Ermenistan'ın Mayıs başında AB liderlerini Yerevan'da ağırlaması ve AB ile çeşitli anlaşmalar imzalaması sonrası, Rusya ile yaşadığı gerilimde yeni ve önemli bir gelişme daha yaşandı.
Rusya'nın sert açıklamaları, "boşanalım" teklifi ve Ermenistan'ın Rusya'ya ihraç ettiği bazı malların yasaklanması sonrası Rusya, 7 Haziran'da Ermenistan'da yapılacak parlamento seçimleri öncesinde Ermenistan Büyükelçisi Sergey Kopyrkin'i Moskova'ya geri çağırdı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile 1 Nisan'da yaptığı görüşmede, "Seçimlerde Rusya yanlısı partilerin siyasette olabilmesini istediklerini" söylemişti.
Kopyrkin'in geri çağrılmasından bir gün önce, 29 Mayıs'ta, Kazakistan'da düzenlenen Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) oturumunda Rusya, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan liderleri, Ermenistan'ı AB'ye katılma veya AEB'de kalma konusunda "en kısa sürede" bir referandum yapmaya çağıran bir bildiri açıklamıştı.
Paşinyan'nın "seçim kampanyası"nı öner sürerek gitmediği AEB'nin toplantısında Ermenistan'ı Başbakan Yardımcısı Mher Grigoryan temsil etmişti.
Bildiriye imza atan liderler, üye devletlerin Aralık 2026'daki bir sonraki Avrasya Ekonomik Birliği toplantısında Ermenistan'ın üyeliğinin askıya alınmasının olası sonuçları hakkında rapor sunacakları konusunda da anlaştı. Ancak, birliğin düzenlemelerine göre, bir ülke ancak kendi talebi üzerine üyelikten çıkarılabilir.
Bu açıklama, Putin'in Ermenistan'ın "jeopolitik gidişatını bir referandumun belirlemesi gerektiğini" öne sürdüğü benzer öneriden üç hafta sonra geldi. Putin, Ermeni halkının AB yolunu seçmesi durumunda, "dostça boşanmaya gideceklerini" de söylemişti, Paşinyan isi bu teklifi reddetmişti.
Aynı toplantıda Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, Ermenistan'ın AB ile ilişkilerini "AEB ülkeleri pahasına" derinleştiremeyeceğini ve derinleştirmemesi gerektiğini söyledi.
Ermenistan reddetti
Dün Paşinyan, referandum önerisini reddederek, hükümetinin 'AB ve Avrasya Ekonomik Birliği arasında bir seçim yapmak kaçınılmaz hale gelene kadar' Avrasya Ekonomik Birliği bloğu içinde çalışmaya devam edeceğini belirtti.
Paşinyan, "Ermenistan'ın resmen AB üyeliği için başvuruda bulunması ya da adaylık statüsünü elde etmeye yaklaşması noktasına kadar. referandum düzenlemek mantıksız" dedi.
Ayrıca, AEB içinde "sakin ve istikrarlı bir şekilde" çalışmaya devam edeceklerini de sözlerine ekledi.
Paşinyan ayrıca Rusya ile ikili ilişkilerin bir 'dönüşüm' geçirdiğini yineledi ve aynı zamanda bu ilişkileri 'önemli ölçüde geliştirdiklerini ve önemsediklerini' vurguladı.
Pazartesi günü ilerleyen saatlerde Putin, Paşinyan'ı doğumgünü nedeniyle aradı ve liderler telefonda görüştü. Görüşmede Paşinyan, "endişelere yol açan bazı konulardaki dengeli tutumu, dostane tavrı ve desteği için Rusya Devlet Başkanı'na teşekkür etti". Ermenistan'ın açıklamasına göre, ikili "uygun bir fırsatta, bir toplantı formatında görüşmelere devam etme" konusunda anlaştı.
Paşinyan'a "Ermeniler için iyi olan her şey Rusya için de kabul edilebilir ve iyidir" dediğini hatırlatan Putin, gelecekte alınacak herhangi bir kararın "insani bağlarımızı bozmayacağını, siyasi bağlarımızı da bozmayacağını" sözlerine ekledi.
Putin, "Ancak bu durumda tamamen ekonomik konulardan bahsediyoruz. Her şey hesaplanmalı, dikkatlice incelenmeli ve bir karar verilmelidir" dedi.
Putin ayrıca, Ermenistan'ın AEB'den ayrılması durumunda ortaya çıkabilecek olası sonuçlar konusunda da uyarılarda bulundu. Öunlar arasında göç koşullarında değişiklikler, demiryolu tarifelerinde artış ve enerji fiyatlarında yükseliş yer alıyor. Putin'e göre, bu gelişmeler "Ermenistan'ın GSYİH'sının en az yüzde 14'ünün kaybına yol açabilir".
Bu açıklamalar, Rusya'nın iddia edilen ihlalleri gerekçe göstererek aralarında meyve ve sebze, alkollü içecekler, Jermuk maden suyu ve çiçeklerin de bulunduğu çeşitli Ermeni ürünlerinin ithalatını askıya almasının ardından geldi.
Bu kısıtlamalar, Moskova'nın seçimler öncesinde Ermenistan'a ekonomik baskı uygulaması olarak geniş çapta yorumlanıyor. Ayrıca sızdırıldığı iddia edilen belgelere dayanan ve Rusya'nın oylamayı etkilemeye çalıştığını öne süren haberler ve ortaya, bu endişeleri daha da artırdı.
Bu türden son makale 29 Mayıs'ta yayınlandı. Reuters, beş Batılı istihbarat yetkilisine ve sızdırılmış belgelere dayanak, Moskova'nın planlarının 'Rus yanlısı adaylar lehine dezenformasyon kampanyaları'nın yanı sıra seçim sonuçlarını etkilemek için 'on binlerce Rus-Ermeni'yi Ermenistan'a taşımayı da içerdiğini bildirdi.
(Kaynak: OC-Media)
