Sırbistan halkı, geleceğine dair bir referandum olarak nitelendirilen erken genel seçim için 25 Ekim Pazar günü sandık başına gitti.
Sırbistan’da iki yıldır protestolara öncülük eden öğrenciler, ülkeyi 14 yıldır yöneten Aleksandar Vučić’i sandıkta devirdi. Resmî olmayan sonuçlara göre öğrencilerin desteklediği liste parlamentoda çoğunluğu kazandı.
Yenilgiyi kabul etti
Cumhurbaşkanlığından istifa ederek başbakan adayı olan Vucic, “Öğrenci Listesi”nin seçimleri kazandığını kabul etti. 14 yıldır Sırbistan siyasetinin merkezinde bulunan Vučić de seçim gecesi yenilgiyi kabul etti. Belgrad’daki parti genel merkezinde destekçilerine seslenen Vučić, şunları söyledi:
“Henüz kesin sonuçlara sahip değiliz. Ancak elimizdeki verilere göre bu seçimleri kaybettiğimiz açık. Öğrenci Listesi kazandı. Onlar 135 ila 140, biz ise 105 sandalye kazanacağız.”
Novi Sad’daki tren istasyonu faciasının ardından başlayan öğrenci protestoları, seçim sonuçlarıyla birlikte ülke siyasetinde yeni bir dönemin kapısını araladı. Anadolu Ajansı’nın (AA) haberine göre, Sırp İlerleme Partisi (SNS) öncülüğündeki “Aleksandar Vucic-Birleşmiş Sırbistan” listesinin başbakan adayı Vucic, seçim sonuçlarının dış destekli bir sürecin ürünü olduğunu öne sürdü. Vucic, yenilgiyi kabul etmesine rağmen muhalefette mücadele etmeyi sürdüreceklerini söyledi.
2014’te başbakanlık görevine gelen Vucic, 2017 ve 2022’de iki kez cumhurbaşkanı seçildi. Seçime başbakan adayı olarak katılabilmek için cumhurbaşkanlığından istifa eden Vucic, böylece 12 yıllık iktidarının ardından siyasi geleceği açısından önemli bir yenilgi aldı.
BBC'nin aktardığına göre Vucic, 2024 yılında bir tren istasyonu sundurmasının çökerek 16 kişinin ölümüne yol açmasının ardından başlayan iki yıllık protestoların ardından erken seçim kararı almıştı. Bu olay, Sırbistan'daki yolsuzluk ve ihmalkarlığın bir sembolü olarak görülüyordu.
Öğrencilerin zaferi
Seçime rekor katılım gösterildi. Sırbistan seçim komisyonu tarafından açıklanan ilk rakamlar, yerel saatle 18.00'e kadar seçmenlerin yüzde 64,9'unun oy kullandığını ve bunun sandıkların kapanmasına iki saat kala rekor düzeyde bir katılıma işaret ettiğini gösterdi.
Sırbistan Özgür Seçimler ve Demokrasi Merkezi’nin (CeSID) açıkladığı resmi olmayan sonuçlara göre, oyların yüzde 56’sı sayıldığında Öğrenci Listesi yüzde 52, SNS öncülüğündeki Vucic’in listesi ise yüzde 39 oy aldı. Ülkede kayıtlı 6,4 milyondan fazla seçmen, 250 sandalyeli Sırbistan Ulusal Meclisinin yeni üyelerini belirlemek için sandık başına gitti.
Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu (RIK), yerel saatle 19.00 itibarıyla seçime katılım oranının yüzde 67,6 olduğunu açıkladı. Ülke medyası, katılımın rekor seviyeye ulaşabileceğini bildirdi. 2023’teki seçimlerde katılım oranı yüzde 58 olarak kaydedilmişti.
“Artık nefes alabiliyoruz”
Vučić’in açıklamasının ardından Belgrad ve Novi Sad başta olmak üzere birçok kentte kutlamalar başladı. Binlerce kişi meydanlarda bir araya geldi, araçlar korna çaldı, göstericiler birbirlerine sarıldı.
Öğrenci Listesi’nin seçim merkezinde de “Zafer, zafer!” sloganları yükseldi. Öğrenciler adına konuşan Belgrad Üniversitesi profesörü Radomir Saičić, kalabalığa şöyle seslendi: “Sevgili Sırbistan, bu gece halkın sesi duyuluyor. Bu gece zaferi kutluyoruz, yarın geleceği inşa edeceğiz.”
Öğrenci Listesi’nin öne çıkan adaylarından Ilija Srđanović ise “Burası özgür bir ülke olacak” dedi.
Öğrenciler iki yıldır sokakta
Novi Sad kentinde 1 Kasım 2024'te tren istasyonunda beton sundurmanın çökmesi nedeniyle 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başlayan ve yaklaşık iki yıldır süren öğrenci protestoları Vucic ve hükümeti üzerinde baskıyı artırdı.
Novi Sad'daki kaza sonrası "Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor" sloganıyla erken genel seçime katılan öğrenci hareketi, dünkü seçimde zaferini ilan etti.
Öğrenci Listesi adına zafer konuşması yapan akademisyen Radomir Saicic, oy kullanan herkese teşekkür ederek, geleceği inşa etmeye başlayacaklarını belirtti.
Vucic'in İsrail ile yakınlığı da dikkat çekiyordu
Bu arada, Sırbistan'da 12 yıl iktidarda kalan Vucic, İsrail ile yakın ilişkileriyle de dikkat çeken liderlerden birisiydi.
Ülkesinin İsrail ile ortaklaşa savaş dronları üreteceğini söyleyen Vucic, ülkesinin askeri kapasitesini güçlendirmek amacıyla İsrail yapımı insansız hava araçlarına (İHA) yönelik yeni bir montaj fabrikasının açılışını da gerçekleştirdi.
Vucic ayrıca, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu için de "dostum" ifadesini kullandı.
(Kaynak: Medyascope, BBC, Anadolu Ajansı, bianet)
