Eylemlerin 38. gününde İran'daki bilanço

Ölü sayısı 7 bine yaklaştı, öğrenci eylemleri devam ediyor

ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran'da ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan eylemlerde hayatını kaybedenlerin sayısının 6 bin 872'ye yükseldiğini duyurdu. HRANA'nın haberine göre, ülkenin birçok noktasındaki olaylar sonucunda 50 bin 553 kişi gözaltına alındı. Öte yandan öğrenci eylemleri devam ediyor. İnternete erişim ise hâlâ tutarsız.

Agos Haber Merkezi

Ölü sayısı 7 bine yaklaştı, öğrenci eylemleri devam ediyor

İran’da 28 Aralık’ta başlayan protestolar yer yer devam ediyor. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran'da ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan eylemlerin 38. gününe dair verileri paylaştı. Dün paylaşılan son verilere göre HRANA tarafından doğrulanan toplam ölüm sayısı 6.872'ye ulaştı. Bu rakamlara göre, ölenlerin 6.443'ü protestocu, 156'sı ise 18 yaş altı çocuk olarak kaydedildi. Ayrıca, hükümete bağlı güçlerin 214 üyesi ve protestocu olmayan siviller olarak sınıflandırılan 59 kişi de hayatını kaybetti. 11.280 vaka ise soruşturma altında. Ayrıca, 31 ildeki 210 şehirde toplam 673 protestoyla ilgili olay belgelendi.

Öğrenci eylemleri devam ederken çeşitli şehirlerde tutuklamaların ve güvenlik güçlerinin müdahalelerinin sürmesi; internet erişiminde ve iletişimde devam eden aksamalar ve istikrarsızlık ve protestoculara karşı açılan davaların hızlandırılması da ülkede yaşanan insan hakları ihlallerinin başında geliyor.

Gelen raporlar, son günlerde öğrenci toplantılarının devam ettiğini gösteriyor. Tebriz'de, Meşhed ve Şiraz'da da öğrencilerin yer aldığı toplantı ve etkinliklerin gerçekleştiğine dair haberler ortaya çıktı. Bu toplantıların yanı sıra, üniversite ortamlarındaki güvenlik baskısı devam ediyor. Öğrencilerin tutuklanması raporların ana odak noktalarından biri olmaya devam ediyor. 38. güne ait toplu istatistiklere göre, 109 öğrenci tutuklama vakası kaydedildi. İran'daki öğrenci tutuklamalarının son örnekleri olarak Tebriz'de tutuklanan Somayeh Heidari, Ali Ebrahimi, Sahand Taheri ve Amirhossein Mohammadi adlı dört öğrenci bildirildi. Ayrıca, Tebriz İslam Sanatları Üniversitesi'nde son dönem öğrencisi olan Ahmadreza Afshari-Nejad'ın tutuklanmasıyla ilgili bir rapor daha yayınlandı; kendisinin tutuklanmasının ardından Tebriz Hapishanesi'nde tutulduğu bildiriliyor.

İnternet erişim engeli devam ediyor

Haftalar süren kesintiler ve yaygın kısıtlamaların ardından internet erişiminin yeniden sağlandığı yönündeki resmi açıklamalara rağmen, saha raporları kullanıcıların erişiminin istikrarsız olduğunu gösteriyor. Yayınlanan bilgilere göre, filtreli mesajlaşma uygulamaları "güncelleniyor" durumunda takılı kalıyor, VPN'ler uyarı vermeden kapanmadan önce sadece birkaç dakika çalışıyor ve aynı sabit konumda ve tek bir mobil operatörde bile kullanıcılar farklı deneyimler bildiriyor. Yaygın açıklama, internetin ne normale döndüğü ne de tamamen kesildiği; aksine, "yıpranmış" ve istikrarsız bir durumda olduğu yönünde.

Teknik olarak, bu durum, ülke çapındaki kapatmalara veya doğrudan IP engellemesine daha az dayanan ve bunun yerine trafik modellerini ve protokol türlerini belirlemeye daha çok odaklanan filtreleme modelindeki bir değişikliğe bağlanıyor.

Hızlandırılmış Yargılama

Yüksek Mahkeme Başkanı Mohammad Jafar Montazeri, protestolar sırasında tutuklananların davalarının "hassasiyetleri ve ulusal nitelikleri" nedeniyle hızlandırılmış bir şekilde inceleneceğini ve kanunun tam metnine uygun olarak karara bağlanacağını açıkladı. Diğer yargı yetkililerinin de hızlandırılmış yargılama ve ağır cezalar verilmesini vurgulayan benzer açıklamaları, gözlemcilere göre, adil yargılama standartlarına uyulması konusundaki endişeleri artırdı.

İran Yargısı Sözcüsü Ali-Asghar Jahangir, iş insanı ve girişimci Muhammed Saedi-Nia'nın davasına değinerek, "protestoculara resmi desteği" nedeniyle hakkında gözaltı kararı çıkarıldığını ve mal varlığına el konulması emri verildiğini belirtti. Eğitim sektöründe ise Milli Eğitim Bakanlığı sözcüsü, protestolar sırasında tutuklanan tüm öğrencilerin serbest bırakıldığını açıkladı, ancak kesin sayıya ilişkin bilgiye sahip olmadığını da belirtti. Ayrıca, belirli rakamlar vermeden, bir dizi öğrenci ve öğretmenin hayatını kaybettiğini bildirdi.