaştı. Yarışma sürecinde kendisine destek olan ailesine ve öğretmenlerine teşekkür eden Kürkçüoğlu, aile tarihinin kayıtlarda yer almasından ötürü mutlu olduğunu ifade etti.
