Մահուան դժկամողը չեմ

Ցնցիչ էր լու­րը։ Սե­րիալ­նե­րու երի­տասարդ դե­րասա­նու­հին յան­կարծա­մահ եղած էր իր մօ­րը հետ բնա­կած տան մէջ։ Ման­րա­մաս­նութիւննե­րը հետզհե­տէ յստա­կացան եւ իմա­ցանք թէ այդ օր ըն­կերնե­րով տօ­նած էին իր ծննդեան օրը, ապա գի­շերո­ւայ որոշ ժա­մուն մօ­րը հետ վե­րադար­ձած տուն։

Առա­ջին տպա­ւորու­թիւն որ­պէս խօ­սուե­ցաւ սրտի կա­թուա­ծի մա­սին։ Այս լսե­լով յի­շեցինք նման դէպ­քեր, երբ ոչ թէ 35, այլ շատ աւե­լի կա­նուխ տա­րիքով բա­զում կեան­քեր խլած է սրտի կա­թուա­ծի այս յան­կարծա­կի դէպ­քե­րը։

Հի­մա շա­տեր կրկին օրա­կար­գի պի­տի բե­րեն մեր ժա­մանկնե­րու մա­նաւանդ ալ փա­թեթա­ւորո­ւած սննդե­ղէն­նե­րու հա­ւանա­կան ան­պա­տեհու­թիւննե­րը։ Իս­կա­պէս ալ սպառ­ման ինչպի­սի ըն­դարձակ շու­կայ մը գո­յացած է այդ տե­սակի սննդե­ղէնի հա­մար, որոնք գո­վազդնե­րու մի­ջոցաւ կը տա­րածո­ւին թի­րախա­ւորե­լով նախ եւ առաջ ան­չա­փահաս­նե­րը։

Զար­մա­նալի է, որ բո­լոր հի­ւան­դութիւննե­րու իբ­րեւ դրդա­պատ­ճառ ծխա­խոտը մե­ղադ­րող բժշկա­գիտու­թիւնը որ­քան սա­կաւ կ՚անդրա­դառ­նայ դրա­մապաշտ հա­մակար­գի հա­մար խիստ պի­տանի այս թու­նա­ւոր նիւ­թե­րու մա­սին։ Աւե­լին, որոշ ըն­կե­րու­թիւններ հա­տու­ցում կը պա­հան­ջեն այս վտան­գը մատ­նանշող գիտ­նա­կան­նե­րու դէմ։ Այդ տե­սակի վառ օրի­նակ մը կը հան­դի­սանայ «Ակօս»ի յօ­դուա­ծագիր Պիւ­լենտ Շըք։ Ան իր յայտնա­բերու­թիւննե­րով ահա­զանգ կը հնչեց­նէ սննուդնե­րու մի­ջոցաւ հա­սարա­կու­թեան, յատ­կա­պէս ալ ան­չա­փահաս­նե­րու առող­ջութեան սպառ­նա­ցող նիւ­թե­րու հան­դէպ։

Իրա­կանու­թեան մէջ Պիւ­լենտ Շը­քի ըրա­ծը գիտ­նա­կանի պա­տաս­խա­նատ­ւութեան պա­հանջն է։ Իբ­րեւ սննդե­ղէնի ճար­տա­րագէտ բո­լորէն աւե­լի իրեն կը վի­ճակի այս մա­սին հա­սարա­կու­թիւնը իրա­զեկե­լու պա­տաս­խա­նատ­ւութիւ­նը։ Միւս կող­մէ ըն­կե­րու­թիւններ՝ իրենց շա­հի նո­ւազու­մը պատ­րո­ւակե­լով է, որ կը հա­լածեն գիտ­նա­կանը։

Յօ­դուա­ծին սկսանք յան­կարծա­կան մա­հով մը։ Թե­րեւս շա­տերու հա­մար երա­նելի մահ մըն է այս, բայց ոչ այդքան երի­տասարդ հա­սակին։ Քա­նի մը տա­րիներ առաջ կնոջս հետ հա­մաձայ­նե­ցանք օրո­ւայ ըն­թացքին միայն մէկ մի­ջոցա­ռու­մով գո­հանա­լու հա­մար։ Ու­րա­խու­թեամբ նշեմ թէ չենք յա­ջողած այդ հա­մաձայ­նութիւ­նը գոր­ծադրե­լու խնդրին մէջ։ Օր կ՚ըլ­լայ մէ­կէ, շատ ան­գամ եր­կուքէ աւե­լի մի­ջոցա­ռու­մի ներ­կայ գտնո­ւելու հա­մար դուրս կ՚ել­լենք տու­նէն եւ օրո­ւայ աւար­տին ու­ժասպառ կը վե­րադառ­նանք։ Ամէն ան­գա­մուն կը յի­շենք մեր խոս­տումը, բայց միւս կող­մէ ու­րախ կ՚ըլ­լանք այդ նոյն խոս­տումը ոտ­նա­կոխած ըլ­լա­լու երե­ւոյ­թէն։

Ո՞վ գի­տէ, թե­րեւս մա­հաբեր հրեշ­տա­կի հետ մեր ճամ­բան պի­տի խա­չաձե­ւուի ճիշդ ալ մի­ջոցա­ռու­մէ մի­ջոցա­ռում վազվզած մէկ պա­հուն։

Զա­նազան առիթ­նե­րով ըսած եմ, մեռ­նե­լու նպա­տակ չու­նիմ, ոչ ալ ցան­կութիւն, բայց այդ վար­կա­ծը վա­խի վե­րածե­լու ալ նպա­տակ չու­նիմ։ Կար­ծեմ տա­րիքս ալ օգ­նա­կան է մա­հուան դէմ այսպէս հա­մար­ձակ խօ­սելու հա­մար։

Կը խոս­տա­նամ մա­հաբեր հրեշ­տա­կին, եթէ իմ դու­ռը թա­կէ դժկա­մող մէ­կը պի­տի չգտնէ իր դիմաց։