Ermeni Soykırımı Müzesi-Enstitüsü Direktörü Edita Gzoyan'ı, Şubat'ta ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in ziyareti sırasında uygulanan protokoldeki sorunlar nedeniyle istifa ettirilmesinin yankısı yükselerek devam ediyor. Edita Gzoyan, 11 Mart'ta açıklama yapmadan istifasını vermişti, kulislerde ise istifayı Paşinyan'ın talep ettiği konuşuluyordu.
Perşembe günü Paşinyan, yaptığı açıklamada, Gzoyan'ın istifasını istediğini doğruladı ve "Yabancı bir konuğa Artsakh (Dağlık Karabağ) sorunu hakkında bir kitap vermek ne anlama geliyor?" diye sordu ve bu eylemi "provokatif" ve hükümetinin dış politikasıyla "çelişkili" olarak nitelendirdi. Paşinyan, "Bu ülkede kaç kişi dış politika yürütebilir? Ermenistan'da hükümetin izlediği dış politikaya aykırı bir açıklama yapan herhangi bir devlet görevlisi görevinden alınmalıdır. Tartışılacak ne var ki?' ifadelerini kullandı.
Ayrıca Ermenistan'ın bir devlet olduğunu, 'bir tür amatör kulüp' olmadığını belirterek, "Ermeni Soykırımı Müzesi-Enstitüsü müdüründen istifa mektubu vermesini isteyen bendim; bu benim talimatımla yapıldı," dedi. "Vance'e Artsakh hakkında bir kitap verilmesini, hükümet politikasına aykırı, provokatif bir eylem olarak değerlendirdim" dedi.
Gzoyan, Şubat ayında Yerevan'ı ve Ermeni Soykırımı Anıt Kompleksi'ni ziyareti sırasında Vance ile 1980'lerde Dağlık Karabağ çatışmasının başlangıcında Azerbaycan'daki Ermeni katliamlarını anlatmış ve Vance'e bu konuda bir kitap hediye etmişti.
Ermenistan yetkilileri, Azerbaycan ile devam eden normalleşme sürecinde, Dağlık Karabağ ihtilafı hakkındaki resmi söylemlerinde temkinli davranmaya devam ediyor. Paşinyan da Gzoyan'ın Vance'e Karabağ ile ilgili kitaplar sunmasının ve Sumgait, Kirovabad ve Bakü'deki Ermeni karşıtı pogromlara atıfta bulunmasının Ermenistan'ın dış politika çizgisiyle çeliştiğini söyledi.
Gzoyan'ın istifasından sonra müze çalışanları bu kararı protesto etti ve müzenin mütevelli heyeti üyesi tarihçi Raymond Kevorkian da istifa etti.
Akademisyenlerden çağrı
Öte yandan, ABD ve Avrupa'daki üniversitelerden ve araştırma kurumlarından 20'den fazla soykırım uzmanı, Cuma günü ortak bir bildiri yayınlayarak Ermeni hükümetini Edita Gzoyan'ı görevine iade etmeye çağırdı ve görevden alınmasının Ermeni Soykırımı Müzesi-Enstitüsü'nün uluslararası itibarını tehdit ettiğini ve akademik bağımsızlık konusunda endişe yarattığını belirtti.
"Biz, aşağıda imzası bulunanlar, Erivan'daki Ermeni Soykırımı Müzesi Enstitüsü'nde son zamanlarda yaşanan ve endişe verici gelişmelerden dolayı derin kaygı duyuyoruz" diyen akademisyenler, Gzoyan'ın "özgür iradesiyle değil, hükümetin baskısı altında istifa ettiği"ni de sözlerine ekledi.
İmza sahipleri, Gzoyan'ın arşiv genişletme, uluslararası konferanslar ve bilimsel yayınlar yoluyla enstitünün küresel akademik itibarını güçlendirdiğini belirterek, yönetimine yönelik siyasi müdahalenin yurtdışındaki araştırmacılarla işbirliğini engelleyeceği konusunda uyardı.
Açıklama şu kişiler tarafından imzalandı:
Prof. Bedross Der Matossian, Nebraska-Lincoln Üniversitesi'nde tarih profesörü ve Hymen Rosenberg Yahudi Çalışmaları Profesörü
Prof. Elyse Semerdjian, Clark Üniversitesi'nde Ermeni Soykırımı Çalışmaları Bölüm Başkanı
Prof. Armen Marsoobian, Güney Connecticut Eyalet Üniversitesi
Prof. Keith Watenpaugh, California Üniversitesi, insan hakları çalışmaları profesörü
Prof. Melanie Schulze Tanielian, Michigan Üniversitesi, tarih doçenti
Dr. Simon Maghakyan, Oxford Üniversitesi öğretim üyesi
Dr. Boris Adjemian, Nubar Kütüphanesi müdürü
Marc Mamigonian, Ulusal Ermeni Çalışmaları ve Araştırmaları Derneği akademik işler direktörü
Prof. Vahé Tachjian, Beyrut Saint Joseph Üniversitesi'nde Ermeni Çalışmaları Bölüm Başkanı
Prof. Houri Berberian, California Üniversitesi, tarih profesörü; Ulusal Ermeni Çalışmaları ve Araştırmaları Derneği Başkan Yardımcısı
Prof. Henry Theriault, Michigan Üniversitesi ve Chicago Üniversitesi'nden emekli profesör
Prof. Ronald Grigor Suny, California Eyalet Üniversitesi, Fresno'da Ermeni Çalışmaları Koordinatörü
Prof. Barlow Der Mugrdechian, Cornell Üniversitesi'nden doçent
Prof. Lori Khatchadourian, Bern Üniversitesi
Dr. Hilmar Kaiser, Columbia Üniversitesi ve Baruch Koleji'nden yardımcı doçent
Michael Bobelian, New York City Üniversitesi, profesör
Prof. A. Dirk Moses, Atina Ulusal ve Kapodistrian Üniversitesi'nden
Prof. Hervè Georgelin, Amerikan Üniversitesi'nden kıdemli öğretim görevlisi
Gregory Aftandilian, Poitiers Üniversitesi
Prof. Julien Zarifian, Michigan Üniversitesi
Prof. Fatma Müge Göçek, Södertörn Üniversitesi
Prof. David Gaunt, Berlin Özgür Üniversitesi'nden emekli profesör
Tessa Hofmann, California Üniversitesi, Irvine
Dr. Talar Chahinian, Arkansas Üniversitesi
Prof. Samuel Totten
