Կերմուշի Ս. Աստուածածին Եկեղեցւոյ վերաբերեալ գրաւոր հարցում
ՏԵՄ Կուսակցութեան Ուրֆայի պատգամաւոր Էօմէր Էօճալան, Ուրֆայի Հալիլիէ գաւառի Կերմուշ (Սուրբ Աստուածածին – Մարիամ Մայր) Եկեղեցւոյ աւերումին վերաբերեալ, Մշակոյթի եւ Զբօսաշրջութեան Նախարար Մեհմէթ Նուրի Էրսոյէն պատասխան խնդրելով՝ Թուրքիոյ Ազգային Ժողովին գրաւոր հարցման առաջարկ ներկայացուցած է։
Էօճալան նաեւ յիշեցուց, 19-րդ դարուն կառուցուած եւ 1915 թուականէն առաջ Հայ Ուղղափառ համայնքի կողմէ օգտագործուած եկեղեցին, համակարգուած կերպով անտէր թողուած եւ իբրեւ գոմ օգտագործուած ու գանձախոյզերու կողմէ աւերուած է եւ 2023 թուականին գլխաւոր գմբէթին մէկ մասը փլած է։ Ան նաեւ ընդգծած է Կերմուշ Եկեղեցւոյ խնամքի եւ պահպանման անհրաժեշտութիւնը։
Էօճալան օրակարգի բերած եւ Մշակոյթի եւ Զբօսաշրջութեան Նախարար Մեհմէթ Նուրի Էրսոյին ուղղած է հետեւեալ 15 հարցումները։
1. Կերմուշ Եկեղեցւոյ ընթացիկ սեփականութեան եւ իրաւական կարգավիճակը ի՞նչ է: Շէնքը մշակոյթի եւ բնական արժէքներու պահպանման օրէնքի շրջագծին մէջ գրանցուա՞ծ է:
2. 2011 թուականին «Զբօսաշրջութեան Զարգացման Կեդրոն» յայտարարուելէ անկախ, Կերմուշ Եկեղեցւոյ համար արդիւնաւէտ վերականգնման եւ պահպանման աշխատանք չկատարուելուն պատճառը ի՞նչ է:
3. 2017 եւ 2018 թուականներուն պատրաստուած չափագրման եւ վերականգնման նախագիծերը ո՞ր փուլին մէջ են: Այս նախագիծերուն չիրականանալուն պատճառը ի՞նչ է:
4. Հալիլիէ գաւառապետութեան կողմէ Կերմուշ Եկեղեցւոյ համար նշանակուած պահակը ո՞ր ամսաթիւին նշանակուած է:
5. Նշուած պահակը իր պաշտօնավարութեան ընթացքին Կերմուշ Եկեղեցւոյ եւ շրջակայքին մէջ գանձախոյզերու կողմէ ապօրինի պեղում կատարուա՞ծ է: Եթէ կատարուած է, այս իրավիճակը ո՞ր ամսաթիւերուն եւ քանի՞ անգամ յայտնաբերուած է: Իրավիճակին վերաբերեալ որեւէ քննութիւն կա՞յ:
6. Եկեղեցւոյ, անցեալին վնասակար կերպով օգտագործուելուն, պատմական շինութեան վնաս տեսնելու պնդումներուն վերաբերեալ որեւէ քննութիւն եղա՞ծ է:
7. Կերմուշ Եկեղեցւոյ պահպանումէն ո՞ր հաստատութիւն կամ հաստատութիւնները պատասխանատու են: Մշակոյթի եւ Զբօսաշրջութեան Նախարարութեան, նահանգապետութեան, գաւառապետութեան եւ տեղական կառավարութիւններու միջեւ պարտականութիւններու եւ լիազօրութիւններու բաժանումը ինչպէ՞ս որոշուած է:
8. 2023 թուականին գլխաւոր գմբէթը փլած Կերմուշ Եկեղեցւոյ համար ձեր Նախարարութեան կողմէ շտապ պահպանման եւ ամրացման աշխատանք կատարուա՞ծ է:
9. Կերմուշ Եկեղեցւոյ վերականգնումին համար 2026 Թուականի Ներդրումային Ծրագիրին շրջագծին մէջ յատկացուած պիւտճէ կա՞յ: Եթէ կայ, գումարը որչա՞փ է եւ ո՞ր օրացոյցի շրջագծին մէջ պիտի գործադրուի:
10. Վերականգնումը լրանալէ ետք, Կերմուշ Եկեղեցւոյ բազմաւեր մշակութային ժառանգութեան շրջագծի պահպանումին եւ հանրութեան բաց կերպով ապրեցնելուն ուղղուած ծրագրաւորում մը կա՞յ:
11. Թուրքիոյ ընդհանուր տարածքին մէջ տարբեր հաւատքներու պատկանող, անտեսուած, աւերուած կամ բնաջինջ ըլլալու վտանգին տակ գտնուող աղօթատեղիներու պահպանութեան ուղղուած ձեր Նախարարութեան ընդգրկուն ցուցակ եւ գործողութեան ծրագիր կա՞յ:
12. Կերմուշ Եկեղեցւոյ՝ Թուրքիոյ մէջ եւ միջազգային գիտական հրատարակութիւններուն մշակութային ժառանգութեան եւ հայկական կրօնական ճարտարապետութեան շրջագծին դիտարկուիլը ձեր նախարարութեան ծանօ՞թ է: Այս հրատարակութիւններու ուղղութեամբ շէնքին պահպանումին վերաբերեալ յատուկ գնահատական կատարուա՞ծ է:
13. Կերմուշ Եկեղեցւոյ ներկայ վիճակը, Թուրքիոյ կողմ հանդիսացող UNESCO համաշխարհային մշակութային եւ բնական ժառանգութեան պահպանման համաձայնագիրին եւ եւրոպական մշակութային ժառանգութեան պահպանման համաձայնագիրին շրջագծին մէջ ձեր նախարարութեան կողմէ կը հսկո՞ւի:
14. Կերմուշ Եկեղեցւոյ պէս միջազգային գրականութեան մէջ տեղ գրաւող եւ փոքրամասնութեան մշակութային ժառանգութեան բնոյթ կրող շէնքերու պահպանումին ուղղուած՝ ձեր Նախարարութեան միջազգային կազմակերպութիւններու (UNESCO, ICOMOS եւայլն) հետ վարած յատուկ համագործակցութիւն կամ զեկուցումի աշխատանք կա՞յ:
15. Կերմուշ Եկեղեցւոյ անտեսուիլը եւ աւերուիլը դիտարկելով, ձեր նախարարութենէն մշակութային արժէքներու պահպանումին վերաբերեալ միջազգային պարտաւորութիւններ կատարուա՞ծ են:

