İsrail ve Amerika'nın İran'a saldırısının ilk günü olan 28 Şubat'ta konutu bombalanarak ailesinin birçok ferdiyle birlikte öldürülen Ayetullah Ali Hamaney, altı gün süren cenaze töreniyle bu sabah memleketi Meşhed'deki İmam Rıza Türbesi'nde toprağa verildi. Büyük altın kubbesi ve minareleriyle İran’ın en kutsal Şii mekanlarından biri kabul edilen türbe, Hamaney’in vasiyeti doğrultusunda son istirahatgahı oldu.
İran medyası törene 41 ila 43 milyon kişinin katıldığını bildirirken, İran'ın Press TV kanalı bunu "dünyanın şimdiye kadar gördüğü en büyük geçit töreni" olarak nitelendirdi.
Bir haftalık tören
Cumartesi günü, on binlerce İranlının Hamaney'in tabutunu görmek için Tahran'daki Büyük Mescid-i Haram'da toplanmasıyla devlet cenaze töreni başladı.
Pazartesi günü Hamaney’in naaşı yaklaşık 10 kilometrelik güzergahta Azadi Meydanı’na taşındı. Cenaze alayına en az 12 milyon kişinin katıldığı bildirildi. Salı günü Kum’da düzenlenen törenlerin ardından naaş Irak’a götürüldü; Necef ve Kerbela’da da anma programları gerçekleştirildi.
Perşembe günü Meşhed’e ulaştırılan naaş, son kortej sırasında yaşanan yoğunluk nedeniyle cenaze aracının ilerleyememesi üzerine helikopterle İmam Rıza Türbesi’ne nakledildi. Hamaney ile birlikte saldırıda yaşamını yitiren dört aile üyesinin tabutları da kortejde yer aldı.
Hamaney'in ardından yas tutanlar intikam çağrısında bulundu, törenlerde "Amerika'ya ölüm" sloganları attılar ve "Trump'ı öldürün" yazılı pankartlar taşıdılar. Katılımcıların bazıları üzerinde "Şehit" yazan kırmızı bayraklar taşıdı.
Ali Hamaney, İran-Irak savaşı sırasında İran cumhurbaşkanı olarak görev yaptıktan sonra, 1989'da Ayetullah Ruhullah Humeyni'den ülkenin siyasi ve dini önderliği görevini devraldı.
İran'ın en yüksek rütbeli lideri olarak neredeyse 40 yıl görev yaptıktan sonra, 86 yaşında kızı, damadı ve torunuyla birlikte Tahran'daki konutuna düzenlenen ABD-İsrail ortak hava saldırısında öldürüldü.
Tören sırasında bombardıman
Hamaney'in öldürüldüğü saldırı, ABD-İsrail'in İran'a karşı başlattığı ve halen devam eden savaşın ilk günündeydi.
Savaşın başlamasından sonra İran, ABD ve İsrail'e destek veren komşu ülkelerini bombaladı ve ayrıca İran, ülkeyi istikrarsızlaştırmak yerine, Hürmüz Boğazı'nı kapatarak ve ABD'yi müzakere masasına oturmaya zorladı. Ancak en son yapılan ve 2 ay sürmesi beklenen ateşkes, Trump'ın NATO zirvesi için geldiği Ankara'da yaptığı açıklamalardan sonra bozuldu.
Hamaney’in defininden saatler önce İran’ın Buşehr çevresi ile Çoğadak ve Konarak kentlerinde patlama sesleri duyulduğu bildirildi. Ancak ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), son saatlerde İran’a yönelik herhangi bir saldırı düzenlemediklerini açıkladı.
Ateşkes bir kez daha bozuldu
ABD ile İran, 17 Haziran’da çatışmaları durdurmayı amaçlayan bir ön anlaşma imzalamış olsa da ateşkes tam anlamıyla uygulanamadı. Taraflar özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim nedeniyle zaman zaman karşılıklı saldırılar düzenlemeyi sürdürdü.
İran’ın salı günü Hürmüz Boğazı’nda üç petrol tankerine saldırmasının ardından ABD güçleri iki gece üst üste İran’daki hedefleri vurdu. ABD Başkanı Donald Trump da Ankara’daki NATO Liderler Zirvesi’nde yaptığı açıklamada ateşkes anlaşmasının sona erdiğini duyurdu.
İran ise ABD saldırılarına Kuveyt, Bahreyn, Katar ve Ürdün’deki ABD bağlantılı hedeflere füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenleyerek karşılık verdi.
Öte yandan Ali Hamaney'in ölümünden sonra yerine seçilen oğlu Mücteba Hamaney cenaze törenine katılmadı. Ağır yaralı ya da ölü olduğu iddia edilen Mücteba Hamaney, seçildiği günden beri kamuoyunda görünmedi. Ali Hamaney'in diğer üç oğlu ise cenaze töreninde yer aldı.
Cenaze törenine Suudi Arabistan, Pakistan, Rusya, Çin, Ermenistan ve Türkiye'den üst düzey yetkililer de dahil olmak üzere çeşitli ülkelerden heyetler katıldı.
Ayrıca törene Gazze'den Hamas ve İslami Cihad, Lübnan'dan Hizbullah ve Yemen'den Ensar Allah (Husiler) destekçileri de geldi.
(Kaynak: AA, Middle East Eye)
