TUMO, Hayastanlı bir başarı hikâyesi
Konuya girmeden komşuda epeyce sertleşen siyasî ortamdan kısaca söz edelim. Beklendiği gibi Ermenistan Anayasa Mahkemesi seçimin özgür ve âdilliğine yönelik itirazları külliyen reddetti ve seçim sonuçlarını onayladı. Ne var ki bu ve yargının konuyla ilgili önceki kararları seçimlerin ve yeni hükümetin meşruiyetini zedeledi. Muhalefet de buna karşılık arada beş partiden oluşan “red cephesini” kurdu.
Hükümetin, yeniden kurulmayı beklemeden muhalefete karşı hamleleri giderek artıyor. Seçimden önce, mayıs ayında başlayan bu kıskaç harekâtları hukuk dairesinden uzak. Çoğu zaman mesnetsiz gözaltı ve hatta tutuklamalar, hükümete karşı gelme cüretini gösteren partiler, vatandaşlar, Karabağlılar, Kilise, sivil toplum, herkesi kapsıyor.
Bir diğer icraat, dışarıda yaşayan vatandaşların seçim dönemi gelip oy kullanmalarına gelen kısıtlamalar. Hükümet kısıtlamaları, yeni yasamayı beklemeden alelacele yasalaştırdı. Muradı özellikle Rusya’da yerleşik Ermenistan vatandaşlarını topyekûn şaibe altında bırakacak şekilde onların, iddiaya göre, hükümet karşıtı oy kullanmalarını engellemekti.
Meclise girmemesi için her türlü şaibeli hamleye maruz kalan ve oyları muhtemelen gasp edilen Gagik Çarukyan’ın (Tsarukyan) Müreffeh Ermenistan Partisi artık günah keçisi konumunda. Çarukyan olsun anamuhalefetin başı Karapetyan olsun, eski Cumhurbaşkanı Koçaryan olsun, hiçbiri siyaseten makbul şahsiyetler değilseler de, sütten çıkmış ak kaşık olmasalar da maruz kaldıkları hamleler hukuka aykırı. İlerisi için mim koyalım. Tatil sonrası bakalım neler olacak.
***
Gelelim TUMO’ya. Bu diaspora çıkışlı, ücretsiz, yüksek kaliteli, teknoloji odaklı ve okul dışı eğitim ağı, kuruluşunun 15. yılını önümüzdeki 20 Eylül’de Los Angeles’te kutluyor. Ünü, ilk merkez olan Erivan’ı ve Ermenistan sınırlarını çoktan aşmış durumda.
TUMO dünyada her hafta 35 binden fazla gence ulaşıyor, 100 binin üzerinde mezuna sahip. Aralarında Paris, Berlin, Lizbon, Buenos Aires ve Japonya’daki merkezler olmak üzere 14 ülkede faaliyet gösteren TUMO Ermenistan’ın dünyaya ihraç ettiği en başarılı kurumsal modellerden biri olarak görülüyor.
İlerisi için hedefinde haftalık öğrenci sayısını 60 bine çıkarmak ve özellikle eğitim imkânlarının sınırlı olduğu kırsal bölgelerdeki gençlere ücretsiz ve dünya standartlarında eğitim sunmak var.
TUMO, Soykırım’dan kurtulup Lübnan’a sığınan ailelere mensup Silva ve Sam Simonyan tarafından 2011’de kuruldu, Yerevan’da bugün sayısı altıya çıkmış olan ilk merkezini açtı. Amaçları, gençlere ücretsiz ve dünya standartlarında teknoloji ile tasarım eğitimi sunarak onların olağanüstü işler başarabileceklerini göstermek ve aynı zamanda memleketin vasıflı insan sermayesini geliştirmekti. Zira doğal kaynakları gayet sınırlı ve nüfusu gayet az bir memleket için bilgi ekonomisi en mâkul stratejik tercih olarak görüldü.
Bugün tedrisatta programlama, robotik, yazılım, oyun geliştirme, film yapımı, müzik, üretken yapay zekâ dâhil 14 farklı alanda eğitim mevcut.
TUMO’nun kurucuları gibi çoğu destekçisi ve hâmisi de diaspora kökenli. Nitekim yönetim kurulu ve danışma kurulunda ABD ve Avrupa’daki teknoloji sektöründen önemli Ermeni kökenliler yer alıyor. Diasporanın sermayesi, bilgi birikimi ve profesyonel ağları TUMO için hayatî önemi haiz. Bu ağların arasında Ermeni kökenli uzman, teknik insan ve yöneticilere sahip NVIDIA, Service Titan, Figma, Mozilla, Pixar gibi tanınmış büyük şirketler var.
Bu açıdan bakınca, Paşinyan yönetiminin, Diasporaya üstü kapalı gönderme yapan “Tarihî Ermenistan”ına karşılık bugünkü Ermenistan’ı temsil eden “Gerçek Ermenistan” tercihi, TUMO gibi birçok başarılı Diaspora girişimini gücendirme potansiyeli taşıyor.
Diğer taraftan TUMO’nun “ücretsiz, yüksek kaliteli, teknoloji odaklı ve okul dışı eğitim ağı” modeli Türkiye’de okul dışı eğitimle ilgilenenler açısından gayet çekici. Ama şahsen ne memlekette ne de diğer mahallelide bu çapta ve bu başarı düzeyinde bir girişim duydum.
