Araz Kojayan

Büyükanne ve büyükbabalarımın 1915'ten, ebeveynlerimin 1975'ten nasıl hayatta kaldığını ya da bizlerin, hayatta kalmanın bir sanat olduğu bir ülkede her sabah nasıl uyanmaya devam ettiğimizi açıklayamaz. Belki de "Lübnan nasıl?" sorusunun cevabı budur. Artık felaketi direnişten ayırt edemiyorum. Durumun ağırlığına rağmen yaşamıyoruz; ağırlığın içinde, tarihimizi üzerimizden atmamız gereken bir yük olarak değil, tuhaf ve zor bir miras olarak taşıyarak yaşıyoruz.

"Daha güvenli" yerlere, yani sığınağa ya da koridora kaçma alışkanlığı; 1975–1990 savaşını yaşamış olan anne babamdan genetik sistemime geçmiş belli ki. Bu yüzden, her patlama ya da ses duvarlarının aşılması karşısında tepkim mekanik bir şekilde beni koridora fırlatırdı. Ancak o gece korkum ve belirsizlik hissim farklıydı.

Dr. Armenag, Parrhesia Kolektifi'ndeki çalışmalarımızı da takip eder, tüm sorularımızı teşvik edici sözler, derinlikli notlar ve büyük bir cömertlikle yanıtlardı. Onu tanıyanlar bilir ki, Armenag Yeghiayan ana diline dair bilgisini aktarmada çok cömertti; cevaplarının kaynağına, yani Klasik Ermeniceye, dayanmasına her zaman dikkat eder, dilin sürekli bir değişim içinde olduğunu unutmazdı. Bu nedenle, temelleri bozmamak şartıyla, bazı değişikliklerin benimsenebileceğini kabul ederdi.

Badem boğazından aşağı inerken, sanki içimden bir parça da onunla birlikte düştü. Bakkalın kahkahası, sanki varlığımın en derin yerini titretiyordu. O olaydan sonra o caddeden geçmenin hiçbir çekiciliği kalmadı. Orada kendimi yabancı gibi hissettim; dükkânın önünden her geçtiğimde, bakkalın beni hatırlamaması için adımlarımı hızlandırdım. Mekânın içimde uyandırdığı utanç duygusu, bedenimi ve kimlik algımı denetleyen bir şeye dönüştü; yer, üzerimde bir iktidar kurmuştu. Bir kilo badem almak gibi sıradan bir alışveriş, benim için bir dönüm noktasına dönüşmüştü: İlk kez kim olduğumu, bulunduğum yer üzerinden anlamıştım.

Çıplak Ayaklar Kumpanyası tarafından ilk kez 2015’te sahneye konan, dansçı ve koreograf Mihran Tomasyan ile müzisyen Saro Usta imzalı ‘SAR’, geçen haftalarda özel bir gösterim yaptı. Performansın kendisinin ve sonrasında yapılan soru-cevap kısmında konuşulanların Türkiyeli Ermeni olma deneyimi üzerine çok şey anlattığını düşünüyor, yürüttüğümüz tartışmayı Agos okurlarıyla paylaşıyoruz.

Burç Hamud, Lübnan’ın başkenti Beyrut’un çeperlerinde bulunmasının yanı sıra, Ermeni diaspora toplulukları için diasporanın önemli bir merkezi sayılan bir yer. Gelgitlere rağmen inatla Ermeniliği yeniden üretmeye devam eden ve içinde bulunduğu çevreden farklı bir gerçeklik yaratan, itici bir güce sahip. Burç Hamud’un yarattığı bu gerçeklik, artık orada yaşamayanları dahi semte bağlıyor.