Ուսումը համաշխարհային իրաւունք է

«Ակօս» իր նա­խորդ հա­մարով ահա­զան­գած էր Թուրքիոյ Կրթու­թեան նա­խարա­րու­թեան վեր­ջին մի­ջամ­տութեան դէմ։ Ար­դա­րեւ նա­խարա­րու­թեան քննիչ­նե­րը այ­ցե­լած էին փոք­րա­մաս­նութիւննե­րու պատ­կա­նող դպրոց­ներ եւ պա­հան­ջած էին թէ վերջ տրո­ւի հիւր աշա­կեր­տի կար­գա­վիճա­կին։ Ինչպէս ծա­նօթ է այդ կար­գադրու­թիւնը եղած էր տաս­նա­մեակ մը առաջ եւ մեր վար­ժա­րան­նե­րուն ար­տօ­նուած էր Հա­յաս­տա­նի քա­ղաքա­ցի աշա­կերտներ ար­ձա­նագ­րել հիւր աշա­կեր­տի հան­գա­ման­քով։ Անոնք պի­տի կրնա­յին հե­տեւել դա­սաւան­դութիւննե­րուն, պի­տի կրնա­յին մաս­նակցիլ քննու­թիւննե­րուն, բայց աւար­տին զրկո­ւած պի­տի ըլ­լա­յին պաշ­տօ­նական վկա­յակա­նէ կը։ Այսպէ­սով իրենց դէմ փա­կուած կ՚ըլ­լար ԲՈՒՀ-եր յա­ճախե­լու իրա­ւունքը։

Մազ­լումՏէր Մար­դա­սիրա­կան Միու­թեան կեդ­րո­նական վար­չութիւ­նը այս մա­սին «Ակօս»ին յայտնած է թէ իրենք ար­դէն կը բո­ղոքէին աշա­կերտնե­րու վկա­յական ստա­նալու իրա­ւունքին դի­մաց յա­րու­ցո­ւած ար­գելքէն։

«Հի­մա աւե­լի լուրջ խնդի­րի մը հետ դէմ­հանդի­ման կը գտնո­ւինք, քա­նի որ բո­լորո­վին կ՚ար­գի­լուի այդ աշա­կերտնե­րու իրենց հա­մայնքա­յին դպրոց­նե­րը յա­ճախե­լու իրա­ւունքը» ըսո­ւած է Մազ­լումՏէ­րի յայ­տա­րարու­թեան մէջ։

Յա­ւելենք նաեւ թէ քննիչ­նե­րը այդ աշա­կերտնե­րուն ուսման հա­մար մատ­նա­ցոյց ըրած են պե­տական վար­ժա­րան­նե­րը եւ յա­տուկ, այ­սինքն վճա­րովի դպրոց­նե­րը։ Այս ալ կ՚ապա­ցու­ցէ թէ ար­գելքի մտայ­նութիւ­նը հիմ­նո­ւած է հայ աշա­կեր­տը, հայ վար­ժա­րանէ զրկե­լու չա­րամ­տութեան վրայ։

Նիւ­թի հետ առնչո­ւած հա­մայնքա­յին հաս­տա­տու­թիւննե­րու միու­թեան կրթա­կան յանձնա­խումբը 17 Օգոս­տոս եր­կուշաբ­թի երե­կոյ, ժո­ղով մը գու­մա­րած է Սուրբ Փրկիչ Հի­ւան­դա­նոցի «Կո­միտաս» սրա­հին մէջ։ Ժո­ղովին ներ­կայ գտնո­ւած են հա­մայնքա­յին վար­ժա­րան­նե­րու տնօ­րէն­նե­րը եւ հիմ­նա­դիրի ներ­կա­յացու­ցիչնե­րը։

Բա­ցի հա­յաս­տանցի աշա­կերտնե­րու դէմ յա­րու­ցո­ւած այս սահ­մա­նափա­կու­մէն, օրա­կար­գի եկած է նաեւ հա­յերէ­նի եւ կրօն­քի դա­սապահ­նե­րու ուսման ծրա­գիր­նե­րը։

Պար­տինք յի­շել թէ Կրթու­թեան Նա­խարար Եու­սուֆ Թե­քին կարճ ժա­մանակ առաջ այ­ցե­լած էր Պատ­րիար­քա­րան եւ այստեղ հան­դի­պում մը ու­նե­ցած էր կրթա­կան մշակ­նե­րուն հետ։ Ան այդ այ­ցե­լու­թեան ժա­մանակ բա­ցատ­րութիւններ տո­ւած էր գոր­ծող կա­ռավա­րու­թեան կող­մէ մշա­կուած ուսման նոր ծրագ­րին մա­սին։ Ան ըսած էր թէ բա­ցի գի­տելիք­նե­րու փո­խանա­կու­մէն, դպրոց­նե­րէն կը պա­հան­ջեն բա­րոյա­կան ար­ժէքնե­րով հզօ­րացած հա­ւատա­ցեալ նոր սե­րունդ մը։

Ժո­ղովին մաս­նակցած էր նաեւ Տրդատ Աւագ Քա­հանայ Ու­զունեան, որ իր կար­գին բա­ցատ­րութիւններ տո­ւաւ կրօն­քի ուսման ծրագ­րի նոր պա­հանջնե­րու պատ­շա­ճեց­ման գոր­ծընթա­ցին մա­սին։

Ժո­ղովի օրա­կար­գի նիւ­թե­րէն մէկն ալ յա­տուկ խնամ­քի կա­րօտ երա­խանե­րու մատ­նո­ւած դժո­ւարու­թիւններն էին։ «Յոյս» միու­թեան վար­չա­յին­նե­րը անդրա­դար­ձան յատ­կա­պէս ար­ձա­նագ­րութեան շրջա­նին յայտնո­ւող դժո­ւարու­թիւննե­րուն եւ պա­հան­ջե­ցին որ դպրոց­նե­րու վար­չութիւննե­րը եւ տնօ­րէնու­թիւննե­րը աւե­լի ընդգրկող մեր­ձե­ցում ու­նե­նան յա­տուկ խնամ­քի կա­րօտ աշա­կերտնե­րու հան­դէպ։

Այս պա­հուն ան­պա­տաս­խան կը մնայ նա­խարա­րու­թեան շրջա­նակ­նե­րուն գոր­ծադրած այս ճնշումնե­րու դէմ հա­կազ­դե­ցու­թեան որ մի­ջոց­նե­րուն, որու կող­մէ գոր­ծադրո­ւելու մա­սին հար­ցումնե­րը։

Յայտնի է որ փոք­րա­մաս­նութիւննե­րու պատ­կա­նող վար­ժա­րան­նե­րը ան­գամ մը եւս թի­րախը կը դառ­նան կարգ մը պե­տական պաշ­տօ­նեանե­րու կա­մայա­կան ար­գելքնե­րուն։ Ան­գամ մը եւս կը տես­նենք թէ հա­մայնքի վեր­նա­խաւը նման կա­մայա­կանու­թեան դէմ ի վի­ճակի չէ հա­սարա­կական իրա­ւունքնե­րը պաշտպա­նելու։

Կաս­կած չկայ թէ գոր­ծող իշ­խա­նու­թեան օրով պատ­մութեան տխուր մէկ շրջա­նը կը բո­լորենք, երբ կը յօ­ժարինք պար­տադրուածը առանց առար­կութեան կուլ տա­լու, յա­նուն կեղծ հա­մերաշ­խութեան։