Mahallenin Ötesi

İşgâl altındaki topraklara kolonların cebren yerleşimi Batı Şeria’yı paramparça ettiğinden kesintisiz ulaşım artık mümkün değil. Toprak ve doğal kaynaklara erişim hızla azalırken zorla yerinden edilmeler sürekli artıyor. 2023’ten bu yana 38 Filistin köyü tamamen boşaltılmış. Çoğalan kontrol noktaları ticaret ve istihdamı ciddi şekilde aksatmakta. Malî sıkıntılar nedeniyle okullar yüz yüze eğitimi haftada üç günle sınırlandırmak zorunda kalmış.

Almanya ve Fransa kadar olmasa da Avrupalı memleketlerin çoğunda antisemitizm suçlaması, İsrailseverlik ve İslâm fobisi toplumların kendi sorunlarının önüne geçmiş durumda. Bu sıradışı “işbirliği” tesadüf değil elbette. Her yerde yabancı düşmanlığının maymuncuğu Yahudi düşmanlığı şayiası.

Artık hâkim dil savaş dili. Ulusal veya devletlerarası herhangi bir sorunun çözümü için ilk refleks kaba kuvvet, oturup hukuk normları dairesinde konuşmak değil. Büyüğünden küçüğüne kimse savaş mantığıyla harekete geçmekte ve gücünü güçsüze dayatmakta bir sakınca görmüyor.

Dünyamızda aşağı yukarı 6000 dil var ve bunların sadece yarısı 2100 yılında ayakta kalacak. Avrupa’da ise 123 dil sayılıyor, bunlardan 47’si yok olma tehdidi ile karşı karşıya.

"ABD yönetiminin başını çektiği, antifaşist sola dünya sathındaki bu taarruz rastlantı değil. Antifaşist sağ, aşırı sağa el vererek siyaset sahnesinden çekilince sol küresel faşizmle mücadelede tek başına kaldı. Ve kavganın daha başındayız."

Komşuda Sünni Arap çoğunluğun dışındakiler Nusayrî, Dürzî, laik, Türkmen ve Gayrimüslimlere gelince, savaşsızlık ve şiddetsizlik hâli birkaç istisna dışında her yer ve herkes için geçerli. Ne var ki bu, “ne savaş ne barış” hâli.

Mezarsız yani kanıtsız ölüler diyarıdır buralar. Öyle ki soykırımda kırılmamış olan Ermeninin, kovulmuş Rumun mezarı bile ortadan kaldırılmıştır. Bir zamanlar var oldukları bilinmesin…

İran’ı izleyen insan hakları kuruluşları savaşla birlikte binlerce kişinin casusluk, devletin güvenliğine karşı faaliyet ve yabancı güçlerle işbirliği suçlamalarıyla gözaltına alındığını bildiriyor. Gözaltına alınanlar sıradan insanlar, gazeteciler, foto muhabirleri, insan hakları savunucuları, avukatlar, sanatçılar ve etnik veya dinî azınlık mensupları, özellikle de kadınlar.

Sonuçta eskiden güçlü olmak artık yetmiyor, hele karşında her ne pahasına olursa olsun direnmeye ve evini barkını muhafaza etmeye yeminli bir halk olunca.

Esasen Batı bütün Filistinlilerin İsrailce yok edilmesi ve toprağın külliyen Yahudileştirilmesi projesini içine sindirmiş gibi. Filistin Devleti’nde altı milyona ilâveten İsrail Devleti’ndeki iki milyon Filistinli Arap, toplam sekiz milyon insanın yok edilmesinden bahsediyoruz.

Fransa sağı epeydir aşırı sağ ile pek çok hayatî kamusal meselede yan yana durmaktan ne çekiniyor ne de utanıyor. Ama, sade Fransa değil Batı genelinde sağın aşırı sağa elini verip kolunu kaptırmadığı memleket pek yok.

TUMO, Soykırım’dan kurtulup Lübnan’a sığınan ailelere mensup Silva ve Sam Simonyan tarafından 2011’de kuruldu, Yerevan’da bugün sayısı altıya çıkmış olan ilk merkezini açtı. Amaçları, gençlere ücretsiz ve dünya standartlarında teknoloji ile tasarım eğitimi sunarak onların olağanüstü işler başarabileceklerini göstermek ve aynı zamanda memleketin vasıflı insan sermayesini geliştirmekti.

Snsanlık için İnsan Hakları ve tüm diğer kolektif haklar artık hiçbir öncelik taşımadığı gibi kimsenin umuru bile değil. Yegâne ilgi konusu bireylerin kendileri ve kendi hakları, o kadar. Böylesine bencil, bireyci bir dünyanın akıbetinin ne olabileceğini kestirmek zor değil.

"Rojava’da 38 bin öğretmen Şam’a bağlandı, Rojava diplomaları Şamca tanındı ama Kürtçe eğitim askıya alındı. Yıllardır ana dilinde matematik, fen ve edebiyat dersi alan talebe, Kürtçeyi haftada yalnız iki saatlik “seçmeli ders” olarak görebilecek!"

"Paşinyan seçim döneminde halka istikbâl olarak “Tarihî Hayastan mı Gerçek Hayastan mı, Diaspora mı Hayastan halkı mı, Soykırım mı Dostluk mu, Ararat mı Aragats mı, Savaş mı Barış mı, Rusya mı Batı mı, Kanaatkârlık mı Tüketim mi” tercihlerini sundu. Bu kutuplaştırıcı ve sorunlu ikilemlerin toplumda etkileri daha yeni yeni ortaya çıkıyor. Tercihlerin dolaylı tarafı olan AB, Azerbaycan, Rusya ve Türkiye ise mütemadiyen yaralara tuz basıyor. "

"Bugün nükleerin nasıl berbat bir enerji olduğunu anlatan bir ilim insanına kulak verelim. ABD’li tarihçi Kate Brown’ın 2013’te çıkmış olan Plutopia (Oxford University Press) kitabının altbaşlığı her şeyi söylüyor zaten: “Nükleer aileler, atom kentleri ve Sovyetler ile Amerikan plütonyum felâketlerinin büyük tarihi."

"Paşinyan hükümet kurdu ancak anayasa değiştirecek, mecliste referandum kararı aldırabilecek çoğunluğu yok, üstelik karşısında gayet sert bir muhalefet var. Bu durumun hem içerde hem dışarda sonuçları olacak."

"7 Haziran’dan sonra, sefirin kehâneti bağlamında üçlü ilişkinin istikbâlini irdelemek, Erivan’ın Bakü’nün “talimatını” yerine getirip getiremeyeceğine yakından bakmak gerekecek. Hakeza Ermenistan demokrasisinin nereye doğru evrileceğine, memleketin AB, ABD, Rusya ve Diaspora denklemlerine, iki uzak komşunun normalleşmesinin olası sonuçlarına yoğunlaşmak gerekecek."

Birkaç istisna dışında memleketler feci yönetiliyorlar, ya da yönetilmiyorlar bile. Ve yöneticiler ne yanlış yaparlarsa yapsınlar yanlarına kâr kalıyor. Beşeriyet tarihi şüphesiz bu çeşit icraatla dolu ama sanki içinde bulunduğumuz evre özellikle vahim. Birkaç çarpıcı örnek verelim.

Ellerinizi tiranın üstüne koyup onu devirmeniz değil sizden istediğim, onu artık desteklememeniz sadece.

" Erivan’daki kimi semboller bütünleşme ve ortaklaşma bahisleri açısından önemliydi. Yeni savunma ve güvenlik mimarisinin muhtemel denizaşırı üyesi Kanada’nın zirveye katılması bir ilkti. Hakeza üzerinde en fazla yoğunlaşılan konu ve memleket, müstakbel AB üyesi Ukrayna ve onun Rusya’ya karşı savunulmasıydı. Zelenskyy de ilk kez geldi Ermenistan’a."

ABD’nin politika değişikliğinin özünde ulusüstü yapıların gayrimeşru olduğu iddiası var. Ulusdevletler ve bunlar içindeki egemenlikçi/Brüksel karşıtı aşırı sağ/popülist partilerle iş tutma muradı var. Güney’i dengelemek için büyük ikameyle (great replacement) savaş ve Kuzey’de yüksek doğum oranı dayatması gibi bulanık siyasetleri pazarlayan bu partilere verilen destek ABD’nin Avrupa’da ne görmek istediğinin kanıtı. Transatlantik ilişkiyi güdük medeniyetler çatışmasına indirgeyen ABD, Polonya’dan sonra ikinci hüsranı Macaristan’da tattı. Arkasının gelmesi temennisiyle.

Demokrasi mahalleye uymuyor olabilir ama ne uyar dediğimizde geriye, mahalleye tamamen yabancı olan “ulus” ile yine mahallenin âdeti olmayan mezhep temelli tahakküm kalıyor. Batılılaşma öncesi Osmanlı’nın nasıl idare ettiğinden kâmilen bihaber Barackgillerin iddiasına temel oluşturan Batı’nın en dışlayıcı yordamları dayatıldığında ise idare, doğal olarak, ancak güce dayalı ve gayridemokratik olabiliyor!

Macaristan seçimi üzerine daha yazılacak. Özellikle dünyanın irili ufaklı faşistlerinin amigoluğuna rağmen Orban'ın hezimeti, Avrupa aşırı sağının istikbali, zaaflarına rağmen AB’nin hâlâ bir gelecek umudu olduğu ve bu yenilginin darısının kimlerin ve nerelerin başına olabileceği hususlarında.  Ancak şimdiden, bu seçimle birlikte Macaristan’ın nihayet post-Sovyet   Avrupalı mecraya intikal etmekte olduğunu söylemek mümkün.

Siyonizm Avrupa’nın antisemit milliyetçiliğine tepki olarak ortaya çıkan, antiarap ve antihıristiyan milliyetçi bir iddiaydı. Pappe “siyonizm 19.yüzyıl Avrupa milliyetçilikleri arasında özellikle pangermanizm ile panislavizmin karbon kopyasıdır” derken temeldeki türdeş, tekçi ve ırkçı ideolojiyi işaret eder. Ne hazindir ki Herzl’in Avrupa’da asimilasyonun reddiyesi İsrail’de asimilasyona ve soykırıma dönüştü.

Kölelik ister istemez kölenin alınıp satılmasıyla beraber işleyen bir “kurum”. Beşeriyet tarihinde köle ticaretinin ayyuka çıktığı dönem, Afrika ile Amerika olarak adlandırılan yeni kıta arasında 1550-1850 arası. Ticaret “arz” cephesinde Portekizlilerin Batı Afrika kıyılarını keşfiyle başlar ve eşzamanlı olarak “talep” cephesinde yeni kıtanın kolonizasyonuna ve işgücü ihtiyacına karşılık gelir.

Kitleler çıkarlarına uygun olsun olmasın, totaliter hareketlerin uydurduğu fakat kendi deneyimleriyle, beklentileriyle kesişen, çoğu zaman uhrevî ya da manevî, ama daima toplum üstü ve hukuk dışı kurgulara sadık kalırlar. Maneviyat, tekçi düşünceye eğilimli, farklı düşüncelerin yarattığı karmaşadan rahatsız olan kitleler için pek kıymetlidir. Hâsılı totalitarizm, otoriterliğe meyyal, otoriteye medyun, onları ölesiye sahiplenen bir kitleyle var olur.

Eğer Şam merkeziyetçi ve tekçi idare biçimini dayatmaya yeltenirse belki içsavaş yeniden başlamaz ama Suriye de kalıcı bir istikrar ve huzura kavuşmaz. Suriye’ye ve esasen bütün mahalleye egemen olan inatlaşma, şiddetperverlik ve sonuçta akılsızlık, İran kâbusuyla daha beter mi olur yoksa hayatta kalma refleksiyle dönüşür mü, göreceğiz.

Rusya’ya direnen Ukrayna, Avrupa değil. Verdiği yegâne somut perspektif AB üyeliği. Bu, Ukrayna’yı NATO’ya gerek kalmadan yeni AB savunma ve güvenlik mimarîsinin kilit taşı konumuna getirirken ülkeyi kalıcı şekilde dönüştürme potansiyeli içeriyor. Ukraynalıların yıllardır yaşadığı kâbus bitse de Rusyalılarınki bitecek gibi durmuyor. Bunu ileride daha ayrıntılı işlemek kaydıyla…

Ortada koca bir tezat var. ABD/İsrail saldırısı; Gazze Soykırımı, devletlerarası hukuk, savaş ve şiddet karşıtlığı, hatta Epstein kepazeliği ve İsrail ile Batı’nın bölgesel nüfuz iddiaları penceresinden bakınca başka görünüyor, onyıllardır kan kusturulan İranlıların başlarına çöreklenmiş katillerin bir kısmının bertaraf edilmesinden duydukları memnuniyete bakınca başka.