6 Eylül Pazar günü, Van Gölü'ndeki Akhtamar Adası'nda bulunan Surp Haç Kilisesi'nde bu yıl 14’üncü kez ayin düzenlendi. 4 Eylül’de Van’a gelen Türkiye Ermenileri Patriği Sahak Maşalyan ve beraberindeki heyet, ertesi gün Van Valisi Ozan Balcı’yı ziyaret etti. Ziyarette Üstrahip Harutyun Damadyan ve Patrik Vekili Kıdemli Peder Krikor Damadyan da yer aldı. Patrik Maşalyan Vali Balcı’ya, gösterilen hassasiyet için teşekkür etti.
6 Eylül Pazar günü yapılan ayine Patrik Maşalyan riyaset etti. Ayini Doğu Amerika Bölgesi Kilisesi Ruhani Önderi Episkopos Mesrob Barsamyan yönetti. Ayinde Üstrahip Harutyun Damadyan, Peder Armaş Bağdasaryan ve Peder Natan Arabyan hazır bulundu. İlahiler Edvin Galipyan yönetimindeki Armaş Korosu tarafından seslendirildi.
Ayine İstanbul’dan, Ermenistan’dan ve diasporadan katılım yoğundu. Patrik Maşalyan, ayinde
verdiği vaazda Surp Haç’ın öneminden söz etti. Vaazın ardından kiliseyi inşa eden Kral Gagik Ardzruni dualarla anıldı. Patrik Maşalyan ve din adamları kortej halinde kilisenin dışına çıkıldı ve dualar edildi. Ayinin ardından Patrik Maşalyan, basın mensuplarına açıklamalarda bulundu. Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin düzelmesinin önemine dikkati çeken Patrik Maşalyan, şu ifadeleri kullandı:
“Bu yıl da Allah'a şükür hacılarımız çoktu. Dünyanın her tarafından gelmişlerdi; Amerika'dan, Avrupa'dan, Ermenistan'dan, İran'dan... Bu ilgi bizleri sevindiriyor. Sayın Kültür ve Turizm Bakanımız Mehmet Nuri Ersoy'a ve Sayın Valimiz Ozan Balcı'ya sonsuz teşekkürlerimizi sunuyoruz. Geldik, gönendik, geri dönüyoruz. Öyle ki barış ve esenlik olsun. Türkiye-Ermenistan arasındaki ilişkilerin düzelmesi, halkların kardeşliği; tüm bunlar bu ülkede yaşayan herkesin gönülden temennisi. Biz de bu temennileri Yüce Allah'a dualarımızda, ayinimizde yükselttik.

Dünyanın barışı, insanlığın kardeşliği için dua ettik. Özel bir dua yüreğimizde Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin düzelmesiydi. Çünkü bu topraklarda yaşayan halklar barışı hak ediyorlar. Öyle ki Tanrı'dan rahmet diliyoruz. Bu barış bu topraklara ve bu halklara gelsin. Hep birlikte bu dünya, Tanrı'nın önümüze kurduğu güzel bir sofraya dönüşsün."
İlk kez Van'da
Ayine katılanlardan Cana Kucyan, ABD’nin Florida eyaletinde yaşıyor. ANKA Haber Ajansı’na konuşan Kucyan, Van’a ilk kez geldiğini ve kentte bulunmaktan ötürü memnun olduğunu ifade etti. Ermenistan’da yaşayan Rita Vardanyan, Akhtamar Adası’ndaki ayine dördüncü kez katıldığını, buradaki ayinin kendisi için farklı bir anlam taşıdığını söyledi. Vardanyan, konuşmasında barış ve kardeşliğe vurgu yaptı.
“Barış, kardeşlik çok güzel bir şey. Çünkü Allah birdir. Biz ayrımcılık yapmıyoruz. Camii olsun, kilise olsun, biz bütün dinlere saygı duyuyoruz. Ayrımcılık istemem. Kardeşlik isterim daha çok. Çünkü kavga, dövüş, savaş gerçekten istemiyoruz. Hoş bir şey değil. Çünkü hepimizi Allah yaratmış. Ve hepimiz kardeş oldukça daha iyi olur. Herkese tavsiye ederim."
Kilise için Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2005 yılında restorasyon çalışması başlatıldı. Çalışmaların tamamlanmasının ardından kilise, 2007 yılında düzenlenen uluslararası törenle anıt müze olarak ziyarete açıldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın özel izniyle yılda bir kez ibadete açılan tarihi kilisede, 19 Eylül 2010 tarihinde 95 yıl aradan sonra ilk ayin gerçekleştirildi. Surp Haç Yortusu Ermeni Kilisesi’nce 13 Eylül’de kutlanacak. Akhtamar’daki ayinler gelneksel olarak bir hafta önce yapılıyor.



