Ermenistan hükümeti, 8 Ağustos 2025'te Washington'da imzalanan Ermenistan ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki “Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Yolu” (TRIPP) projesine ilişkin Stratejik İşbirliği Çerçeve Anlaşmasının onaylanmasına dair yasa tasarısını onayladı.
Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan, taslağı 16 Temmuz'daki hükümet toplantısında oylamaya sundu.
Mirzoyan'a göre, kararın kabul edilmesi TRIPP anlaşmanın onay sürecini başlatıyor. Hükümetin onayından sonra taslak Anayasa Mahkemesi'ne sunulacak ve mahkeme, anlaşmada belirtilen yükümlülüklerin Anayasa ile uyumlu olduğunu tespit ederse, taslak daha sonra Ulusal Meclis'e sunulacak.
Mirzoyan, “Bu kararla, esasen Ermenistan Cumhuriyeti ile Amerika Birleşik Devletleri arasında TRIPP projesiyle ilgili Stratejik İşbirliği Çerçeve Anlaşması'nın onaylanması sürecini başlatıyoruz. Kararın alınmasının ardından, taslağı belirlenmiş prosedüre uygun olarak Ermenistan Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi'ne sunacağız. Anayasa Mahkemesi, uluslararası anlaşmada öngörülen yükümlülüklerin Ermenistan Cumhuriyeti Anayasası'na aykırı olmadığına karar verirse, belirlenmiş prosedüre uygun olarak Ulusal Meclis'e başvuracağız ve konunun Ulusal Meclis'te görüşülmesini sağlayacağız,” dedi.
Bakan Mirzoyan, çerçeve anlaşmasının 26 Mayıs 2026'da Yerevan'da kendisi ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio tarafından imzalandığını, ardından 1 Haziran'da Washington'da ve 4 Haziran'da Yerevan'da imzalandığını hatırlattı.
Mirzoyan, “Olası soruları yanıtlamak için şunu belirtmek isterim ki, bu tür eş zamanlı olmayan, uzaktan anlaşma imzalama yöntemi uluslararası uygulamada ve Ermenistan Cumhuriyeti mevzuatında kabul görmüş bir uygulamadır” diye vurguladı.
Ermenistan Dışişleri Bakanı, anlaşmanın imzalanmasından önce iki önemli belgenin daha imzalandığını belirtti: 8 Ağustos 2025'te ABD Başkanı Donald Trump'ın huzurunda Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı tarafından imzalanan deklarasyon ve 13 Ocak 2026'da ABD Dışişleri Bakanı ve Ermenistan Dışişleri Bakanı tarafından imzalanan TRIPP uygulama çerçevesini tanımlayan belge.
Mirzoyan ayrıca bazı söylentileri de gideren bir açıklama yaptı: “Bu hükümetler arası çerçeve anlaşması, mutabık kalınan ayrıntıları ve işbirliği alanlarını daha da detaylandırıyor ve bahsettiğim iki belgeyle tamamen tutarlı. Bunu neden vurguluyorum? Çünkü hem 8 Ağustos tarihli bildiri hem de uygulama çerçevesi olarak bilinen 13 Ocak tarihli belge söz konusu olduğunda, hükümetler arası anlaşmanın nihayetinde bu belgelerle tutarsız hükümler içerebileceği yönünde spekülasyonlar vardı. Şimdi gördüğümüz gibi, bu anlaşma sadece kamuoyuna açıklanan, kayıt altına alınan, onaylanan ve imzalanan ilkelerle tamamen tutarlı olmakla kalmıyor, aynı zamanda çerçeve anlaşmasının kendisi de 8 Ağustos ve 13 Ocak belgelerine defalarca atıfta bulunuyor.”
İki anlaşma daha var
Dışişleri Bakanına göre, TRIPP'in kurulmasına yönelik belge sürecini tamamlamak için iki ek belge üzerinde daha anlaşmaya varılması gerekiyor: Hissedarlar sözleşmesi ve TRIPP Kalkınma Şirketi'nin kuruluş sözleşmesi.
Çerçeve anlaşması kapsamında Ermenistan ve ABD ulaşım, altyapı ve bölgesel ve küresel ticaretin geliştirilmesi yoluyla Güney Kafkasya'da barış, istikrar ve refahı güçlendirmeyi amaçlanıyor.
Anlaşma uyarınca, Ermenistan ve ABD, TRIPP Kalkınma Şirketi'ni kuracak. Şirket, Ermenistan içindeki farklı bölgelerde bireysel projeleri hayata geçirmek için özel şirketler kurabilecek ve başka ortaklar da dahil edebilecek.
Mirzoyan, tüm sürecin, TRIPP Kalkınma Şirketi'nin ve sonraki faaliyetlerinin Ermenistan'ın egemenliğine, yargı yetkisine ve toprak bütünlüğüne tam saygı gösterilerek yürütüleceğinin güvencesini verdiğini söyledi.
TRIPP Kalkınma Şirketi'ne ilgili bölgelerde 49 yıllık bir süre için arazi kullanım ve geliştirme hakları verilecek. Bu süre zarfında, ABD şirkette yüzde 74, Ermenistan ise yüzde 26 hisseye sahip olacak.
49 yıllık sürenin sonunda, taraflar arasında karşılıklı anlaşma ile iş birliği 50 yıl daha uzatılabilecek. Bu durumda Ermenistan'ın payı yüzde 26'dan yüzde 49'a çıkacak.
Egemenlik Ermenistan'ın
Mirzoyan, “Süre uzatılırsa, Ermenistan Cumhuriyeti'nin yüzde 26'lık payı yüzde 49'a çıkarılacaktır. Süre uzatılması durumunda yüzde 49'luk payı almak için Ermenistan Cumhuriyeti'nin herhangi bir ek işlem yapması, ek yatırım yapması veya ek yükümlülük üstlenmesi gerekmeyecektir” dedi.
Dışişleri Bakanı, Ermenistan'ın devlet sınırının yönetimi, sınır kontrolü, gümrük idaresi ve Ermenistan toprakları içinde yürütülen tüm gümrük işlemleri üzerinde tam egemenlik ve yargı yetkisini koruyacağını vurguladı.
Mirzoyan, “Ermenistan, iç mevzuatı ve uluslararası anlaşmaları uyarınca, güvenlik ve kolluk faaliyetleri, sınır kontrolü ve sınır güvenliği, gümrük ve göç kontrolü, vergi ve harçların devlet bütçesine aktarılması, devlet bilgi sistemleri, devlet idari fonksiyonları ve denetimi konularından sorumlu olmaya devam edecektir. Gördüğünüz gibi, bu liste, çok sayıda tartışma sırasında Ermeni kamuoyunda ortaya çıkmış olabilecek tüm olası endişeleri ve son aylarda tanık olduğumuz kötü niyetli spekülasyonları tamamen kapsamakta ve ortadan kaldırmaktadır” ifadelerini kullandı.
Ayrıca, bazı durumlarda “ön büro-arka büro” modeline dayalı bir iş bölümü uygulanabileceğini, özel operatörlerin ise ön büro işlemlerine dahil edilebileceğini sözlerine ekledi.
Dışişleri Bakanı, "Bu işlerin yerine getirilmesi için ön büro-arka büro ilkesine dayalı bir sorumluluk paylaşımı oluşturulabilir ve ön büro için özel operatörler görevlendirilebilir. Bu, Ermenistan Cumhuriyeti'nde zaten mevcut olan bir uygulamadır ve ayrıntıları 13 Ocak tarihli TRIPP uygulama çerçevesi olarak bilinen belgede de belirtilmiştir," diyerek sözlerini tamamladı.
