Ermenistan Dışişleri ve Uluslararası Ticaret Bakanı Ararat Mirzoyan, 13 Ekim’de Varşova Güvenlik Forumu kapsamında AB’nin genişleme perspektiflerine ilişkin “Kısmen Hazır mı, Yoksa Adım Adım Yaklaşım mı? AB’nin Genişlemesini Yeniden Değerlendirmek” başlıklı panelde konuştu.
Dışişleri Bakanı Mirzoyan, konuşmasında Ermenistan'ın sınır komşusu Türkiye ile ilişkilerinin önemli ölçüde olgunlaştığını ve sınırın yakında açılabileceğini söyledi. Mirzoyan, "Türkiye ile ilişkilerimizi normalleştirmeye çalışıyoruz. Sınır hâlâ kapalı, ancak bence süreç artık önemli ölçüde olgunlaştı. Öyle ki yarın sabah uyanıp haberlerde 'Ermenistan-Türkiye sınırı açıldı' başlığını görmemiz hiç de imkânsız değil" diye konuştu. Mirzoyan ayrıca forumda Azerbaycan, Gürcistan, Rusya ve AB ile ilişkilere değindi. Mirzoyan'ın konuşmasından öne çıkan başlıklar şöyle:
Türkiye ve diğer komşular
AB'ye olan yaklaşımımızdan bağımsız olarak her koşulda ilişkilerimizi geliştirmeyi sürdüreceğiz ve hedefimize neredeyse ulaşmış durumdayız.
Bizim açımızdan son derece önemli olan bir unsur daha var: Ermenistan’ın komşuları.
Komşularımızı sıralayalım. Azerbaycan: Yeni bir barış tesis ettik ve ikili ticarete başladık. Birbirimizin topraklarını taşımacılık ve transit geçişlere açıyor, bölgesel iletişim hatlarının önündeki engelleri kaldırıyoruz. Ancak çözülmesi gereken bir dizi hassas mesele hâlâ mevcut.
Batımızda Türkiye bulunuyor. Türkiye ile oldukça yoğun bir diyalog yürütüyoruz. İlişkilerimizi normalleştirmeye çalışıyoruz, ancak sınır hâlâ kapalı.
Güneyimizde, karmaşık bölgesel koşulları, dinamikleri ve sorunlarıyla İran yer alıyor. Kuzeyimizde ise Gürcistan ve Rusya bulunuyor.
Rusya konusunda, olası tepkiyi ve bu ülkeyle ilişkilerimizin kendine özgü niteliğini tahmin edebilirsiniz. Tarihsel olarak çok yakın ilişkilerimiz oldu ve bugün de güçlü bağlarımızı koruyoruz. Ancak Rusya’dan gelebilecek olası tepkinin uygun şekilde yönetilmesi gerekiyor. Kimse yeni düşman edinmek istemiyor. Bizim de herhangi bir üçüncü tarafa zarar verme gibi bir amacımız yok.
Azerbaycan ile barışımız var, ancak atılması gereken birkaç adım daha bulunuyor.
Türkiye ile ilişkilerimizi normalleştirmeye çalışıyoruz. Sınır hâlâ kapalı, ancak bence süreç artık önemli ölçüde olgunlaştı. Öyle ki yarın sabah uyanıp haberlerde “Ermenistan-Türkiye sınırı açıldı” başlığını görmemiz hiç de imkânsız değil.
Avrupa Birliği
Avrupa Birliği ile ilişkilerimiz benzeri görülmemiş ölçüde derin ve yakın. Bu ilişkiler, daha önce görülmemiş genişlikte bir alan ve yön yelpazesini kapsıyor. Vize serbestisi konusunda bir diyaloğumuz var. Ermenistan-Azerbaycan sınırındaki durumu gözlemleyen AB Gözlem Misyonu ülkemizde hâlen faaliyetlerini sürdürüyor. Yakın zamanda, geçici nitelikte olmakla birlikte sürekli çalışacak ve hibrit tehditlerle mücadelemize destek veren ikinci bir misyonu da kabul ettik.
AB üyeliğine aday bir ülke olmamamıza rağmen özerk ticaret tedbirlerinden yararlanma imkânı elde ettik. En güncel gelişme şu: AB, Ermenistan’ın ihracat pazarlarını çeşitlendirmesine destek olmak amacıyla özerk ticaret tedbirlerini kabul etti. Ayrıca Avrupa Birliği ile, dünyanın farklı bölgelerinde yürütülen AB misyonlarına katılmamıza imkân tanıyacak bir anlaşma imzaladık.
Yine üyelik adayı olmamamıza rağmen Büyüme ve Dayanıklılık Planı kapsamında destek aldık. Avrupa Barış Fonu çerçevesinde de AB desteğinden yararlandık.
Dolayısıyla söz konusu olan yalnızca siyasi diyalog, ekonomi veya ticaret alanlarındaki destek değil. Güvenlik, dış politika ve başka alanlar da bu ilişkinin bir parçası.
Sorunuz, bu sürecin nihai hedefinin ne olduğu. Sizi hayal kırıklığına uğratmaktan çekiniyorum ama bence bunu kimse bilmiyor. Ne Ermenistan ne Avrupa Birliği ne de üye ülkeler.
Gerçek durumu açıklamama izin verin. Ermenistan’da, tamamen dürüst olmak gerekirse, AB üyeliğine ilişkin ciddi tartışmalar henüz yeni başladı. 2025 baharında Ermenistan’ın Avrupa Birliği’ne katılım sürecinin başlatılmasına ilişkin yasayı kabul etmiş olsak da bu konuda henüz kapsamlı bir kamusal tartışma yürütmedik. Ermenistan tarafının bakış açısı bu.
Amerika Birleşik Devletleri
Söyleyebileceğim şey şu: Benim ülkemde ve muhtemelen genel olarak Güney Kafkasya’da, AB ve ABD'nin çıkarları birbiriyle çelişmiyor aksine son derece iyi bir iş birliği yürütüyorlar. Bildiğiniz gibi ABD, Güney Kafkasya’da, özellikle Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki ulaşım bağlantılarının açılması ve bölgedeki iletişim hatlarının önündeki engellerin kaldırılması sürecinde önemli ölçüde rol oynuyor. Bu, örneğin Portekiz ile Çin, Batı ile Doğu arasında ulaşım ve taşımacılık açısından önemli bir bağlantı noktası olacak.
Avrupa Birliği ve üye ülkelerinin de bu süreçten yarar sağlayacağını düşünüyorum. Dolayısıyla Güney Kafkasya’daki ulaşım bağlantılarının açılması konusunda çok sayıda ülkenin ve güç merkezinin çıkarları örtüşüyor.
