Halep doğumlu Ermenistan’da yaşayan tarihçi Bahtiyar Hovagimyan 1915 Soykırımı sonrasında Ermenilerin Halep ve Kilikya’da tiyatro sanatını yeniden yeşertme çabalarına ışık tutan bir makale kaleme aldı.

İstanbul Rum toplumunun iki gazetesinden biri olan İHO 40. yılını kutluyor. 1977’de yayın hayatına başlayan gazetenin yayın yönetmeni Andrea Rombopulos, İHO’nun nereden nereye geldiğini ve kişisel gazetecilik serüvenini anlattı.

15 Temmuz darbe girişiminin ardından başlayan olağanüstü hal uygulaması, Türkiye’nin yakın tarihinde daha önce tanık olmadığı bir akademisyen kıyımına neden oluyor. Yayınlanan kanun hükmünde kararnamelerle üniversitelerde bugüne kadar pek çok araştırmaya imza atmış olan tecrübeli akademisyenlerin yanında, akademik hayatı henüz yeni başlamış çok sayıda kişi kamu görevinden ihraç edildi. Ancak bazı akademisyenler tüm yaşananlara rağmen ‘varlık sebebimiz’ dedikleri işlerine sarılmaya devam ediyor. Bu anlamda öncü ve yol gösterici olan bir girişim Kocaeli Dayanışma Akademisi ilk ‘alternatif eğitim’ dönemini tamamlarken, iki yıllık yeni bir program ile halka açık özgür bir hayat okulu kurmanın peşinde.

Londra’daki Britanya Kütüphanesi’nin Asya ve Afrika koleksiyonu, geniş bir seçkinin yanı sıra Kürtçeye ve Kürt kültürüne dair pek bilinmeyen bir serüvenin anlatıldığı kitaplara da ev sahipliği yapıyor. Sovyet Ermenistanı’nda Kiril, Ermeni ve Latin alfabeleriyle yazılmış başta çocuk kitapları olmak üzere yüzden fazla Kürtçe eser, kütüphanenin Türkçe ve Türkî diller küratörü Michael Erdman’ın kataloglama çalışmalarıyla tekrar ortaya çıktı.

Fotoğrafların yüklediği tarihi sorumlulukla kadrajın dışında kalanların peşine düşen fotoğraf sanatçısı Mehmet Özer ile yeni kitabı 'Kuyunun Dibindeki Taş' ı konuştuk. Resmi tarihe karşı hakikat, 1915 karanlığına tanık olan fotoğrafçılar Armin Wegner, Sergei Mikhailovic, Leslie Davis ve Henry Atkinson'ın karelerinde kendini gösteriyor. Ermeni halkının acıları da her bir fotoğrafın bir yazar tarafından okunmasıyla ulaşıyor bizlere.

Edebiyat tarihçisi ve Agos yazarı Sevan Değirmenciyan, 12-13 Nisan tarihlerinde Strasbourg Üniversitesi Türkiye Araştırmaları Bölümü çatısı altında "İstanbul'un Romanı" adlı uluslararası konferanstaki "Ermeni Romanı" oturumunda Yervant Odyan’ın ‘Abdülhamid ve Sherlock Holmes’ romanı üzerine ilgi çekici bir sunum yaptı. Romanı, özellikle Abdülhamid dönemindeki istibdat ekseninde ve siyasi çalkantılar içerisinde pek çok dile çevrilen popüler, sürükleyici konusuyla ele alan Değirmenciyan, ülkenin değişmeyen gerçeklerine de dikkat çekiyor.

Taşnaksutyun Partisi merkez yöneticilerinden Hayg Tiryakyan’ın, namı diğer Hraç’ın Osmanlı Parlamentosu’nda Taşnaksutyun Partisi’nden milletvekili olan Hovhannes Serengülyan’a (Vartkes) gönderdiği mektuba el konulduğu ve bu tarihi belgenin Osmanlı arşivinin tozlu raflarından 95 yıl sonra indiği görülmektedir. Osmanlıca yazılan bu mektup ilk kez 2010 yılında İngilizceye çevrildi, 2013’te ise Nesimi Ovadya İzrail’in ‘24 Nisan 1915’ adlı kitabında Türkçe olarak yayınlandı. Aqunk Net sitesi de geçtiğimiz günlerde bahsi geçen mektuba önce Ermenice, ardından da Diran Lokmagözyan’ın çevirisiyle Türkçe olarak sitesinde yer verdi.

Amerika Doğu Piskoposluk bölgesinin Başepiskoposu Khajag Barsamian’la kişisel yaşantısından, Türkiye patrik seçimlerine birçok konunun konuşulduğu bir söyleşi..

Emekli olduğundan bu yana babası Zaven Biberyan'ın anısını yaşatmaya odaklanan Tilda Mangasar, bir yandan babasıyla olan anılarını kaleme alırken diğer yandan da Zaven Biberyan’ın yaklaşık 1000 sayfalık Fransızca tuttuğu hatıratının da çevrilmekte olduğunun müjdesini paylaşıyor bizlerle. Anılara daldığında kendisine çok düşkün bir baba hatırlıyor.

Zaven Biberyan’ın ‘Yalnızlar’ romanı, geçtiğimiz ay 4. baskısını yaptı. Aras Yayıncılık çağdaş Ermenice edebiyatın güçlü kalemi Biberyan’ın eserlerini Türkçe ve Ermenice olarak yayınlamaya devam ediyor. Bu külliyatın bir diğer önemli eseri ‘Angudi Siraharner’ (Meteliksiz Aşıklar) romanı da 55 yıl sonra okurla buluştu. Türkçesi de yolda. Türkiye’nin yakın tarihine farklı bir açıdan bakan ‘Yalnızlar’ı, Post. Dergi editörlerinden Dila Keleş kaleme aldı.

Heybeliada Ruhban Okulu 1971’den bu yana ruhban eğitimine kapalı. Ruhbanların eğitilememesi, Heybeliada Ruhban Okulu üzerinden tartışılsa da, aslında Türkiye’deki gayrimüslimlerin de genel sorunu. Gazeteci Selçuk Oktay, yakın zamanda Heybeliada Ruhban Okulu Başrahibi Prof. Dr. Elpidoforos Lambriniadis ile yaptığı söyleşide bu sorunun cemaat açısından ne anlama geldiğini, çözülmesi için nasıl bir yol haritasına ihtiyaç duyulduğunu ve kamuoyunun okula yaklaşımını konuştu. Oktay’ın söyleşisini sunuyoruz.

Patrik Vekili Aram Ateşyan verdiği röportajlarda, vekilliği süresince yaptığı faaliyetleri arasında Ahtamar’a haç yerleştirilmesi ve ayin yapılmasını sayarak, kendisinin büyük bir başarısı olarak sunuyor. Oysa dile getirdiği bu iki faaliyetin kendi şahsıyla hiçbir ilgisi yok. Patrikhane tüzel kişiliğine, adresine gönderilmiş bir tebliğden yola çıkarak yapmadığı bir işi sahiplenmenin, başkalarının emeğine el koymakla eşdeğer olduğu bilinmelidir. Bu yazı, o emeği sahiplerine iade duygusuyla yazılmıştır.

Adı, geçtiğimiz yıl 24 Nisan’da Yerevan’da ilki verilen Aurora Ödülleri’nin ilham kaynağı olan Aurora (Arşaluys) Mardiganian’ın sıra dışı hayatı bu kez onun izini süren sinema tarihçisi Anthony Slide’ın derlemesiyle bir kitap olarak karşımızda.

Ermeni toplumu Patriklik seçimi kriziyle ilgili ne diyor?

‘Erivan Radyosunda Kürt Sesi’ başlıklı kitabının yazarı Zeri İnanç’la, kitabından yola çıkarak, Ermenistan’da yaşayan Kürtlerin dününe ve bugününe uzanan bir söyleşi...

Catherine Robbe-Grillet, 1930 yılında Paris'te Rstakian soyadıyla, o sırada halen Nansen pasaportu taşımakta olan Ermeni bir baba ve Fransız bir anneden dünyaya gelmiş. Yönetmen eşi Alain Robbe-Grillet eşliğinde dünyanın pek çok yerine giden Catherine Robbe-Grillet, aile kökenleri dolayısıyla İstanbul’la da ilgili sayısız anıya sahip. Fransa'da Jean veya Jeanne de Berg ismiyle yazdığı romanları ile tanınan bu ilginç kadın, bu ikinci kişiliği eşliğinde şatosunda düzenlediği sadomazoşizm temalı erotik törenlerle de nam salmış. İstanbul'a son gelişi de 2014’te ‘Dîner Noire’ başlıklı böylesi bir tören dolayısıyla olmuş. Kendisiyle Paris'te La Musardine isimli bir kitapçıda düzenlenen bir gecede tanışan Ani Değirmencioğlu, onunla evinde eşinin ve kendisinin çalışmaları, sıra dışı hayatı, aile kökleri ve İstanbul üzerine sohbet etti.

Hanlar hamamlara tarihi yoculuğumuz devam ediyor. Bu kez farklı bir rotadan ilerliyoruz.

Hrant Dink Vakfı’nın, Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Türkiye-Ermenistan Burs Programı, 2014 yılından beri komşu ülkeden profesyonellerin sınır ötesi işbirliği ağları kurmalarını teşvik ediyor. Burs Programı’nın desteği ile komşu ülke Türkiye’ye yeni tecrübeler kazanmaya gelen Armen Ohanyan (Hayastantsi), Maria Yeğiazaryan ve Artsrun Pivazyan tecrübelerini paylaştı.

Son iki senede Selanik’ten, Atina’dan, Girit’ten 15 aile, eski toprakları İmroz’a temelli yerleşti. Çocukları yeni açılan Rum okullarına giden, kendileri de yeni bir hayat kurmak için canla başla uğraşan ‘Yeni İmrozlular’la tanıştık.

1913 darbesi ve sonrasında, Ermeni Soykırımı’nın baş mimarları Enver, Talat ve Cemal Paşa ve eli kana bulanan şürekası 1918’de yurtdışına kaçtı. Bu kaçışın nasıl gerçekleştiği, dönemin Ermeni basınına yansıyıp yansımadığı ya da nasıl yansıdığı konusunda 1915 sonrasında yayına yeniden başlayan ilk Ermenice gazetelerden biri olan Joğovurt (Halk) gazetesinin üç sayısı bize mihmandarlık edecek.