Հրանդ Տինք յիշատակուեցաւ մահուան 19 ամեակի առթիւ
19 տարի առաջ «Ակօս» թերթի խմբագրատան գտնուած Սեպաթ շէնքի մուտքին սպանուած էր հայ լրագրող Հրանդ Տինք։ Ինչպէս նախորդ 19 տարիներուն, այս տարի ալ ան յիշատակուեցաւ իր ինկած կէտին վրայ զանգուածային մասնակցութեամբ։
Այդ հանդիպումներու աւանդութիւնն է խմբագրատան պատշգամբէն արտասանուած պատգամները։ Այս տարուայ պատգամը արտասանեց հիմնադրութենէն մինչեւ օրս «Ակօս»-ի աշխատակից Լետա Էօզպէր։
Բացի գլխաւոր զեկոյցէն, իրենց ելոյթներով ներկայ եղան քաղբանտարկեալներ, Չիղտեմ Մաթէր, Օսման Քավալա, Շիշլիի քաղաքապետ Ռեսուլ Էմրահ Շահան եւ փոխ քաղաքապետ Էպրու Էօզտեմիր։
Շիշլիի Քաղաքապետի ուղերձը
Սիրելի Հրանդ Տինք, եղբայրս, որ բնաւ չեմ ճանչցած։ Յարգելի Տիկին Ռաքէլ եւ Տինք ընտանիք։ Երախտիքի եւ պայքարի ոգիով մէկտեղուած ընկերներ, բարեկամներ։ Սիրելի Շիշլիցիներ, ձեզի կը գրեմ Սիլիվրիի արգելանոցի իմ բանտախցիկէն, բայց գիտցէք որ հոն եմ, ձեզի հետ «Սեպատ» շէնքի ճիշդ առջեւն եւ եղբօրս ինկած կէտին։ Ամէն տարի ի դէմ թշնամութեան, մահուան ու պատրազմի, եղբայրութեան զգացումներով մէկտեղուող դուք բարեկամներուս հետ միասին եմ։
Գիտեմ թէ դուք ալ այս բանտախցիկին մէջ ինծի հետ էք։ Շիշլիցիներու ժողովրդավարութեան եւ համակեցութեան համար մղած պայքարի այս հանգրուանին, ձեր զօրակցութիւնը կը զգամ։ Կը լսեմ ձեր ձայները։ Միասնաբար կը հետեւինք Հրանդի ճանապարհին եւ արդարութեան պահանջին։
Մեզմէ մէկը որ գերեվարուի՝ բոլորիս հոգին կը ցաւի։
Կը վիրաւորուինք, երբ մեզմէ մէկը իյնայ։ Ոչ գերեվարելով, ոչ գնդակահարելով, կրնան սպաննել մեր եղբայրութիւնը։
Կը խոստանամ գալ տարի ձեր քովը պիտի ըլլամ։ Միասնաբար պիտի երգենք, կարօտի եւ հանդիպման երգերը։
Ողջոյն բոլորիդ
Ռեսուլ Էմրահ Շահան
Շիշլիի Քաղաքապետ
Սիլիվրիի արգելանոց
Չիղտեմ Մաթեր՝ «Սիրելի Հրանդ Տինք»
Բոլորին գիտցած, բայց կանխելու համար ոչ մէկուն մատը չշարժած այդ ոճիրէն ետք աննախադէպ բազմութիւնով մը քեզ յուղարկաւորած էինք։
Ուղիղ տարի մը անց, այդ թաղման թափորը նկարագրող պարբերական մը հարցուցած էր՝ «Ո՞ւր ենք»։
19 տարի ետք ես կը կրկնեմ այդ հարցումը «Ո՞ւր ենք»։
Յամառօրէն եւ համբերութեամբ հո՛ս ենք, բայց նաեւ ամօթխածութեամբ։
Սիրելի Հրանդ Տինք, դուն առաջինը չէիր։ Ոճրագործներուն առանց ամօթ զգալու, առանց յանցանքի հոգեբանութիւնը ապրելու, առանց հաշիւ տալու, իրենց տուներուն մէջ ընտանիքի անդամներով շրջապատուած խաղաղ կեանք մը վայլելու պատկերով դուն առաջինը չես։ Գիտեմ թէ որքան կը ցանկանայիր վերջինը ըլլալ, բայց չեղաւ, չյաջողեցանք։ Այս չորրորդ տարին է, որ պիտի բացակայիմ քեզի սպաննուած վայրիդ վրայ յիշատակելէ։ Այդ բացակայութեան փոխարէն, այս տողերը շարադրած օրը, երկրի մամուլի առաջատար թերթին մէջ Կոմիտաս Վարդապետին առնչուած գրութիւն մը լոյս տեսաւ։ Վերջին նախադասութեան մէջ կը պահէր այն ինչ, որ պէտք է ըսուէր, բայց չէր ըսուած։ «Չանքըրը աքսորուեցաւ, ազատ արձակուեցաւ, 22 տարի բացարձակ լռութիւն պահեց եւ յիմարանոցի մը մէջ մահացաւ»։ Անշուշտ չէր նշուած «ինչո՞ւ» հարցումին պատասխանը։ 100-է աւելի տարիներով կուտակուած հարցումներ, վրան աւելցած նորերը, անհաշուետուութիւն, ուրացում եւ այդ բոլորի հետեւանքով նորերու կրկնութիւնը։ Այս ուշացումը իր հետ կը բերէ յուսալքութիւնը։ Խոստովանիմ որ ամէն անգամ որ այդ յուսալքութիւնը կը կրծէ ուղեղս, քեզ կը յիշեմ։ Ի դէմ դժուարութիւններու կամ արգելքներու, պատմելու մասին քու յամառ կեցուածքը, ամենասուր հակադրութիւններու պահուն իսկ երկխօսութիւնը շարունակելու համար վատնած ջանքդ կը յիշեմ։ Այդ բոլորը կարծես թէ ուշկի կը բերէ զիս եւ կարծեմ թէ այս ընթացքին մէջ բոլորովին առանձին ալ չեմ։ Ծանօթացած ըլլաս թէ չըլլաս շատերու մտքերուն դրոշմուած ես այս յատկութիւնով։
Թէ գոյութիւնովդ եւ թէ բացակայութիւնով կը շարունակես սերունդներուն յոյս ներշնչել։ Դուն քու կեանքով հատուցեցիր քեզի վիճակած պարտականութիւնը։ Ափսոս մենք 19 տարի է, որ չենք կրցած հատուցել մեզի վիճակածը։ Ինչպէս որ չենք կրցած հատուցել աւելի քան 100 տարիներու անցեալով բազմաթիւ աղէտի, կոտորածի եւ ոճիրի դիմաց։ Ներողութիւն կը խնդրենք մեր անձայնութեան համար։ Տուժողը, իր տանջանքին հետ առանձին թողելնուս համար։
Դարձեալ քու թիկունքին կ՚ապաւինիմ։ Անձայնութեամբ յայտնուող մեղսակցութեան պահուն իսկ իրաւունք չունինք յուսալքուելու։ Այսօր այդ յոյսն է, որ ցաւ պատճառելով ինքզինք կը ներկայացնէ։ Պարզ է «Ո՞ւր ենք» հարցումին պատասխանը՝ հոս ենք, կարօտով լեցուն հոս ենք, թէկուզ ներսը ըլլանք, կամ դուրսը, հեռուն կամ մօտը, հոգով, սրտով, միտքով ու գործով հո՛ս ենք։
Օսման Քավալա՝ Յարգելի ընկերներ
Շատ կը ցաւիմ, որ 9-րդ անգամ ձեզի հետ չեմ։ Բայց, երբ այս պատգամը կ՚ընթերցուի, ես ալ սիրելի Հրանդին եւ ձեզ հետ միասին պիտի ըլլամ։
Մեզմէ անդարձ բաժնուողները կը շարունակեն իրենց գոյութիւնը պահել մեր ներքնաշխարհին մէջ։ Մահեր կան, որոնք աշխարհի վրայ նոր իրողութիւններ կը ստեղծեն։ Մեռնողները նոր միասնութիւններով կեանքի կը կոչուին։
Հրանդի սպանութիւնը այս ոճիրի լուսաբանման համար մէկտեղուող մարդկանց պայքարելու հզօր կամք մը մատուցեց։ Հրանդի գաղափարները, մեր վրայ խոր տպաւորութիւն թողած ինքնութիւնը, իր հիմնած «Ակօս»ի 30 տարիէ ի վեր թարմ մնացած շունչը, անցեալի հետ արդար առերեսում մը պահանջող, երախաներուն ոճրագործի վերածուելուն դէմ եղող եւ պայծառ ապագայի մը կառուցման համար աշխատող բոլորին համար իրական կողմնացոյց մը դարձաւ։
Կասկած չունիմ որ Հրանդին Ընկերները, Հրանդ Տինք Հիմնարկը եւ «Ակօս» պիտի շարունակեն իրենց երթը, այդ քարքարոտ ճամբուն վրայ։ Հրանդ Տինքի սպանութեան բացայայտման եւ արդարութեան վերջ ի վերջոյ հաստատման համար մեր հաւատքը պիտի շարունակէ ամուր մնալ։
Այս խորհրդներով ու զգացումներով կ՚ողջունեմ ձեզ, Հրանդ Տինքը եւ Տինք ընտանիքին տարած արդարութեան պայքարը։
Հանդիսավար Պիւլենթ Այտըն միայն անցեալ տարի առողջական պայմաններով կը բացակայէր այդ միջոցառումէն։ Այս տարի ան վերագտած էր իր նախկին առողջութիւնը եւ դարձեալ իր կուռ ձայնով կատարեց հանդիսավարի պաշտօնը։ Եղանակի խիստ աննպաստ պայմաններու մէջ կայացող յիշատակման միջոցառումը արդարութեան պահանջի համար բեմայարդակ մը եղած է։
