Merkezi Milano’da bulanan Gardens of the Righteous Wordwide/ Dünya Vicdanlılar Bahçesi Gariwo Vakfı, her yıl 6 Mart’ta kutlanan "Vicdanlılar Günü" etkinliklerinde kapsamında bu yılki Vicdanlılar Ödülü'nü Türkiye'den gazeteci ve yazar Hasan Cemal'e verdiğini duyurdu.
Dünya genelinde soykırıma karşı durmaya ve insan haklarını savunmayı amaçlayan sivil toplum kuruluşu Milano Vicdanlılar Bahçesi; soykırıma, zulme ve insan hakları ihlallerine karşı kişisel risk alarak duruşunun koruyan kişileri ödüllendirmek için 2003 yılında kuruldu. Ödüllendirilen her bir kişi adına bahçeye dikilen bir ağaç ve yerleştirilen anıt taşıyla, ödül alan kişilerin hikâyelerinin gelecek nesillere aktarılması sağlanıyor.
Milano Vicdanlılar Bahçesi, Hasan Cemal'in seçilmesi gerekçesini kendisinin sergilediği kişisel ve entelektüel duruş olduğunu açıkladı. Gariwo’dan yapılan açıklamada, "Hasan Cemal, Ermeni soykırımından sorumlu önemli isimlerden Cemal Paşa’nın torunu olarak, kendi aile tarihiyle yüzleşmeyi ve resmi Türk tezlerine meydan okumayı seçti. Gazeteciliği, yazıları ve toplumsal çalışmaları aracılığıyla Ermeni Soykırımı'nın tanınmasına, Türk ve Ermeni toplumları arasındaki diyaloğa katkıda bulundu" denildi.
Açıklamada gazetemizin kurucusu Hrant Dink ile olan ilişkiye de dikkat çekildi: “Kendisi ile Hrant Dink arasındaki ilişki bizler için özellikle büyük önem taşıyor. Cemal’in, Hrant’ın 2007’deki suikastının ardından Dink’in mirasını taşıma konusundaki kararlılığı, tam da Gariwo’nun ödüllendirmeyi amaçladığı ahlaki cesaret ve bireysel sorumluluk anlayışını temsil ediyor. Hrant Dink de 2009 yılında Milano Vicdanlılar Bahçesi’ndeki yerini almıştı; Hasan Cemal’in de aynı Bahçe’de anılmasının, ikisinin hikâyeleri arasında son derece anlamlı bir bağ oluşturduğuna inanıyoruz.”
Cemal ve Dink
2026 Vicdanlılar Ödülü’nün sahibi olan Hasan Cemal, Gariwo’nun sitesinde “Cemal Paşa’nın torunu: Ermeni Soykırımı hakkındaki sessizliği bozdu” başlıklı yazıda özetle şöyle tanıtıldı.
Jön Türkler’in önemli üyelerinden Ahmed Cemal Paşa’nın torunu olan Hasan Cemal, Ermeni Soykırımı’nı tanıyan, bu konuda ahlaki bir duruş sergileyen ve hakikatleri dile getiren bir isimdir.
Hasan Cemal, siyasi nedenlerle 1915’te kurgulanan yalanlarla mücadele etti. Türkler ile Ermeniler arasında, ayrıca Osmanlı İmparatorluğu’nun çok kültürlü yapısının yıkımından sağ kurtulan tüm azınlıklar arasında özgür, diyaloğa dayalı ve demokratik bir bir arada yaşama ortamının doğmasını engelleyen ve hakikati gölgeleyen yalanlarla da mücadele ediyor.
Hasan Cemal, sesini cesaretle yükseltiyor ve Türkiye’deki devlet inkârcılığına karşı mücadele eden, insan haklarını, demokrasiyi ve her şeyden önce barışı savunan gazeteciler, yazarlar ve insan hakları aktivistlerinin seslerine destek oluyor. Cemal’in yazdığı kitap, 2007’de İstanbul’da gazetesinin önünde suikasta uğrayan ve 2009’da Milano’daki Vicdanlılar Bahçesi’nde yerine alan Türkiyeli Ermeni gazeteci Hrant Dink’in başlattığı mücadeleyi sürdürme amacını taşıyor.
Hasan Cemal için Ermeni soykırımı hakkındaki hakikati seslendirmek, bir öğrenme sürecinin ve Ermeni halkına hafıza hakkını ve yaralarını sarma imkânını vermeyi amaçlayan bir adalet arayışının sonucuydu. Yasaklamalara ve davalara rağmen Türkiye’de geniş kitlelere ulaşan "1915: Ermeni Soykırımı" isimli bu önemli kitabı yazmaya koyulurken yazar kendine şu soruyu sorar: "Ermenilerin acılarını Cemal Paşa’nın torunuyla paylaşmak isteyip istemeyeceklerini merak ediyorum."
2012'de yazılar ve Hrant Dink'e ithaf edilen "1915: Ermeni Soykırımı" eseri, yazarın geçmişin seslerine kulak verdiği ve aynı zamanda Ermeni sorunu etrafındaki milliyetçilik ve inkârcılığın yükü altında hâlen ezilen günümüz Türkiyesinin seslerini de dinlediği bir kitaptır.
Gazeteci ve yazar olan Hasan Cemal, 1981-1992 yılları arasında Cumhuriyet gazetesinde yayın yönetmenliği ardından Milliyet ve Sabah'ta yazarlık yaptı. Milliyet’teki görevinden 2013 yılında, PKK lideri Abdullah Öcalan ile söyleşi yapmasının ardından Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın baskıları sonucunda istifa etti. 1944 yılında İstanbul’da Türk ve Çerkes kökenli bir ailede doğan Cemal, 1965 yılında Ankara’da Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden mezun oldu. Gazeteciliğinin yanı sıra dedesi Cemal Paşa’nın da katıldığı Ermeni soykırımını kabul etmesiyle Türkiye’de ve dünyada tanındı.
Hasan Cemal kitabında "Erivan’daki o sabahı hatırladım," diye yazar, "Güneş sislerin arasından doğuyor, etraftaki her şeyi kızıl bir ışığa bürüyordu. Ermeni Soykırımı Anıtı’na üç beyaz karanfil bırakırken kendi kendime fısıldadım: Sevgili Hrant, senin acın beni buraya getirdi; onu kalbimde hissetmeye, senin ve atalarının acısını anlamaya çalışıyorum ve bunu paylaşıyorum. Huzur içinde yat, kardeşim."
Metnin tümümü ve orijinalini okumak TIKLAYIN
