European Partnership Foundation-ի «Հայաստան-Թուրքիա յարաբերութիւններու բնականոնացման աջակցութիւն. սահմանէն անդին կապերու ամրապնդում» ծրագրի շրջանակին մէջ Հայաստանէն եւ Թուրքիայէն լրագրողներ իրար հետ հաւաքող «Հայաստան–Թուրքիա Մետիա Հանրաշարժով Շրջագայութիւնը» սկսաւ Հոկտեմբերի 12-ին, երբ շրջագայութեան Հայաստանէն մասնակցող մեդիայի աշխատողները եկան Պոլիս։
«Հայաստան–Թուրքիա Մետիա Հանրաշարժի Շրջագայութիւն» ծրագիրը, մինչ Հայաստան-Թուրքիա յարաբերութիւնները օրէ օր կը զարգանան, կը նպատակադրէ որ երկու երկիրներուն ժողովուրդները լրագրողներու միջոցով ճիշդ տեղեկութիւն ստանան։ Ասկէ զատ, կը նպատակադրէ որ երկու երկիրներուն լրագրողները ծանօթանան համագործակցութեան հնարաւորութիւններուն եւ իրարու ժողովուրդներուն անմիջականօրէն, եւ այս բոլորը հաւասարակշռուած, իրողութիւններու վրայ հիմնուած եւ բազմակողմանի կերպով փոխանցելով՝ նպաստեն երկխօսութեան զարգացման։
Ինչպէս որ Տինքը կ'ուզէր
Հոկտեմբերի 12-ին Պոլսոյ մէջ սկսելով եւ 23-ին Երեւանի մէջ աւարտելիք 12-օրեայ ճամբորդութեան, որուն կը մասնակցին Թուրքիայէն եւ Հայաստանէն ընդհանուր առմամբ 14 լրագրողներ, «Հայաստան-Թուրքիա Մետիա Հանրաշարժի Շրջագայութեան» առաջին կայաններէն մէկը եղաւ 23.5 Հրանդ Տինքի Յիշողութեան Վայրը։ Պոլսոյ Առեւտրական Պալատը այցելելէ ետք 23.5-ի մէջ հիւրընկալուած լրագրողներուն Հրանդ Տինքի ժառանգութիւնը ներկայացուեցաւ ուղեկցուած շրջագայութեամբ մը։ Ապա լրագրողները հանդիպեցան Սեւ Ծովու Տնտեսական Համագործակցութեան Կազմակերպութեան մէջ Հայաստանի մշտական ներկայացուցիչ Նայիրի Պետրոսեանին հետ։
Լրագրողներու հարցումներուն պատասխանելով՝ Պետրոսեան ըսաւ թէ Հայաստան-Թուրքիա Բնականոնացման Գործընթացը դրական ուղղութեամբ կը յառաջանայ։ Հանդիպման ընթացքին ընդգծուեցաւ թէ ամէն պարագայի կապի շարունակումը շատ կարեւոր է, նշուեցաւ թէ Հայաստանը սահմանին բացման համար բոլոր պատրաստութիւնները աւարտած է, իսկ Թուրքիան իր աշխատանքները կը շարունակէ։ Թուրքիոյ եւ Ատրպէյճանի մերձաւորութեան պատճառով սահմանին չբացուելու հաւանականութիւնն ալ քննարկուեցաւ, սակայն եւս անգամ մը արձանագրուեցաւ թէ Երեւանը Պաքուն կը դիտէ ոչ թէ իբր արգելք, այլ իբր լուծումին մէկ մասը։ Միւս կողմէ, հանդիպման ընթացքին հարցում մը ուղղուեցաւ Թուրքիա-Յունաստան յարաբերութիւններուն անդրադառնալով. «Թուրքիա ինչո՞ւ Հայաստանի հետ չընէ ինչ որ Յունաստանի հետ ըրաւ»։ Լրագրողներու պնդող հարցումներուն հակառակ, Թուրքիա-Հայաստան սահմանին ե՞րբ պիտի բացուի հարցումին համար ժամկէտ մը չտրուեցաւ։
Պոլսէն Կարս, Կարսէն Երեւան
Լրագրողները «Հանրաշարժի Շրջագայութեան» ընթացքին Թուրքիոյ կողմէն այցելեցին Իզմիր, Տիարպեքիր, Վան եւ Կարս, ու հանդիպեցան տեղական պաշտօնատար անձերու, գործարարներու, գործարաններու եւ քաղաքացիական հասարակութեան կազմակերպութիւններու հետ։ Ապա Հայաստան անցնող «մետիա հանրաշարժը» գնաց Կիւմրի, Տիլիճան եւ անկէ ետք ալ Երեւան։ 14 հոգիանոց լրագրողական խումբը այցելեց նաեւ այժմ փակ գտնուող Ալիճան/Մարգարա սահմանային անցակէտը՝ երկու երկիրներուն կողմէն։ Շրջագայութեան ընթացքին լրագրողները կը հանդիպին տնտեսական կեդրոններու, տեղական ձեռնարկութիւններու, կրթական հաստատութիւններու եւ քաղաքացիական հասարակութեան կազմակերպութիւններու, ինչպէս նաեւ գործարար աշխարհի ներկայացուցիչներու, զբօսաշրջութեան մասնագէտներու, հետազօտողներու եւ տեղական համայնքներու ներկայացուցիչներու հետ։
Հայաստանէն եւ Թուրքիայէն 14 լրագրողներ եւ մետիայի մասնագէտներ, Պոլսէն Երեւան երկարող հարիւրաւոր քիլոմեդր ճանապարհ մը միասին կտրելով, կը հետեւին նաեւ պատմական Մետաքսի Ճանապարհին։ Կ՚այցելեն այնպիսի վայրեր, ինչպէս Իզմիրի մէջ Եփեսոսը, Տիարպեքիրի մէջ Սուրբ Կիրակոս Հայկական Եկեղեցին, Վանի մէջ Աղթամար Եկեղեցին, Կարսի Անիի Կամուրջը։ Հայաստանի կողմէն՝ Սեւանայ լիճը, Գառնիի Տաճարը, Գեղարդի Վանքը եւ նման պատմական ու զբօսաշրջային վայրերէ ետք կ՚այցելեն աւելի տեխնոլոգիական նախաձեռնութիւններ, ինչպէս TUMO Center, Eleveight AI, Picsart։ Շրջագայութիւնը կ՚աւարտի ՄԱԿ-ի Կլիմայի Փոփոխութեան COP17 Ցուցահանդէսի հարթակին վրայ։
Ծրագրին առաջին բաժինը Թուրքիոյ մէջ, երկրորդը՝ Հայաստանի մէջ կազմակերպուող ծրագրին Հայաստանի բաժինը կը ղեկավարեն Եւրասիական Համագործակցութեան Հիմնադրամը եւ Հայաստանի Արտադրողներու եւ Գործարարներու Միութիւնը, իսկ Թուրքիոյ բաժինը՝ Թուրքիոյ Տնտեսական Քաղաքականութեանց Հետազօտութեան Հիմնադրամը (TEPAV) եւ Հրանդ Տինք Հիմնարկը։
