İzmir Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda 9 Kasım'da meydana gelen patlamanın ardından cep telefonlarının fabrika içerisine alınmasının yasaklanmasına tepki gösteren işçilere jandarma müdahale etti, müdahale sonrası 20'ye yakın işçinin gözaltına alındığı bildirildi.
İzmir Aliağa'da 19 işçinin hayatını kaybettiği, 14 kişinin yaralandığı HABAŞ demir çelik fabrikasındaki çalışan işçiler fabrika önünde eylem yaptı. Fabrikanın önünde yol kapatma eylemi yapan işçiler, 9 Kasım'da meydana gelen patlamanın ardından üretimin devam ettiğini ve içeri telefonlarla girmelerinin yasaklandığını söyledi.
İşçiler patlama alanının bağımsız kurumlar tarafından incelenmesini ve iş güvenliği tedbirleri alınana kadar tüm fabrika çalışanlarının ücretli izne çıkarılmasını talep ediyor.
Protestoya katılan işçilere jandarma müdahale etti. İşçi haber ajanslarına yansıyan videolarda bazı işçilerin kolluk kuvveti müdahalesiyle gözaltına alındığı görülüyor.
Birgün gazetesinin haberine göre, kol kola girerek direnen işçilerden biri, "Burada insanlar ölüyor, vardiyaya çağrılıyoruz. Böyle bir vahşet olabilir mi? Ben bu vahşetin karşısında duruyorum. Biz yaşamak istiyoruz. İşçiyiz, emekçiyiz" dedi.
'20'ye yakın kişi gözaltına alındı'
Ege İşçi Birliği'nin sosyal medya hesaplarından yapılan paylaşımlarda 20'ye yakın kişinin gözaltına alındığı açıklandı. Gözaltına alınanlar arasında birliğin sözcüsü Yücel Memiş de var.
Memiş, sabah saatlerinde yaptığı açıklamada fabrika girişinde işçilerin telefonlarına el konmaya çalışıldığını söyledi. Bunun HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran'ın talimatıyla uygulandığını iddia eden Memiş, fabrikanın bazı bölümlerinde üretimin günlerdir sürdüğünü de ifade etti.
HABAŞ işçileri adına konuşan sözcü, devlet yetkililerini ve fabrika yönetimini yeterli açıklama yapmamakla ve şeffaf olmamakla eleştirdi.
Memiş, işçilerin taleplerini şöyle aktardı: "Fabrika bağımsız kurumlar tarafından denetlensin, işçilerin güvenliğine uygun hale getirilsin. Bu hale gelene kadar işçilere ücretli izin verilsin. İş güvenliği alınana kadar burada üretim durdurulsun."
Ege İşçi Birliği sözcüsü ayrıca HABAŞ'taki işçilerin üyesi olduğu Türk Metal sendikası yetkilileri ile işçiler arasında gerginlik çıktığını ve sendika temsilcilerini alandan kovduklarını söyledi.
Türk Metal sendikası patlamanın ardından açıklama yapmadığı, sadece taziye mesajıyla yetindiği gerekçesiyle işçilerden tepki çekmiş, "patronlardan yana tavır almakla" suçlanmıştı.
Evrensel Gazetesi'nin yayımladığı bir videoda eylem yapan işçiler ile sendika temsilcilerinin tartıştığı görülüyor.
İşçiler sendika temsilcilerine açıklama yapılmamasına dair tepki gösterdi. Temsilciler ise ölen işçilerin cenaze ve taziyelerini organize ettiklerini, bu sebeple açıklama yapamadıklarını söyledi.
İşçiler, oturma eylemi sırasında yaptıkları açıklamada, patlamada hayatını kaybeden mesai arkadaşları nedeniyle beş gün ücretli yas izni verilmesini, fabrikanın Makine Mühendisleri Odası gibi bağımsız kurumlar tarafından denetlenmesini ve gerekli iş güvenliği önlemleri alınmadan üretime başlanmamasını talep etti.
Denetim ve iş güvenliği süreçlerine fabrikanın her bölümünden işçilerin de dahil edilmesi gerektiği belirtilerek, çalışma alanlarındaki risklerin belirlenmesinde işçilerin bilgi ve deneyimlerinden yararlanılmasının önemine işaret edildi. Ayrıca, işçilerin, eyleme katılımın artmasını engellemek amacıyla fabrika yönetiminin 16.00-00.00 vardiyasını iptal ettiği ileri sürüldü.
İSİG'e göre HABAŞ işletmelerinde en az 45 işçi öldü
Çalışanların arkadaşları, aileler, iş güvenliği uzmanları, ilgili dernekler, medyada çıkan haberler ve meslek örgütleri üzerinden işçi ölümlerini belgeleyen İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG), HABAŞ işletmelerinde yaşanan iş kazalarında ölenlere dair paylaşım yaptı.
İSİG'in paylaşımına göre fabrikanın kurulmasından bugüne kadar en az 45 işçi yaşamını yitirdi.
Bunlardan 38'i, İSİG'in düzenli rapor yayımlamaya başladığı 2013'ten sonra kayda geçti.
Paylaşımda birçok işçinin ölümünün belgelenemediği vurgulandı ve gerçek sayının daha yüksek olabileceği belirtildi.
HABAŞ 2025'te yayımladığı bir raporda, kayıp günlü iş kazalarındaki artışın arkasındaki nedenlerin analiz edildiğini ve kişisel koruyucu donanımların güçlendirilmesi, mühendislik önlemleri ve taşeron denetimlerinin sıkılaştırılması gibi iyileştirmelerin hayata geçirildiğini savunuyor.
HABAŞ yöneticileri hakkında ölümlü iş kazaları sebebiyle açılan ve istinaf aşamasında olan en az iki dava var.
Son olarak Mayıs 2026'da görülen bir davada yönetim kurulu başkanı Mehmet Rüştü Başaran ve diğer yetkililer "taksirle bir kişinin ölümüne ve birden fazla kişinin yaralanmasına neden olma" suçundan dört yıl 10 ay 10 gün hapis cezası ile bir yıl dokuz ay süreyle meslekten men edilme cezası aldı.
Ne olmuştu?
İzmir Aliağa'daki HABAŞ fabrikasında 9 Kasım'da gerçekleşen patlamada 19 işçi hayatını kaybetti. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran dahil 11 kişi gözaltına alındı. Dokuz şüpheli tutuklandı, Başaran ve bir diğer şüpheliye ise ev hapsi verildi.
Olayın sıvı çelik döküm işlemi sırasında tavan vincinin koparak ark ocağına düşmesi sonucu gerçekleştiği geldiği belirtildi. HABAŞ'tan yapılan açıklamada "elektrik ark ocaklarından birinde yürütülen planlı bakım çalışmaları sırasında üzücü kazanın meydana geldiği" ifade edildi.
İSİG'in aktardığına göre aynı fabrikada yaşanan iş kazalarında son iki haftada iki işçi daha hayatını kaybetti.
Olayla ilgili Radyo Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) yayın yasağı getirdi.
Kaynak: (Evrensel, Birgün, ANKA, BBC Türkçe)
