İran'da öldürülenlerin sayısı 2500'e yaklaştı
İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran genelindeki protestoların 17. gününde yaşanan gelişmeleri raporladı. Ülkenin dış dünyayla iletişim kanallarının kesilmeye devam etmesi nedeniyle sahadan doğrulanabilir verilere ulaşmak, önceki günlerde olduğu gibi yine sınırlı kaldı.
Ajans, tabloda üç temel gelişmenin öne çıktığını duyurdu: Ülke genelinde devam eden internet kesintisinin belgelemeyi engellemesi, sınırlı verilerle edinilen bilgilere göre can kaybı ve tutuklama sayılarında yaşanan ciddi artış ve uluslararası tepkilerin daha belirgin bir diplomatik eyleme dönüşmesi.
Haber karartması ve doğrulama zorluğu
Krizin 17. gününde de iletişim kopukluğu, sürecin en belirleyici unsuru olmayı sürdürdü. Uzun süreli internet kesintisi, sadece içerideki durumun doğru bir resminin dışarıya aktarılmasını engellemekle kalmadı aynı zamanda bilgilerin dünyaya gecikmeli, parçalı ve teyit edilmesi zor bir şekilde ulaşmasına neden oldu. Bazı internet izleme kuruluşları kesintinin günlerdir aralıksız sürdüğünü rapor ederken, Avrupalı yetkililer bu durumu, "haber karartması" altında baskı ve şiddetin artma ihtimalini güçlendiren bir faktör olarak nitelendirdi.
Diplomatik baskı artıyor, büyükelçiler çağrıldı
Uluslararası arenada tepkiler daha somut ve kapsamlı hale geldi. BM Genel Sekreteri, şiddet ve aşırı güç kullanımına dair raporlara atıfta bulunarak İranlı yetkililere kontollü olmaları çağrısında bulundu, gereksiz ve orantısız güç kullanımından kaçınılmasını istedi.
Avrupa Birliği’nin üst düzey yetkilileri şiddetli baskıyı kınarken, tutukluların serbest bırakılması ve internet erişiminin sağlanması gerektiğini vurguladı. Aynı zamanda, birçok Avrupa başkentinde İran büyükelçilerinin dışişleri bakanlıklarına çağrıldığı ve baskılara karşı resmi protestoların iletildiği bilgisi geldi. Finlandiya dahil bazı hükümetler, büyükelçileri çağırmanın yanı sıra Avrupa Birliği çerçevesinde koordine edilecek yeni tedbirleri görüştüklerini açıkladı.
Konsolosluk uyarıları ve ABD’nin mesajı
Diplomatik gerilimle eş zamanlı olarak bazı hükümetler güvenlik uyarılarını en üst seviyeye çıkardı. Kanada, vatandaşlarına güvenlik koşullarını gözeterek ve alternatif kara yollarını kullanarak İran’ı terk etmeleri çağrısında bulundu. Tahran’daki bazı yabancı misyonların diplomatik personel sayısını azalttığı veya zorunlu olmayan çalışanlarını tahliye ettiği bildirildi.
ABD cephesinde ise Başkan Trump’ın, protestoculara hitaben yaptığı açıklamalarda eylemlerin devamlılığına vurgu yaparak "yardımın yolda olduğundan" bahsetti. Bu açıklamalar, bazı medya organlarında ABD'nin İran yönetimine karşı daha sert seçenekleri veya daha geniş kapsamlı baskıları masaya yatırabileceği şeklinde yorumlandı.
Ürkütücü bilanço
İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı'nın teyit ettiği bilgilere göre eylemler sırasında 2.403 kişi öldürüldü, 18 bini aşkın gözaltına alındı. Ülke genelinde 31 eyaletin 187 şehrinde toplam 614 protesto gösterisi yapıldı.
Teyit edilen bilgilere göre 18.434 kişi gözaltına alındı, 1.134 kişinin ağır yaralı olduğu rapor edildi. Protestolarda hayatını kaybeden 2.403 kişi arasında 18 yaşından küçük 12 çocuk bulunuyor. Ayrıca, ne asker ne de protestocu olan 9 sivilin de olaylarda hayatını kaybettiği belirtildi. Çatışmalarda 147 güvenlik görevlisi veya hükümet destekçisi hayatını kaybetti.
(HRANA, AA, Ajanslar)
