Tarihimizde ilk kez bir süper güçle 99 yıllık bir plan yaptık

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance'in Yerevan'ı ziyaretinden sonra Ermenistan Kamu Televizyonu’na bir mülakat verdi. Başbakan mülakatta ülkenin ekonomik geleceği ve ABD ile derinleşen ilişkiler hakkında örekmi görüşler paylaştı.

Paşinyan, Agustos'ta Washington'da Ermenistan, Azerbaycan ve ABD arasında imzalanan anlaşmaların ülkenin bağımsızlığı için 99 yıllık bir sigorta olduğunu savundu. Hrazdan’da kurulacak bilgisayar merkezi, nükleer iş birliği ve TRIPP projesinin detaylarını paylaşan Paşinyan, muhalefetin "maaş almasın" eleştirisine ise "Bu, yolsuzluğa ve oligarşiye davetiye çıkarır" yanıtını verdi.

"Süper güç ile 99 yıllık plan"

Paşinyan, ABD ile yürütülen yatırım ve altyapı projelerinin (TRIPP) sadece ekonomik değil, siyasi bir güvence olduğunu vurguladı. Anlaşmanın ilk 49 yıl ve sonrasındaki 50 yılı kapsadığını belirten Paşinyan, şunları söyledi: "ABD, Ermenistan'da en az 99 yıllık bir yatırım programı uyguluyor. Bu, dünyanın bir numaralı süper gücünün, Ermenistan'ın 99 yıl boyunca bağımsız ve egemen bir devlet olacağını öngördüğü anlamına gelir. Tarihimizde ilk kez bir süper güçle 99 yıllık bir plan çiziyoruz."

TRIPP projesi kapsamında kurulacak ortak şirkette Ermenistan'ın başlangıçta yüzde 26, ABD tarafının yüzde 74 paya sahip olacağı, ancak ikinci 50 yıllık dönemde Ermenistan'ın payının yüzde 49'a yükseleceği bilgisi paylaşıldı.

Hrazdan'a bilgisayar merkezi ve yapay zeka

Başbakan, altyapı yatırımlarının sadece demiryolu ile sınırlı olmadığını belirtti. Hrazdan şehrinde yeni bir "Süper Bilgisayar Merkezi" inşa edildiğini duyuran Paşinyan, bu merkezin yapay zeka alanında bölgesel ve uluslararası hizmetler sunacağını açıkladı. Yeni enerji hatları ve fiber kablo altyapısının bu merkezle entegre edileceği vurgulandı. Paşinyan, "Yatırım, yatırımı çeker. Teknoloji alanında yaratılan 1 birimlik iş, diğer sektörlerde 3-4 birimlik istihdam yaratıyor" dedi.

JD Vance ziyareti ve nükleer anlaşma

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in 9-10 Şubat tarihlerinde eşi ve çocuklarıyla Yerevan'a yaptığı ziyarete değinen Paşinyan, bu ziyaretin Ermenistan'ı küresel yatırımcıların radarına soktuğunu ifade etti. Ziyaret kapsamında "Nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanımı" konusunda bir iş birliği anlaşması imzalandı.

Azerbaycan, barış süreci ve dış politika

Sınır belirleme sürecinde "1.5 kilometrelik güvenlik alanı" şartını açıklayan Paşinyan, Azerbaycan üzerinden demiryolu ulaşımının fiilen açık olduğunu duyurdu. Rusya ile ilişkilere dair "Moskova'ya karşı değiliz" mesajı veren Başbakan, Bakü'de hüküm giyen Karabağ liderlerinin durumunu da değerlendirdi.

Nikol Paşinyan, Azerbaycan ile yürütülen barış görüşmeleri ve bölgesel gelişmeler hakkında teknik ve siyasi detayları paylaştı.

Sınırda "1.5 Kilometre" kuralı

Ulaşım koridorlarının açılması için sınır belirleme (delimitasyon) çalışmalarının ön şart olduğunu belirten Paşinyan, teknik bir detayı ilk kez paylaştı:

"Bakü ile şu konuda bir anlayış birliğimiz var: Eğer bir bölgeden demiryolu, boru hattı veya enerji hattı geçecekse ve bunun için 500 metrelik bir alan gerekiyorsa, biz güvenliği sağlamak ve şüpheleri gidermek için o bölgede en az 1.5 kilometrelik bir hattı önceden sınırlandırmalıyız. Sınır milimetrik olarak çizilmeli, sonra inşaat başlamalı."

"Demiryolu açık, kullanın"

Paşinyan, Azerbaycan üzerinden geçen demiryolu hattının şu anda açık olduğunu ve sorunsuz işlediğini, ancak Ermeni iş dünyasının bu yeni gerçekliği henüz tam olarak "hazmedemediğini" (kavrayamadığını) ifade etti. İş insanlarına ihracat için bu yolu kullanmayı düşünmeleri çağrısında bulundu.

Bakü’deki tutuklular ve cezaları

Yıllarca Bakü'de tutuklu olan Karabağ vatandaşı Vagif Haçatryan'ın yakın zamanda serbest bırakılarak Ermenistan'a dönüşünün "iyileşen barış ortamı" sayesinde mümkün olduğunu belirten Paşinyan, barış süreci kurumsallaşmadan diğer tutukluların dönüşünün zor olduğuna işaret etti.

Paşinyan, Bakü'deki mahkemelerin Dağlık Karabağ’ın eski liderlerine verdiği cezaları "acı verici" olarak nitelendirdi ve şu detayları paylaştı:

• Müebbet Hapis: Eski Cumhurbaşkanı Araik Harutyunyan, eski Ordu Komutanı Levon Mnatsakanyan, Davit Manukyan, Davit İşhanyan ve Davit Babayan.

• 20 Yıl Hapis: Eski Cumhurbaşkanları Arkadi Gukasyan ve Bako Sahakyan. (Bu isimlere, karar anında 65 yaşını doldurdukları için Azerbaycan yasaları gereği müebbet verilemediği, bu yüzden 20 yıl ceza aldıkları belirtildi).

Rusya ve "5 kelimelik" teklif

Rusya ile ilişkilere de değinen Paşinyan, Batı ile yakınlaşmanın Moskova'ya karşı bir hamle olmadığını vurguladı. Rusya'ya geçmişte "5 kelimelik" bir teklif sunduklarını hatırlatan Paşinyan, "Toprak bütünlüğü, egemenlik, yargı yetkisi, karşılıklılık ve sınırların dokunulmazlığı... Bu 5 kelimeyi kağıda dökün, her an imzalamaya hazırım dedim" ifadelerini kullandı.

2026 seçimleri

Paşinyan son olarak, 7 Haziran 2026'da yapılacak seçimlerin "tarihi" bir nitelik taşıdığını, Ermenistan halkının "devlet kurma ve kaybetme döngüsünden" çıkıp kalıcı barışa sahip çıkması gerektiğini vurguladı.

"1 dram maaş" tartışması ve yolsuzluk

İç siyasetteki "yoksulluk ve yönetici maaşları" tartışmasına da değinen Paşinyan, muhalefetin "Başbakan 1 dram maaşla çalışsın" önerisini sert bir dille reddetti:

"Eğer ben 1 dram maaşla çalışırsam ve siz bana 'Bu takım elbiseyi nasıl aldın?' diye sorarsanız, verecek cevabım olmaz. Bu, yolsuzluğun ve oligarşinin temelidir. Geçmişte bakanlara zarf içinde maaş dağıtılan dönemleri biliyoruz. Bizim amacımız, kamu görevlisinin sadece işine odaklanması ve dış etkilere kapalı olmasıdır."

Paşinyan ayrıca, sağlık sigortası sisteminin başarısına dikkat çekerek, yüzlerce emeklinin bu sayede hayatta kaldığını ve sistemin 24 saat işleyen devlet mekanizmasının bir sonucu olduğunu belirtti.

Kilise krizi ve reform süreci

Ermenistan Başbakanı, mülakatta kilise yönetimini de yine sert sözlerle eleştirdi. Bazı piskoposlarla reform için yeni bir konsey kurduklarını açıklayan Paşinyan, Kilise'yi "siyasi amaçlı kayıt dışı para girişi" sağlamakla ve sunakları siyasi propaganda için kullanmakla suçladı. Tartışmalar, Katolikos Karekin II’ye yönelik "bekaret yemini" iddialarıyla yeni bir boyuta taşındı.

Başbakan Nikol Paşinyan, Ermeni Apostolik Kilisesi (Eçmiadzin) ile hükümet arasında tırmanan gerilimi Kamu Televizyonu’nda değerlendirdi. Paşinyan, kilisenin siyasi alana müdahil olmasını "kabul edilemez" bulduğunu yineledi.

"Siyasi vaazlar kutsallığa saygısızlıktır"

Kilisenin "devlet içinde devlet", hatta "devlet içinde yabancı devlet" gibi hareket etmeye çalıştığını savunan Paşinyan, Ktrich Nersisyan ve Bagrat Galstanyan gibi isimlerin hükümet karşıtı siyasi hareketlere liderlik etmesini eleştirdi. Paşinyan, "Ayin sunaklarının siyasi propaganda için kullanılması kutsallığa saygısızlıktır. İsa Mesih'in değerleri yerine radikal siyasi metinler okunuyor. Hiç kimse bir din adamının, başkentin elektriğini kesmeyi planlamasını veya insanları kurşuna dizmekten bahsetmesini normal karşılayamaz" ifadelerini kullandı.

"Kayıt dışı para" iddiası

Paşinyan, ellerinde henüz teyit aşamasında olan bilgiler olduğunu belirterek, "Kilise kanalları üzerinden Ermenistan'a siyasi amaçlarla kullanılmak üzere kayıt dışı (gölge) paraların girdiği yönünde bilgilerimiz var" iddiasında bulundu.

10 Piskopos ile "Reform Konseyi" ve Katolikos 

10 Haziran 2025: Paşinyan, yeni bir Katolikos seçimi organize etmek için bir koordinasyon kurulu oluşturulmasını önerdi. 4 Ocak 2026: Paşinyan ve 10 piskopos/başpiskopos ortak bir bildiri yayınlayarak, kilise reformunu yönetecek bir "Koordinasyon Konseyi" kurduklarını ilan etti.

Paşinyan ayrıca, daha önce gündeme getirdiği ve büyük tartışma yaratan iddiasını sürdürdü: Katolikos Karekin II'nin "kutsal bekaret yeminini" bozduğu ve çocuk sahibi olduğu iddiasının doğrulanması halinde, Karekin II'nin Katolikosluk makamında oturamayacağını savundu.