Ermenistan ve Türkiye iş dünyasını bir araya getiren iki günlük forum bugünle birlikte sona erdi.
Dünkü oturumda Ermenistan -Türkiye İş Forumu'na katılan Van Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Necdet Takva, Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin normalleşmesiyle gelişecek ticari konuları sahada koordine edecek bir temsilciliğin kurulması için Van TSO'nun binası içinde yer tahsis edebileceğini söylemişti.
Ermenistan Sanayiciler ve İşadamları Birliği Başkanı Arsen Ghazaryan, Türkiye ile Ermenistan arasında diplomatik ilişkiler bulunmamasına ve sınırın kapalı tutulmasına rağmen iki ülkenin iş insanları arasındaki ilişkilerin kesintiye uğramadığını söyledi.
Yerevan’da 3-4 Eylül tarihlerinde düzenlenen Ermenistan-Türkiye İş Forumu’nda konuşan Ghazaryan, sınırın açılmasının ulaşım maliyetlerini önemli ölçüde düşüreceğini, sınır bölgeleri arasındaki ticareti geliştireceğini ve ortak yatırım projelerinin önünü açacağını belirtti.
Ghazaryan, Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin normalleşmesini destekleyen programın hayata geçirilmesi nedeniyle Avrupa Birliği’ne ve girişime katılan Türkiye’deki iş dünyası temsilcilerine teşekkür etti.
“Öncelikle bu programın onaylanması ve uygulanması için AB büyükelçimize teşekkür etmek istiyorum. Tarihsel açıdan önemli bir dönemde bu çalışmayı üstlenen Türkiye tarafındaki ortaklarımıza da teşekkür ediyorum” diyen Ghazaryan, bunun Ermeni-Türk ekonomik, sosyal ve kültürel ilişkilerini yeniden ele almak ve canlandırmak için yapılan ikinci çalışma olduğunu söyledi.
“İş insanlarının ilişkileri 1993’ten beri normal”
Programın amacının iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleşmesine katkı sunmak olduğunu belirten Ghazaryan, söz konusu iş insanları olduğunda ise ilişkilerin zaten uzun yıllardır sürdüğünü vurguladı.
“Programın amacının iş insanları arasındaki ilişkileri normalleştirmek olduğunu söylediğimizde aslında böyle bir sorun yok. İş insanları olarak ilişkilerimiz 1993’ten beri normal” dedi.
Türkiye’nin sınırı 1993 yılında tek taraflı ve gayriresmi bir kararla kapattığını belirten Ghazaryan, “Ermenistan sınırı hiçbir zaman resmi olarak kapatılmadı” ifadelerini kullandı.
Sınır kapalı olmasına rağmen Türkiye’den mal ve hizmetlerin Ermenistan’a gelmeye devam ettiğini belirten Ghazaryan, Ermenistan’dan Türkiye’ye ihracatın ise büyük ölçüde üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleştirilebildiğini söyledi.
“1993’ten bugüne kadar Türkiye’den Ermenistan’a Türk mal ve hizmetleri gelmeye devam etti. Bunun hacmi 150 milyon, 200 milyon, 300 milyon dolara ulaşıyor. Bizim ise Türkiye’ye bir dal parçası ya da kibrit ihraç etme hakkımız bile yok. Ermenistan’dan Türkiye’ye üçüncü ülkeler üzerinden ihracat yapıyoruz” dedi.
Ghazaryan, özellikle İstanbul’daki iş insanlarıyla ilişkilerin sürdüğünü belirterek, diplomatik ilişkilerin ve devlet desteğinin bulunmadığı koşullarda dahi iki ülkenin iş dünyasının ortak çalışmalar yürüttüğünü ifade etti.
“Bunca yıl diplomatik ilişkiler ve iş dünyasına yönelik devlet desteği ve koruması olmamasına rağmen Ermeni ve Türk iş insanları normal biçimde, Türklerin deyimiyle büyük bir özveriyle çalıştı ve iş projelerini geliştirmeyi sürdürdü” diye konuştu.
“33 yıldır sınırın açılmasını bekliyoruz”
Ghazaryan, son dönemde koşulların değişmeye başladığını ve iş dünyasının yeniden sınırın açılmasını beklediğini söyledi.
“Bugün durum değişiyor. Yine sınırın yakında açılmasını bekliyorlar. ‘Yakında’ diyoruz ama 33 yıldır sınırın yakında açılacağını söylüyorlar” dedi.
Forum için Ermenistan’a gelen Van, Iğdır ve Kars’tan iş insanlarını görmekten memnuniyet duyduğunu belirten Ghazaryan, sınırın açılması halinde bu kentlerden Yerevan ve Gümrü’ye ulaşımın çok daha kolay olacağını söyledi.
“Bugün komşularımızın, Van, Iğdır ve Kars’tan iş insanlarının buraya gelmesinden çok mutluyum. Sınır açık olsaydı Yerevan’a veya Gümrü’ye 45 dakikada ulaşabileceklerdi ve bu kadar zorluk yaşamayacaklardı” diye konuştu.
Ghazaryan, Türkiye’den gelen iş insanlarına Ermenistan’ın ekonomik ve yatırım olanaklarını yakından incelemeleri, forum kapsamında düzenlenen ikili B2B görüşmelere aktif biçimde katılmaları ve Ermenistan’da ortaklar bulmaları çağrısında bulundu.
“Türkiye ile karşılaştırıldığında Ermenistan hem ekonomisi hem nüfusu açısından küçük görünebilir. Ancak büyük bir potansiyelimiz var. Bunu uluslararası ticarette ve iş dünyasında, Türk iş insanlarıyla yaptığımız çalışmalar da dahil olmak üzere, birbirimizle kurduğumuz ilişkilerde kanıtladık” dedi.
“Sınır açılırsa ortak projeler zorunluluk haline gelecek”
Sınırın açılmasının özellikle iki ülkenin sınır bölgelerindeki iş insanları açısından ulaşım maliyetlerini neredeyse ortadan kaldıracağını belirten Ghazaryan, bunun aynı zamanda ortak projeler için yeni fırsatlar yaratacağını söyledi.
“Sınır açılırsa ulaşım maliyetleri neredeyse ortadan kalkar. Birlikte proje geliştirmek bir zorunluluk haline gelir” diyen Ghazaryan, iki ülkedeki üretim ve hizmetlerin birbirini tamamlayabileceğini ifade etti.
“Her zaman bir ülkede daha gelişmiş, diğerinde ise daha az gelişmiş ürünler, üretimler ve hizmetler olacaktır. Bunların birbirini tamamlaması gerekir” diye konuştu.
“Diplomatik ilişkiler ortak yatırımların önünü açar”
Ermenistan ile Türkiye arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının önemine de değinen Ghazaryan, bunun iki ülke iş insanlarının ortak yatırım projeleri hayata geçirmesini kolaylaştıracağını söyledi.
Türkiye’den Ermenistan’a doğrudan yatırım yapılmasının bugüne kadar sınırlı kaldığını belirten Ghazaryan, yatırımların çoğunlukla üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleştirildiğini ifade etti.
“Diplomatik ilişkiler nihayet kurulursa ortak yatırım projeleri de hayata geçirebiliriz. Bugüne kadar Türkiye’den yapılacak yatırımlar yasaktı. Bunlar üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleştiriliyordu ve Türk ve Ermeni bayraklarını yan yana koyma imkânımız yoktu. Prosedür böyleydi. Şimdi ise durum değişiyor” dedi.
Ghazaryan, Türkiye’den gelen iş insanlarına bu değişimden yararlanmaları, yeni ilişkiler kurmaları ve pazarda faaliyet göstermek için hazırlık yapmaları çağrısında bulundu.
“Ermenistan’a çok doğru bir zamanda geldiniz. Bu fırsatı değerlendirmeli, yeni ilişkiler kurmak için bir örnek oluşturmalı, ortaklar bulmalı ve pazarda çalışmalıyız” ifadelerini kullandı.
“Yeni bağların kurulmasına destek vermeye hazırız”
Ghazaryan konuşmasının sonunda Türk heyetinden forumun iki gününü etkin biçimde değerlendirmelerini istedi. Ermenistan Sanayiciler ve İşadamları Birliği, Van Ticaret ve Sanayi Odası ile Iğdır İhracatçılar Birliği’nin yeni iş bağlantılarının kurulması ve güvenilir ortakların bulunması için destek vermeye hazır olduğunu söyledi.
“Yeniden hoş geldiniz demek istiyorum. Bu iki günü mümkün olduğunca verimli değerlendirmeye çalışın” diyen Ghazaryan, forumda kurulan bağlantıların sonuçlarının ilerleyen dönemde kamuoyuyla, Avrupa Birliği ve iki ülkeyle paylaşılmasını umduğunu belirtti.
İş dünyası Yerevan’da buluştu
Ermenistan ve Türkiye’den iş dünyası temsilcilerini bir araya getiren iki günlük forum, 3-4 Eylül tarihlerinde Yerevan’da düzenleniyor.
Avrupa Birliği tarafından finanse edilen “Ermenistan-Türkiye Normalleşmesine Destek: Sınır Ötesi Bağlantıların Güçlendirilmesi” projesi kapsamında Ermenistan Sanayiciler ve İşadamları Birliği tarafından düzenlenen forumda, iki ülke arasındaki ekonomik işbirliği olanakları ele alınıyor.
Forumda ayrıca yeni işbirliği alanları ve modellerinin belirlenmesi, yeni ticari bağlantılar ve ortaklıkların kurulması için fırsatların değerlendirilmesi amaçlanıyor.
İki ülkenin ekonomik işbirliği potansiyeli, iş bağlantılarının geliştirilmesi ve sınır ötesi işbirliği olanakları da forum kapsamındaki toplantı ve görüşmelerde ele alınıyor.
(Kaynak: ArmanPress)
