İstanbul Barosu’nda sansür ve otosansür üzerine bir belgesel antolojisi

İstanbul Barosu Kültür ve Sanat Komisyonu Fotoğraf, Belgesel Sinema ve Görsel Kültür Topluluğu etkinliklerine, “Görünür Görünmez: Bir (Oto) Sansür Antolojisi” başlıklı belgesel gösterimi ve ardından yapılacak yönetmen söyleşisiyle devam ediyor.

Etkinlik, 8 Ocak 2026 Salı günü saat 19.30’da, İstanbul Barosu merkez binasının terasında yapılacak. 

Sansürün görünmeyen yüzleri

66 dakikalık antoloji; sinemacı ve sanatçıların kişisel deneyimlerinden yola çıkarak, Türkiye’de  üretim süreçlerinde karşılaşılan engelleri, tereddütleri ve kırılmaları görünür kılıyor. Yapım, “duvarların giderek yükseldiği” bir dönemde, temel bir soruya geri dönüyor: “Göstermek mi, göstermemek mi?”

Proje, Altyazı Fasikül’ün yeni video serisinden bölümlerin iç içe geçmesiyle ilerliyor. Her bölüm farklı bir deneyime, farklı bir ifade biçimine odaklanırken yan yana geldiklerinde kolektif bir hafıza alanı kuruyor.

Antoloji; “Tereddütler”, “Duvarlar”, “Eksik Belgeseller”, “Sevgili F”, “Çark” ve “Sevil” başlıklı altı videodan oluşuyor. Çekilip tamamlanamayan filmler, yayımlanamayan resimler, yazılamayan ya da gönderilemeyen mektuplar, hapishane duvarlarındaki izler… Her parça, sansürün yalnızca dışarıdan gelen bir müdahale değil; aynı zamanda sanatçının zihninde açılan bir boşluk, bir bekleme hâli olabileceğini hatırlatıyor.

Biçimle kurulan direnç

“Görünür Görünmez” yalnızca hikâyeleriyle değil, kullandığı anlatım olanaklarıyla da dikkat çekiyor. Masaüstü belgesel, mektup ve mesajlaşma, fotoğraf, video-deneme, yeniden canlandırma, güvenlik kamerası görüntüleri ve çevrimiçi tanıklık gibi farklı arayüzleri bir araya getirerek belgesel sinemanın sınırlarını esnetiyor. Bu çeşitlilik, kimi zaman kaydın olanaksızlaştığı bir ortamda, anlatmanın yeni yollarını arayan bir tavra işaret ediyor.

Geniş bir kolektif üretim

Yapım Institute of Time ve Altyazı Sinema Derneği ortaklığında hayata geçirildi.  Artistik direktörlüğünü Fırat Yücel, proje koordinatörlüğünü Yetkin Nural üstlendi. Kurguda Fırat Yücel, Erhan Örs, Nazım Soylu, Nadir Sönmez, Serra Akcan ve belit sağ; ses miksajı, renk düzenleme ve grafik tasarımda Ahmet M. Öğüt imzası bulunuyor. Filmin altyazı çevirisi ise Gökşin Uğur tarafından yapıldı.

Belgeselin yönetmen kadrosunda Fırat Yücel, Erhan Örs, Hakan Bozyurt, Can Memiş, Sibil Çekmen, Nadir Sönmez, Serra Akcan ve belit sağ yer alıyor. Gösterim sonrası yapılacak söyleşide, üretim süreci, karşılaşılan engeller ve belgeselin tartışmaya açtığı kavramlar izleyicilerle birlikte ele alınacak.

Baro’dan açık davet

İstanbul Barosu Kültür ve Sanat Komisyonu, programın yalnızca bir film gösterimi değil; hukuk, ifade özgürlüğü ve sanatsal üretim ilişkisini yeniden düşünmeye davet olduğunu vurguluyor. Etkinlik, hem sinema alanında çalışanlara hem de ifade özgürlüğü tartışmalarıyla ilgilenen herkese açık.