Ermenistan ve Türkiye iş dünyasını bir araya getiren ve bugün ve yarın yapılacak iki günlük forum Yerevan'da başlladı. Ermenistan -Türkiye İş Forumu, AB tarafından finanse edilen “Ermenistan-Türkiye Normalleşme Sürecine Destek: Sınır Ötesi Bağların Güçlendirilmesi” projesi kapsamında Ermenistan Sanayici ve İş İnsanları Birliği tarafından organize ediliyor.
Forumda konuşan Van Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Necdet Takva, “Normalleşme sürecinin ardından, gelişen ekonomik ilişkileri, koordinasyonu ve ticari konuları sahada yönetebilmek adına Van’da uygun bir temsilciliğin kurulmasını stratejik bir zorunluluk olarak görüyoruz. Van Ticaret ve Sanayi Odası olarak, böyle bir temsilciliğin kurulması için binamızda yer tahsis etmeye ve bu yönde inisiyatif almaya hazırız” dedi.
Takva, “Şehrimizin ve iş insanlarımızın çıkarlarını ve ekonomik fırsatlarını temsil etmek ve genişletmek için buradayız. Bugün, Van Ticaret ve Sanayi Odası heyeti olarak binlerce yıllık ortak tarihin, kadim coğrafyanın ve komşuluğun kalbinde, Erivan’dayız" ifadelerini kullandı.
Van TSO Başkanı, “Coğrafya kaderdir. Ancak bu kaderi karşılıklı refaha, sınır ötesi ticarete ve kalıcı bölgesel barışa dönüştürmek bizlere, yani ortak irademize bağlıdır” değerlendirmesinde bulundu.
Takva, Ermenistan ile Türkiye sınırı kapalı ve resmi iletişim imkanlarının az olduğu dönemlerde bile sivil toplum ve iş dünyası temsilcilerinin, iki toplum arasında iletişim ve ticaret diplomasisi inşa etmeye devam ettiğini ifade etti.
Takva, “Elbette sınır kapılarının kapalı olduğu ve resmi iletişim kanallarının zaman zaman tıkandığı dönemlerde, en zor zamanlarda bile bu bölgenin iletişim kanallarını açık tutan, iki toplum arasında sivil ve ticari diplomasi köprüleri kuran özel aktörler vardı. Bunlardan biri, iki ülkenin iş insanlarını aynı ticaret masası etrafında bir araya getirmek için büyük çaba sarf eden Ermenistan iş dünyası temsilcileridir. Bir diğer önemli kurum ise ekonomik ilişkilerin akademik temellerini ve ticaret diplomasisini oluşturmada önemli işler yapan Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı’dır (TEPAV). İki tarafta da yıllardır çalışan sivil toplum temsilcileri ve iş insanları olmasaydı, bugün böylesine güçlü ve umut dolu bir atmosfere sahip olamazdık” diye vurguladı.
Asıl güç ticarettir
Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin normalleşme sürecine atıfta bulunan Takva, iki ülkenin özel temsilcileri arasındaki görüşmelere, doğrudan hava kargo taşımacılığına ve sınır kapılarının teknik altyapısına ilişkin gelişmelere dikkat çekti.
"Diplomasi yol açabilir, ancak bunu kalıcı kılan ve iki toplum için refah sağlayan asıl güç ticarettir" diyen Takva, coğrafi konumu sebebiyle Van, Türkiye’nin Ermenistan ile ve Ermenistan üzerinden daha geniş bölgesel pazarlarla bağlantı kurması için en yakın ve en uygun merkezlerden biri olarak öne çıktığını vurguladı.
Takva, sınır kapılarının ticarete açılması halinde Van ile Yerevan arasındaki karayolu mesafesinin yaklaşık 290 kilometre olabileceğini ve yolculuğun yaklaşık üç ila dört saatte tamamlanabileceğini kaydetti ve sözlerine şöyle devam etti: "Bu durumda, Gürcistan veya İran üzerinden günler süren dolambaçlı taşımacılık ve ek re-export (yeniden ihracat) maliyetleri ortadan kalkabilir.”
Ayrıca iki ülkenin üretim kapasitelerinin birbirini tamamlayıcı nitelikte olmasını, Ermenistan-Türkiye ekonomik ilişkilerinin vaat eden alanlarından biri olarak değerlendirdi.
Takva’ya göre Van Organize Sanayi Bölgesi’nde üretilen yapı malzemeleri, yapı kimyasalları, plastik ve ambalaj ürünleri, kaliteli mobilya ve işlenmiş sanayi ürünleri, Ermenistan’daki mevcut talebin bir kısmını karşılayabilir. Aynı zamanda Ermenistan’ın metalürji, tekstil ve diğer bazı sektörlerde güçlü konumları bulunduğunu ve bunun da doğrudan iş birliği için zemin oluşturabileceğini belirtti.
Sadece ticaret değil, ortaklık
Ermenistanlı ve Türkiyeli iş insanlarının kendilerini sadece ticari ilişkilerle sınırlamayıp, ortak üretim ve ortaklıklar kurma olasılığını da değerlendirmelerini önerdi.
Takva, “Burada ayrıca 180 milyonluk bir Avrasya pazarı var. Biz buraya sadece tüccar olarak gelmedik. Üreticilerimizin de ortaklıklar kurmasını istiyoruz. Ermenistan’ın sunduğu serbest ekonomik bölgelerde üretimi organize ederek ve gerekli yerel katma değeri sağlayarak, Ermenistan’ın Avrasya Ekonomik Birliği üyeliğinin sunduğu fırsatlardan yararlanmak ve yaklaşık 180 milyonluk bir pazara erişim sağlamak mümkündür” dedi.
Takva, Ermenistan-Türkiye ekonomik ilişkilerinin geliştirilmesi için iki stratejik ve kurumsal öneri sundu. İlk öneri diplomatik temsil ve ekonomik ile ticari konuların yerelde koordinasyonu için bir mekanizma kurulmasına; ikincisi ise kültürel ve ticari diplomasi çerçevesinde iki ülke arasındaki iş birliğinin kurumsal ve sürekli hale getirilmesine ilişkin oldu.
Kapalı sınırların sadece malların taşınmasını ve hareketini engellemekle kalmayıp, aynı zamanda insanlar arasındaki iletişimi ve karşılıklı anlayışı da sınırlandırdığını vurguladı.
Van TSO Başkanı, “Kapalı sınırlar sadece araçların ve malların hareketini kısıtlamıyor. İnsanların zihinlerinde var olan iletişim kanallarını da kısıtlıyor. Bugün burada o kapalı kanalları açmak, üretim ve ekonomik fırsatları insani ilişkilerin sıcaklığıyla birleştirmek için bulunuyoruz” dedi.
AB Ermenistan Delegasyonu Başkanı Büyükelçi Vassilis Maragos’un konuşmasına da değinen Takva, Avrupa Birliği’nin Ermenistan-Türkiye iş birliğini geliştirmek için çalışan Türkiye’deki kurumlara da daha fazla destek sağlamasını önerdi.
