Dronlar neyin peşinde?
Geçen yıl Kuşadası'nda termal kameralı dronlar mahallelerin üzerinde uçtu. Şehre inen yaban domuzlarının nerede toplandığını ısı izlerinden saptadılar; işaretlenen noktalara tuzaklı kafesler kuruldu, bir ay içinde 50 domuz yakalanıp şehir dışına taşındı.[1]
Bu bahar Gaziantep'te belediye, bayramda kaçan kurbanlıklar için dron destekli bir yakalama timi kurdu; ihbar gelince hayvan önce havadan bulunacak, sonra yerde yakalanacaktı.[2]
Ocak ayında Nevşehir'de jandarmanın dronu, boş bir arazide köpek dövüştüren on kişiyi tespit etti; dövüştürülen köpekler bakımevine götürüldü.[3]
Bu hafta İstanbul Arnavutköy'de bir haber ajansının dronu, şikâyetlere konu olan bir hayvan bakım alanının üzerinde uçtu; görüntülere kulübelerle birlikte alandaki köpekler ve çevre koşulları yansıdı. Aynı haberin devamında belediye, yılbaşından bu yana o mahallede 88 sahipsiz hayvanın yakalanıp barınaklara götürüldüğünü açıkladı.[4]
Dron ekranında bir hayvan bir ısı lekesidir, bir nokta. Havadan bakış onu bir konuma ve bir sayıya indirger; kim olduğu, kimlerle yaşadığı, hangi kapının önünde beklediği o yükseklikten görünmez. Dronun peşinde olduğu hayvan değil, veridir.
Hayvanların yerini tespit etmenin amacı ne?
Bu verinin nereye aktığını Eylül başında İstanbul'dan gelen bir haber gösterdi. İçişleri Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı, valilikleri ve belediyeleri yerinde denetlemek üzere ortak bir mekanizma kurduklarını açıkladı. Serbest Veteriner Hekimler Derneği Başkanı Bilsay Kanat'ın aktardığına göre İstanbul'un bütün ilçelerinde sahipsiz hayvanların tespiti için ekipler kuruluyor; ekiplerde kaymakamlık, zabıta ve kolluk personeli yer alacak, hayvan denetiminden sorumlu birimin personeli ise bulunmayacak. Emniyet personelinden, meydanlardaki ve parklardaki kent güvenlik kameralarının kayıtlarını belirlenen gün ve saatlerde inceleyerek görülen hayvanların sayısını ve bulundukları yerleri kaydetmesi isteniyor; formlar merkezî olarak Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü'ne gönderilecek.[5] Kanat'ın sorusu bu eşikte duruyor. Hayvanların nerede ve kaç tane olduğu bu kadar ayrıntılı biçimde tespit edildikten sonra ne yapılacak?
Kameradan drona uzanan aynı bakış, tespiti idari bir eyleme çeviriyor. Sokakta görülen her köpek bir kayda, her kayıt bir göstergeye dönüşüyor. Kanat'ın uyardığı gibi bu sayım, belediyeler üzerinde hızla toplama baskısına dönüşebilir; kapasitesi çoktan aşılmış bakımevlerine daha çok hayvan taşınır, refah ihlalleri derinleşir. Kamuoyunda katliam yasası olarak anılan 7527 sayılı yasanın kurduğu düzende, bir hayvanın tespit edilmesi ile toplanması arasındaki mesafe giderek kısalıyor.
Aşağıdan tutulan kayıtlar
Aygıtın kendisi tek yönlü değil. Geçen yıl ağustosta Kars'ta belediye barınağında personelin köpeklere kürekle vurduğu, hayvanları yerde sürüklediği anlar bir dronla görüntülendi; görüntüler yayılınca belediye, ilgili personel hakkında soruşturma başlatıldığını açıkladı.[6] Barınağın duvarları dışarıdan bakana hiçbir şey anlatmaz; o gün bir dron, duvarın ardında olanı kamusal kayda geçirdi. Tanıksız bırakılmış bir mekân, havadan tutulmuş bir görüntüyle tanıklı hale geldi. Karşı-arşiv dediğimiz jest bazen tam budur; resmî sayımın diline sızmayanı başka bir açıdan kayda geçirmek.
Bu yaz Bartın'ın Kurucaşile ilçesinde üç köpek, pervane sesi duyduklarında gökyüzüne kilitleniyordu; köylülerin anlattığına göre şimdiye dek birkaç dronu yakalayıp indirdiler. O köyde dron uçurmak isteyenler önce köpeklerin bağlanmasını bekliyor.[7] Bu görüntü bir magazin haberi gibi okunabilir, bir hatırlatma gibi de. Yukarıdan bakan her göz kaydeder ama son sözü söylemez. Sokağın kaydını aşağıdan tutanlar var; hayvanları sayı değil komşu olarak yazanlar, tespit edilen her canın akıbetini soranlar. Dronlar verinin peşinde; biz ise o verinin sildiği yaşamların.
*Hayvan Günlükleri, resmî arşivlerde yer verilmeyen, yaşamı ve ölümü kayıtlara geçmeyen, sessiz bırakılan hayvanların izini takip ediyor. Onları kuşatan şiddet, ihtimam, adalet ve sermaye ilişkilerine, açtıkları sorularına ve onlarla kurduğumuz bağlara kulak veriyor. Sesli katmanı, Dört Ayaklı Şehir Radyosu'ndaki Sesli Fragmanlar'da yaşıyor.
[1]Şehre inen yaban domuzlarına karşı termal kameralı dronlarla mücadele, Anadolu Ajansı, 25 Mayıs 2025, https://www.aa.com.tr/tr/yasam/sehre-inen-yaban-domuzlarina-karsi-termal-kamerali-dronlarla-mucadele/3578760
[2]Kurban yakalama timi göreve hazır: Günlerce eğitim aldılar, drone'la takip edecekler, NTV, 22 Mayıs 2026, https://www.ntv.com.tr/yerel-haberler/galeri-kurban-yakalama-timi-goreve-hazir-gunlerce-egitim-aldilar-dronela-takip-edecekler-1725459
[3]Köpek dövüştürenler drone kamerasına yakalandı, Habertürk, 19 Ocak 2026, https://www.haberturk.com/kopek-dovusturenler-drone-kamerasina-yakalandi-3854618
[4]Arnavutköy'de köpek saldırısı, İHA kaynaklı, 10 Eylül 2026, https://www.sondakika.com/3-sayfa/haber-arnavutkoy-de-kopek-saldirisi-3-hayvani-telef-etti-20225369/
[5]Damla Polat, Hak savunucuları, sokak hayvanları için yeni izleme mekanizmasına karşı uyardı, Cumhuriyet, 5 Eylül 2026, https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/hak-savunuculari-sokak-hayvanlari-icin-yeni-izleme-mekanizmasina-karsi-uyardi-toplama-baskisi-olur-2535016
[6]Hayvan barınağında şiddet: Personele soruşturma başlatıldı, Cumhuriyet, 11 Ağustos 2025, https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/hayvan-barinaginda-siddet-personele-sorusturma-baslatildi-2425584
[7]Radardan kaçan İHA'lar onlardan kaçamıyor, TGRT Haber, 16 Haziran 2026, https://www.tgrthaber.com/gundem-videolari/radardan-kacan-ihalar-onlardan-kacamiyor-bu-da-dronsavar-kopek-3342058
