Hayvan Günlükleri

"Bir dahaki sefere, ani olarak sığınağa dönüşecek bir halı sahanın, pazar yerinin, otoparkın, garajın, belki kilitli bir dükkanın kapısını yine içimizden birileri açacak. Bazılarımız kaçışan hayvanları alevlere doğru salıverdiğini anlatırken, bazılarımız da hiç kullanmadıkları bir yeri hayatı koruyan bir sığınağa dönüştürecek. Hayvanlar hâlâ afet yönetim planlarında yer alması için çabalarımız kuvvetlenerek devam edecek."

Haziran ayının sonunda Kadıköy'de, İBB iştiraki Beltur'un işlettiği bir kafede çalışanlar köpeğiyle gelen müşterileri kapıdan çevirmeye başladı. Böyle bir kuralı bildiren hiçbir yazı yoktu. Bu yaklaşık bir ay sürdü, sonra kapıya bir tabela asıldı. Hijyen ve gıda güvenliği standartları gerekçesiyle evcil hayvan kabul edilemiyor, anlayışınız için teşekkürler, sevimli dostlarımızı uygun alanlarda ağırlayın. Sağ alt köşede bir çizim. Birbirine sokulmuş bir kedi ve köpek, köpeğin göğsünde kocaman bir kalp.

Knut yaşasın diye toplananlar aslında çok basit bir şey söylüyordu. Bir ayının yaşam hakkı vardır. Bir kutup ayısını, bir sokak köpeğini, yaylaya inen bir boz ayısını düşmanlaştırma diline karşı savunmak, insanın canını hiçe saymak değil, insanla hayvanın birlikte var olabileceği koşulları aramaktan vazgeçmemek demek.

Tonka’yı kurtarma seferberliği umut ve ilham verici. Elbette bu umutlu arayışlarımızın şu duygunun önüne geçmemeli: Tonka’yı bodruma kadar getiren yolun hiç açılmamış olması gerekirdi. Ruhsatlı ya da ruhsatsız, yasal izinli ya da kaçak, hiçbir canlı üretilmemeli, çoğaltılmamalı ya da çalıştırılmamalı.

İnsanlar bunca acı çekerken neden hayvanlar için uğraşıyorsunuz diye soranlar oluyor. Ama en büyük yıkımın içinde bir canı kurtarmaya çalışmak, aslında nasıl bir toplum olmak istediğimizi söyler. Kurumların yetişemediği o boşlukta, birinin durup bir köpeği sekiz gün beklemesi ya da bir kediyi çadırda ısıtması, dayanışmanın yürekten doğduğunu gösterir.

Bir goril yavrusu annesinin sırtında uyur, onun sesleriyle büyür, sürüsünün içinde tırmanmayı, oyun kurmayı, kendi türünün dilini öğrenir. Zeytin ise aylardır yalnızca iki bakıcısıyla temas kuruyor, kendi türünden tümüyle yalıtılmış yaşıyor. Gelişme çağındaki bir goril için, yanında bir tek goril daha olmadan geçen her ay telafisi güç bir kayıptır; üstelik geri alınamayabilir.

Pakize ne birinin malıydı ne de yersiz bir tehdit; bir mahallenin gündelik coğrafyasına yerleşmiş, oranın tanıdık bir sakiniydi. Sahiplik tapuyla, kayıtla kurulur; aidiyet ise tekrarla, alışkanlıkla, birlikte yaşamayla. Resmî dilin böyle bir hanesi yoktur.

Matmazel'in nasıl öldüğü artık bir patoloji raporunda duruyor, nasıl yaşadığıysa yalnızca onu adıyla ananların dilinde. Bir ölüm ancak adı anıldığında yas tutulabilir hale geliyorsa, bir hayvanın ardından bırakabileceğimiz en sağlam kayıt, belki de hatırlanmakta direnen bir isimdir.