Geleceğe Bakmak

Bundan sonra tamamen zıvanadan çıktı durum. Arka sıralardan üstümüze bozuk para, çakmak ve kalem fırlattılar. Bir çakmak ve kalem benim başıma isabet etti.  “Alçaklar, şerefsizler, siz Türk kanı taşımıyorsunuz, temiz kan burada” diyenler arasında cüppe giyenler de vardı. Bir ara Hrant söz almak istedi, Kemal Kerinçsiz; “Yeter!” diye bağırdı, “Sen çok konuştun yeter!...” Bir yargılamada sanığın konuşmasını engelleyen bir avukata avukat denebilir mi?

Yanındaki polislerle birlikte beni kalabalıktan uzaklaştırdıktan sonra İlyas Bey kulağıma eğilerek, ‘Müvekkillerinizi garaj kapısından alalım’ diye fısıldadı. Sesli konuşursak etraftan birilerinin duyması ihtimalinden çekiniyordu, inanılır gibi değildi.  Hakimiyle, avukatıyla, polisiyle dört bir yandan kuşatılmış, kıstırılmış rehineler gibiydik…

"Siyaseten yan yana gelemeyen, hatta neredeyse birbirine düşman farklı kutuplarda yer alan bu iki ‘yüksek’ hâkimin ve bunlar doğrultusunda karar veren diğerlerinin, kendilerini aşan aynı ve tek iradeye teslimiyetlerinin nedeni sizce ne olabilir?"

9 Eylül 2026 tarihli yazımda Yargıtay Ceza Kararını duyduğunda Hrant Dink’in “Bu benim idam fermanım” dediğini yazmıştım. Tam da öyleydi, zira bu karar ile Hrant, ölümcül saldırının tam ortasına atılmıştı.

LGBTİ+ kimliğini ve hak savunuculuğunu kriminalize ediyor, güvenlik sorunu olarak sunuyorsunuz. Evet, gerçekten bir güvenlik sorunumuz vardır ve bu sorun çok ciddidir. Bu güvenlik sorununun adı da “hukuki güvenlik” sorunudur.

"Hrant hâlâ umutluydu, ‘yanlıştan dönülecek, sözlerim anlaşılacak’ diyordu ama biliyordum ki Hrant, her zaman kaygısını, endişesini belli etmez, içinde taşırdı.  Ona umut vermeyi çok istesem de bunu yapamıyordum artık. Ne diyeceğimi bilemiyor, arada bir parça umutlansam da bunu dillendirmekten kaçınıyordum."

Onu kitlelere hain, Türk düşmanı olarak sunmaya çalışanlar çok uğraştılar, bütün güçlerini her alanda seferber ettiler, adliyeleri, duruşma salonlarını ırkçı saldırı mekânları olarak kullandılar, üniversitelerde kumpas kurdular ama olmuyordu işte. Hrant konuştukça planları ters tepiyor, onu dinleyenler, hakkında yürütülen propagandaya inanmıyorlar, bu adamları değil onu alkışlıyorlardı.

AİHM'in Osman Kavala kararı, siyasi iktidarın savcılık ve mahkeme kararları gündeme geldiği her fırsatta bağıra çağıra ileri sürdüğü, bağımsız yargı gibi esasen artık hiç kimseye inandırıcı gelmeyen argümanlarına açık, somut, net yanıt niteliği taşıyor.

"Mesela bu buluşmamızdan tam beş gün önce Trabzon’da muhbir Erhan Tuncel’in polislere, Yasin Hayal’in İstanbul’da ses getirecek bir eylem planladığını ve Hrant Dink’i ne pahasına olursa olsun öldüreceğini söylediğini bilmiyorduk."

Hazır Adalet Bakanı, eski dosyaları raflardan indiriyor, üstü kapatılmış suçları aydınlatacağını söylüyorken, yukarıda sözünü ettiğim ‘misyoner’ düşmanlığı ve avını gündem yapan, propaganda eden, yaralama, darp ve cinayet gibi suçların işlenmesini planlayan ve bu plana katılıp suçun işlenmesine katkıda bulunanları da soruşturur mu acaba?

"Esasen ülkede parmakla sayılacak sayıda misyoner olmasına rağmen bu grubun, yeni bir tehdit grubu olarak seçilmesiyle, ‘misyonerlik-dış güçler’ – azınlıklar çağrışımı propaganda edilerek, toplumda korkunun ve milliyetçiliğin yükseltilmesi amaçlanmıştı."

"Bir ülke düşünün, görevi ülkenin yasal mevzuatını uygulamak, kamu düzenindeki aykırılıkları gidermek olan bir yargı organının, örneğimizdeki bir asliye hukuk mahkemesinin bizzat kendisi yasal mevzuatı, anayasal ve yasal hükümleri çiğniyor, kamu düzenine aykırı davranıyor. Bununla da sınırlı kalmıyor, dosyanın makul sürede Yargıtay’a gidişini de engelleyerek, yargısal denetimi de geciktiriyor."

Giderek artan ölçüde vatandaşlarının önemli bir bölümünü, bir hak ve hukuk öznesi olarak değil, haklarından arındırılmış çıplak bir nefret nesnesi, bir tehdit olarak gören, anayasayı ve yasaları açıkça bizzat ihlal eden bir yargısal pratikle karşı karşıyayız.

12 Aralık günü, Agos’un önünden aldım Hrant’ı, Küçükçekmece Adliyesine gitmek üzere yola koyulduk. Kilometrelerce uzayan konvoy nedeniyle Küçükçekmece Adliyesine iki saatte gidebildik. Huzursuzdu, “Vural Savaş, boşuna etmedi o sözleri, 305’ten açacaklar davayı” diyordu.

Hrant Dink’in sözlerini hatırlatayım: "Ben sanığım, bir sanıktan daha fazla kimin yargıyı etkileme hakkı olabilir ki? Ama bakın şu komikliğe ki, sanık bu kez yargıyı etkilemeye çalışmaktan yargılanıyor."

"Çıplak arama hiçbir koşulda meşrulaştırılamaz. Bir işkence ve insanlık onuruna saldırı yöntemidir, zamanaşımına uğramayan bir suçtur.  Fatoş Pınar Türker, bu arada sadece cinsel şiddet suçunun değil soruşturma savcısının yaptıklarının da anlatımına tanık ettiği gibi bu savcının ihlal ettiği haklarının, adaletsizliğin onarılması sorumluluğuna da ortak eder bizi."

"Bütün bilgilerime, ortada bir şeylerin döndüğünü görmeme, sezmeme rağmen davanın Hrant’ın da beraatiyle sonuçlanacağına inancımı karar anına kadar yitirmemiştim. Avukatlık biraz da kendi içinde umudu sürekli diri tutma, kurutmaya çalıştıklarında yeniden yeşertme mesleğidir bence. Umudun tükendiği an mesleğin de bittiği andır."

"Yukarıdaki cümle, Ergenekon davası sanığı Habip Ümit Sayın’ın 12 Temmuz 2005 tarihinde, Binbaşı Ogan Türkmen’le yaptığı MSN görüşmesinin çözümünden..."

Altı çizilen ve özellikle yanına yıldız konan ve çerçeveye alınan cümleler, Hrant’ın beraat etmesini gerektiren önemli cümlelerdi. Belli ki hâkim, bilirkişi raporunu okumuş, kararında yararlanacağı cümleleri işaretlemişti.  Ancak bu çalışmasına rağmen hâkim neden karar veremiyordu?

"Hrant ve Agos aleyhine her türlü yayını serbest kılan ve teşvik eden irade, lehe gelen bilirkişi raporunun haber yapılmasına dahi tahammül edemiyordu. Hrant’ın ‘Türk düşmanı’, ‘hain’ ve ‘suçlu’ olması üzerine kurgulanan senaryoyu hayata geçirmek için oluşturulan havada çatlak ya da şüphe yaratacak yayınları en başından engellemeye çalışıyorlardı."

"İçim parçalandı, kitaplarıyla, piyanolarıyla, kiliseleriyle koca bir kültür yok edilmiş, Ermenilerin yoğun olarak yaşadıkları Kale ve Tepe mahallelerinde her şey yıkılmış, bütün izler yok edilmiş, yeni evler ve binalar yıkımın üzerinde kurulmuştu."

Hrant Dink cinayeti sonrasında dikkatimi en fazla, özel olarak korunan şahıslar, üzerine gidilmeyen somut olgular, ısrarlı taleplere rağmen araştırılmayan, üstü örtülen bulgular ile önce sızdırılıp sonra hemen buharlaştırılan haberler çekti ve bunları zaman zaman yazmaya, anlatmaya çalıştım. Bildiklerimden hareketle sezgilerim beni, buzdağının görünmeyen, gösterilmeyen, gizlenen kısmına bakmaya yöneltti. Tam o kör noktaya gelindiğinde, kulaklar duymaz, gözler görmez, diller söylemez oluyordu sanki.

Agos’tan besleniyor, kamuoyuna, en azından hukukçulara duyurmaya, çözüm önerileri geliştirmeye çalışıyorduk. Agos’un benim hayatımda başka bir nedenle de önemli bir yeri var. Amerika’daki akrabalarımla Agos sayesinde buluştum. Hrant’ı, Diran’ı, Baron Seropyan’ı saygıyla anıyorum ve yazıyı Agos’un kuruluş toplantısında konuşan Luiz Bakar’ın sözleriyle bitirmek istiyorum: “Aslında bu insanlar tesadüfen geldi bir araya ama Hrant olmasaydı olmazdı.”

O gün devlet Agos’un önündeydi. Polisiyle, jandarmasıyla, istihbaratçısıyla devlet oradaydı. Ama Hrant Dink’in can güvenliğini sağlamak ve yaşama hakkını korumak için değil, tetikçilerin usulüne uygun olarak işini yaptığından ve güvenli bir biçimde kaçtığından emin olmak için oradaydılar.

Devlet için silah çekmek’ özendirilen, teşvik edilen bir şeydir ve bu kökleri çok gerilere giden utanç duyulması gereken bir gelenektir. Bırakınız utanç duymayı ve katilleri yargılamayı bu ülkenin bir başbakanı çıkıp hepimizin gözlerinin içine bakarak “devlet için kurşun atan da yiyen de şereflidir” demedi mi? Kendilerine şeref bahşedilen katiller, uyuşturucu dahil olmak üzere her türlü pis işi yaparak ceplerine dolarları doldurup bazen parayı bölüşme işinde anlaşmazlığa düşüp birbirlerini öldürmediler mi? Bütün bunlar, bütün bu suçlar gözümüzün önünde işlendi. Hepimiz gördük, hepimiz biliyoruz. Ama önemli olan ne gördüğümüz değil bu görülenlerle ne yaptığımızdır. Sahi biz ne yaptık?

Peki neden Mustafa Kemal, Halil Paşa denen adama “Biz sizlerin nasıl adam öldürdüğünü biliriz” diyor? Çünkü Meşrutiyetin ilk yıllarında İttihatçılar Mustafa Kemal’e suikast planlıyor ve ilk önce Yakup Cemil’e teklif ediyorlar. Yakup Cemil Mustafa Kemal’i sevdiği için bu işi kabul etmiyor ve öldürme kararını da gizlice Mustafa Kemal’e bildiriyor. Bunun üzerine suikast işini Halil Bey’e veriyorlar.

Sizi bilemem ama ben, Nihan Hassan’ın kitabını okurken sık sık Javier Cercas’ın kitapları ile benzerlikler kurmaktan alamadım kendimi. Hani hakkında; “hikâye anlatmıyor, hikâyelerin nasıl kurulduğunu ifşa ediyor” denilen Cercas’ın kitaplarını… Kitabını, “Bir yandan kurgu olmayan, diğer yandan ise kronik, deneme, biyografi, otobiyografi ve daha birçok şeyin karışımı olan melez bir roman” diye tanımladığını Ebru Dedeoğlu’nun söyleşisinden öğrendiğim Cercas’ın romanlarını…

"Bu sistem birbirinden güzel ve değerli evlatlarını katletmekle kalmıyor, yakınlarını her gün yeni bir formuyla sahnelediği psikolojik teröre maruz bırakıyor. Sevdiklerinin katillerini medyada magazinleştirilerek ya da siyasetçilerin bunlarla ilişkilenme biçimlerinde sürekli karşılarında görmek onlara uygulanan acımasız bir şiddet biçimi değil miydi? Şimdi de filmleri yapılıyor, şiddet katmerleşiyor. Mağdura hiç saygıları yok."

"Özellikle son günlerde yaşanan Kürt düşmanlığının boyutları akıl ve izanla açıklanabilecek gibi değil. Bazı kişiler cinnet hali yaşıyor gibi saldırıyorlar Kürtlere.  Suriye Kürtlerine yapılan saldırıları protesto etmek isteyenlere devlet güçlerinin uyguladığı şiddet akıllara durgunluk verecek düzeyde."

"Biz bu şahısların yakalarına yapışamadık, onlardan hesap soramadık ama hep merak eder dururum; bu adamlar, Hrant Dink öldürüldüğünde ne düşündüler, belki naif bir soru olacak ama az biraz da olsa suçluluk duygusu ya da vicdan azabı duydular mı?"