ODTÜ Rant Yolu’ndaki ısrar neden?

Rant Yolu, resmi adıyla Bilkent-İncek Bulvarı Çevre Yolu Bağlantı Projesi, 2017 yılında Melih Gökçek yönetimindeki Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB) ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Rektörlüğü arasında yapılan protokolle kesinleşen ve yapımına başlanan bir yol.

Yol; protokolün imzalandığı ilk günden bugüne kadar geçen 9 yılda pek çok davaya, rapora konu oldu, hakkında yazıldı çizildi. Meslek örgütlerinin, sivil toplum kuruluşlarının, öğrenci hareketinin bir numaralı gündemi oldu. Yola dair ortak görüş yola takılan isimde de belirtilmişti: Yolun pek çok yol gibi “rant” için yapıldığı ve “kamu yararı” için değil “bir avuç zenginin yararı” için yapıldığıydı.

Yol, Gökçek döneminde başlasa da MHP geçmişli Mansur Yavaş döneminde de devam ettirilmek istendi. Öyle ki, Gökçek döneminde yola dair dava açılmış, 2019 yılında Ankara 9. İdare Mahkemesi yürütmeyi durdurmuştu. Pek çok kent suçunda olduğu gibi bu karar da daha sonra bozulmuş ve dava reddedilmişti. ABB’nin Eylül 2026’da internet sitesinden yayımladığı bilgilendirmeye göre, mahkeme yolda “kamu yararı” olduğu gerekçesiyle kararı bozmuştu.

Kararın ardından Mansur Yavaş 2022’de yolu tekrar ihaleye açtı. Gökçek döneminde de olduğu gibi Yavaş döneminde de Ankara halkının ve ODTÜlü öğrencilerin direnişi sonrasında yol yapılamamış ve ABB’ye ait iş makineleri ODTÜ Ormanı’ndan püskürtülmüştü. Bugün, tekrar ABB’ye ait iş makineleri ODTÜ Ormanı’na girdi ve Mansur Yavaş, AKP’li Melih Gökçek’ten miras kalan yolu yapmakta ısrarcı görünüyor.

Güzergahta artan inşaat rantı

Her şeyden önce bu ısrarın altında Rant Yolu güzergahında bulunan ve 2017’de yolun yapımının duyurulmasından bugüne kadar yapılan inşaatlar yatıyor. 2017’de halk tarafından bu yola “Rant Yolu” isminin takılma sebebi, yolun bölgeye götüreceği yapılaşma baskısı ve halihazırda yapılmakta olan rezidans projelerine ulaşımı kolaylaştırmasıydı.

Aradan geçen 9 yılın ardından yol güzergahı üstünde inşaatlar arttı, rezidans sayıları yükseldi. Kamu yararı bir kenara dursun, İncek ve çevresinde gelişen üst sınıfa yönelik konut alanları oluştu. Yeni Yargıtay binası, Bilkent Şehir Hastanesi ve Niğde Otoyolu arasında yer alan bölgede arsa fiyatları büyük bir artış gördü. Yukarıdaki görsel 2017-2025 yılları arasındaki yeryüzü değişimlerini uydu verilerini kullanarak gösteriyor. Değişim geçiren bölgelerin çoğu konut alanları ve rezidanslardan oluşuyor. Üstelik, bu durumu ABB'nin yaptığı bilgilendirmeden de anlamak mümkün. Bilgilendirmeye göre Beytepe, Alacaatlı, İncek ve Taşpınar mahallelerinde nüfusun 160 bin kişi arttığı ve yeni imar planı değişiklikleriyle de 200 bin kişi daha artacağı belirtiliyor. Rant Yolu ise bu konut bölgelerine ve dolayısıyla ranta kapı açıyor.

Bölgedeki yapılaşmayı Nefes Gazetesi’nden Nisanur Yıldırım’ın haberinde Önder Algedik’in verdiği görüşlerle anlamak da mümkün. Algedik’in söylediğine göre yolun geçmesi planlanan bölgede toplam 31 adet rezidans projesi var. Bu projelerin 20’si Melih Gökçek döneminde tamamlanan projelerden, kalan 11’i ise Mansur Yavaş döneminde başlayan projelerden oluşuyor. Bu projelerin yarattığı toplam rant ise 288 milyar TL.

Üstelik çoğu rezidanstan oluşan bu yapı stoklarının önemli bir bölümü AKP ile ilişkili isimlere ait. AKP Batman Milletvekili Ferhat Nasıroğlu’nun şirketinin, AKP Ankara Milletvekili Asuman Erdoğan’ın, Sinpaş’ın rezidans projeleri bulunmakta veya devam etmekte. Aynı zamanda Melih Gökçek’le bağlantılı Genç İnşaat'a ait Park Joven Kuleleri de yolun güzergahı üstünde. ABB paylaştığı bilgilendirmede bu kulelerin mühürlendiğini söylese de emlak sitelerinde daire satışlarının yapıldığı görülebiliyor.

Bölgedeki plan değişimleri

İdari yönetimlerin ODTÜ Ormanı üzerindeki “pay alma” savaşı Kasım 2025’te Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından devam ettirildi. Bakanlık, ODTÜ Ormanı sınırlarında ve 3. Derece Doğal Sit Alanı çeperinde bulunan (kamuoyunda “Ahlatlıbel Tuğla Fabrikası” olarak biliniyor) büyük bir alanı ticari alan ilan etti.

Hukuken korunma sınırında yer alan, ekolojik olarak binlerce ağacın, 249 kuş türünün yaşadığı ve göçmen kuşlar için önemli bir durak niteliğindeki bu ekosistemin sınırında yer alan bir alanda yapılacak bir ticari merkezin ekosistemin kendisine verebileceği zararlar aşikar. Bunun yanında bir diğer dikkat çekici kısım plan değişikliği yapılan alanın Rant Yolu’na yakınlığı.

Rant Yolu söylemi bu durumda da kendi kendini kanıtlıyor. Plan değişikliği iptal edilmezse muhtemelen bir AVM olarak değerlendirilecek alan ranta kapı açacak. Üstelik bu alan üzerindeki plan değişikliği ısrarı da tıpkı rant yolu gibi uzun yılların ısrarına ve dava süreçlerine uzanıyor. Daha evvel Bakanlık tarafından konut alanı ilan edilmek istenen bu bölge, açılan davalar sonucunda iptal edilmişti. Tuğla fabrikası üzerinde rant ısrarı devam ediyor.

Kamuya değil ranta yarar

ODTÜ Ormanı, Ankara ekosistemi açısından önemli bir alan. Bu nedenle orman yalnızca ODTÜ öğrencileri ve çalışanları için değil, tüm Ankara halkı açısından da önem taşıyor. Rant Yolu projesi ise idare tarafından “kamu yararı” gerekçesiyle savunuluyor. Ancak aradan geçen dokuz yılda bölgede yapılan rezidanslar, bu yapıların kimler için inşa edildiği ve gerçekleştirilen imar planı değişiklikleri, yol projesinin kamu yararından ziyade bölgedeki rantın artırılmasına hizmet ettiğini yani “Rant Yolu” söyleminin kendisini kanıtlıyor.

ABB, son olarak yaptığı bilgilendirmede yol güzergahında bir “metrobüs” hattına da yer veriyor. Fakat metrobüs yolunun, yolun yaratacağı rantı görünmez kılmak ve projeye kamu yararı niteliği kazandırmak amacıyla öne çıkarıldığı görülebiliyor.

Ankara halkı ve bu ekosistemde yaşayan yüzlerce canlı türü, kent suçu olan bu yolun yapımından doğrudan zarar görme tehlikesi ile karşı karşıya. Geçen 9 yılda defalarca yapılmaya çalışılan bu yol, tekrar ve tekrar üniversite öğrencilerinin, sivil toplumun, meslek örgütlerinin ve Ankara halkının mücadelesiyle engellendi; tekrar engellenecektir. Zira, bu yol üzerindeki ısrar, bir avuç zenginin cebini doldurmaktan ileri gitmeyecek ve Ankara ekosistemi için geri dönülemez bir zarara yol açacak.