Geçen haftaki yazıda, Türkiye-Sırbistan karşılaştırması yapmış ve orada iki sene evvel Novi Sad tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesinin sonucu 16 kişinin ölmesinin kitlesel ve uzun süreli sokak gösterilerine yol açtığını, bu sürecin sonunda iktidar değişimini getirdiğini fakat Türkiye’de son 10-15 senede ona benzer çok vaka olmasına rağmen bunların siyasi hiçbir sonuç doğurmadığını söylemiş, o vakalardan birkaç tanesini de arka arkaya saymıştık. O yazıyla bu yazı arasında geçen bir haftada bu cinayet-kazalara bir yenisi de Aliağa’da eklendi ve HABAŞ Demir-Çelik Fabrikası’nda yaşana patlamada 17 işçi hayatını kaybetti, 3’ü ağır 14 işçi yaralandı. Tabii gene bir şey olmayacak.
Geçen hafta da söylediğimiz gibi bu durumun istisnası 2013’te yaşanan Gezi protestoları oldu. Türkiye'de kitleler ilk defa bu kadar yaygın ve uzun süreli biçimde sokak gösterilerine katıldılar. İlk defa sokak gösterileri siyaseten bir şeyleri değiştirmenin eşiğine geldi. İşin ironik tarafı şu ki bütün bunlara yol açan onlarca insanın öldüğü bir olay da değildi; Gezi Parkı’ndaki ağaçların kesilmeye kalkışılmasıydı.
Türkiye'de bir taban hareketinin, bir halk hareketinin belirleyici, yön verici olma ihtimalinden devletimiz tabii ki hiç hoşlanmadı. (Burada devlet derken hem iktidar ittifakını hem bürokrasiyi, özellikle de güvenlik ve yargı bürokrasisini kastediyorum.) Bu söyleyeceklerim delilleriyle ispat edebileceğim bir şey değil ama bu olgunun devletin “Gezi davası” adı altında yargıladıklarına gösterdiği özel hınç ve gaddarlıkla ilişkisi olduğunu düşünüyorum. Evet, başta Osman Kavala olmak üzere Gezi davası tutukluluklarına yapılan haksızlıklar, hukuksuzluklar, yıldırma, bezdirme, direncini kırma girişimleri, eziyetler ortada. Neden bu insanlara bu kadar hınç besleniyor? İşte bunun bir cevabı kanımca Türkiye siyasetinde olmayan bir şekilde güçlü bir sokak hareketiyle ilişkilendirilmiş olmaları. Bu ilişkinin gerçek ve somut olup olmaması da önemli değil onlar açısından. Önemli olan bazı kişileri “Gezi’nin organizatörleri” olarak kamuoyunun önüne çıkarmak ve onların şahsında ilerde sokak veya taban örgütlenmelerine kalkışacak insanlara gözdağı vermek.
Gezi tabandan, toplumdan gelen hareketin, inisiyatifin somutlaşıp yoğunlaştığı bir moment oldu ama aslına bakacak olursanız devlet erkanının genel olarak hoşlanmadığı devlet dışı aktörlerin inisiyatif alması, etki yaratması, kararlara yön vermesi. Bu sebeple, genel olarak sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerini şeytanlaştırıyorlar. (Tabii kendi güdümleri altında çalışan sivil toplum örgütleri hariç. Onların literatürdeki ismi GONGO yani “Governmentally Organized Non-governmental Organizations”.) Mesela, Osman Kavala sadece Gezi’de ona atfedilen rol sebebiyle değil, hatta ondan ziyade onlarca yıldır içinde bulunduğu, Türkiye’de çokkültürlülüğü, insan hak ve özgürlüklerini önceleyen sivil toplum faaliyetleri sebebiyle hedef alınmıştır çünkü bu faaliyetler devletin 100 yıldır tuttuğu yolla, hedefleriyle çelişen, devletin asimilasyoncu, tektipleştirici ideolojisini sekteye uğratan faaliyetlerdi.
Sivil toplum faaliyetinin şeytanlaştırılmasının bir başka örneğini de bu hafta eşi Ahmet Şık vesilesiyle Yonca Verdioğlu Şık’ın gözaltına alınması vakasında gördük. Malum olduğu üzere Ahmet Şık bir süredir “Fon Skandalı”nın üzerine gidiyor ve bunun iktidar çevreleriyle ilişkisi üzerinde duruyordu. Devlet aygıtı onu susturamayınca bu sefer bir nevi kabile düzeni anlayışıyla eşi vasıtasıyla gözdağı vermeye kalktı ve Yonca Verdioğlu Şık’ı “siyasi casusluk” iddiasıyla gözaltına aldı. Şık, savcılık sorgusundan sonra adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı ama bu arada mesaj da verilmiş oldu.
Medyaya yansıdığı kadarıyla kendisine sorulan soruların çoğu, Türkiye’de açık ve yasal bir kurum olarak faaliyet gösteren, Yonca Şık’ın da çalışanı olduğu Almanya menşeili Heinrich Böll Vakfı’ndaki faaliyetleriyle ilgiliymiş. Hatta o kadar absürt bir durum söz konusu ki 2008'den beri çalıştığı kurumdan kendisine yapılan 200 küsur ödemenin mahiyeti sorulmuş. İnsanlar pek tabii ki çalıştıkları kurumdan maaş alıyorlar! Aslında bu sorular, kamuya açık sivil toplum faaliyetlerinin casusluk gibi paketlenip, sunulduğunun itirafı niteliğinde.
Halkımız da birinin “bize düşman olan Batı’nın” herhangi bir kurumuyla herhangi ama herhangi bir bağlantısı varsa” onu “hain, casus” olarak görmeye zaten dünden hazır. Nasıl olmasın? Kuşaklardır milli eğitim bunu pompalıyor. İktidar ve devlet cenahı da bunu çok iyi bildiği için Batı’yla temas edenleri böyle yaftalıyor.
Bize düşen de ısrarla, yılmadan bu faaliyetlerin suç olmadığını tekrar etmek, makulü savunmak.
